آموزش مراقبت از بدن

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

سرکار خانم مهدیه کلاه‌کج از سال ۱۳۹۵ در زمینه تبلیغ دینی و آموزشی در مدارس فعالیت داشته‌اند و طرحی با عنوان «آموزش مراقبت از بدن خود» را اجرا کرده‌اند.

جرقه اولیه این طرح از مشاهده مشکلات و سوالات دانش‌آموزان پیرامون برخوردهای نامطلوب و رفتارهای ناخواسته از سوی آشنایان و غریبه‌ها ایجاد شد. عدم وجود آموزش کافی در این زمینه در سیستم آموزشی رسمی، انگیزه آغاز این طرح را فراهم کرد.

فرآیند و روش اجرا به این صورت است که در ابتدا فضاسازی مناسبی برای بچه‌ها انجام می‌شود؛ ابتدا درباره مراقبت از گیاهان و حیوانات صحبت می‌شود تا مفهوم مراقبت به صورت غیرمستقیم در ذهن کودکان تثبیت گردد. سپس به تدریج اهمیت مراقبت از بدن خود به عنوان ارزشمندترین دارایی مطرح می‌شود. آموزش‌ها از طریق داستان‌گویی، مثال‌های ساده و متناسب با سن کودکان و ایجاد فضای امن برای بیان احساسات کودکان صورت می‌گیرد.

مراحل اجرا شامل بیان داستان‌هایی مرتبط با موضوع، ایجاد فرصت برای طرح سوالات کودکان، تأکید بر لزوم گفت‌وگو با والدین یا مربیان در صورت بروز مشکلات، و آموزش واکنش صحیح به رفتارهای ناخواسته است.

قالب اجرا به صورت کلاس‌های غیررسمی در ساعات آزاد مدارس، به ویژه برای دانش‌آموزان دوره ابتدایی (پایه‌های دوم تا ششم) در مدرسه محل تدریس ایشان انجام می‌شود.

مخاطب‌شناسی طرح شامل دانش‌آموزان دبستان، عمدتاً از پایه دوم ابتدایی به بالا، با هدف آموزش مهارت‌های اولیه مراقبت از بدن و نحوه برخورد با موقعیت‌های خطرآفرین می‌باشد.

منابع انسانی طرح به صورت فردی توسط خانم کلاه‌کج انجام می‌شود و در مواردی نیز با خانواده‌های دانش‌آموزان همکاری می‌شود تا پیام‌های آموزشی به صورت مکمل در خانه نیز تقویت گردد.

ابزار و امکانات مورد استفاده شامل داستان‌های تصویری، بیان مثال‌های ملموس، استفاده از تصاویر گیاهان و حیوانات برای شروع بحث، و ارتباط چهره به چهره با کودکان در محیط مدرسه است. وسایل کمک‌آموزشی رسمی در اختیار نبوده و آموزش‌ها با خلاقیت فردی و منابع محدود موجود انجام شده است.

بازتاب رسانه‌ای به صورت ارتباط مستقیم با دانش‌آموزان و اطلاع‌رسانی غیررسمی در محیط مدرسه و میان خانواده‌های دانش‌آموزان انجام شده است.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

جنبه نوآورانه این طرح در انتخاب موضوع حساس و مغفول‌مانده آموزش مراقبت از بدن کودکان است، که به طور معمول در سیستم‌های آموزشی رسمی کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد. پرداختن به این موضوع با استفاده از روش‌های خلاقانه مانند داستان‌گویی و ارتباط عاطفی مثبت با کودکان، ویژگی برجسته این فعالیت است.

مهمترین شاخصه فعالیت، ایجاد احساس امنیت و اعتماد در میان کودکان و فراهم کردن فضایی است که آن‌ها بتوانند آزادانه درباره احساسات و نگرانی‌های خود صحبت کنند. استفاده از روش‌های ساده، قابل فهم و خلاقانه برای گروه سنی حساس کودکان از دیگر ویژگی‌های مهم این طرح است.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

نیاز شناسایی شده در میان کودکان، عدم آگاهی از چگونگی مراقبت از بدن خود، نبود مهارت در ابراز احساس ناراحتی از رفتارهای نامناسب و فقدان مهارت در اطلاع‌رسانی به والدین یا مربیان بوده است.

رفع این نیاز با آموزش مفاهیم اولیه مراقبت از خود، ایجاد اعتماد به والدین و مربیان برای بیان مشکلات، و تقویت حس ارزشمندی بدن خود در کودکان انجام گرفته است.

نتایج و دستاوردهای طرح شامل:

افزایش آگاهی کودکان نسبت به اهمیت مراقبت از بدن خود.

ایجاد جسارت و اعتماد در کودکان برای صحبت درباره رفتارهای ناراحت‌کننده.

ارتقاء ارتباط مؤثر بین کودکان و والدین یا مربیان.

کاهش احتمال آسیب‌پذیری کودکان در مواجهه با سوءرفتارهای احتمالی.

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

چالش‌های اصلی اجرای طرح عبارتند از:

حساسیت بالای موضوع آموزش مسائل مربوط به بدن و مراقبت‌های جنسی، که نیاز به دقت فراوان در بیان مطالب دارد.

نبود زمان کافی و جلسات آموزشی مستمر، چرا که این آموزش‌ها نیازمند دوره‌های پیوسته و طولانی‌تر هستند.

محدودیت منابع کمک‌آموزشی، که باعث می‌شود ارائه مطالب تنها به خلاقیت فردی متکی باشد و امکان استفاده از ابزارهای تخصصی آموزشی کمتر فراهم گردد.

عدم وجود برنامه‌های رسمی و حمایت‌های ساختاری در مدارس برای چنین آموزش‌هایی.