اردوی جهادی

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

فعالیت مورد نظر برگزاری یک اردوی جهادی فرهنگی با نام "اردوی راهیان تمدن نوین اسلامی" است که به مدت یک هفته در استان کرمانشاه اجرا شده است. این اردو یک فعالیت جهادی فرهنگی-اجتماعی است که با مشارکت جمعی از طلاب حوزه علمیه قم، دانشجویان دانشگاه شریف و برخی چهره‌های علمی از تهران انجام گرفت. جرقه اولیه این طرح از دغدغه‌هایی ناشی شد که نشان می‌داد بسیاری از فعالیت‌های جهادی به امور عمرانی و محرومیت‌زدایی محدود شده‌اند، در حالی که ابعاد فرهنگی و اجتماعی آن کمتر مورد توجه قرار گرفته است.

فرآیند اجرا به گونه‌ای بود که در یک هفته، تیم اجرایی ضمن حضور در مناطق محروم، جلسات فکری و فرهنگی منظمی در طول اردو برگزار کردند. این جلسات به کمک سخنرانی‌ها و حلقه‌های گفت‌وگو با هدف تبیین ابعاد تمدنی انقلاب اسلامی و نسبت آن با کار جهادی شکل گرفت. اردو از یک سو تلاش داشت به مردم منطقه خدمت‌رسانی کند و از سوی دیگر، برای مخاطبین خود یعنی طلاب و دانشجویان، فرصتی برای تأمل عمیق بر پیوند "جهاد"، "فرهنگ" و "تمدن اسلامی" فراهم آورد.

مخاطبان اصلی این طرح دو دسته هستند: دسته اول مردم مناطق محروم استان کرمانشاه که از خدمات اردو بهره‌مند می‌شوند و دسته دوم طلاب و دانشجویانی هستند که با حضور در این اردو، در معرض یک تجربه زیسته فرهنگی-تمدنی قرار می‌گیرند.

از نظر منابع انسانی، ترکیبی از نیروهای طلبه و دانشجو با پیشینه فکری و فرهنگی مشخص انتخاب شده‌اند. این انتخاب به صورت گزینشی و با دعوت خاص بوده است و هم‌فکری و هم‌افقی افراد با مبانی فکری اردو اهمیت داشته است.

ابزارها و امکانات مورد استفاده شامل وسایل حمل‌ونقل، محل اقامت، منابع محتوایی فکری برای جلسات آموزشی و تجهیزات ساده برای خدمت‌رسانی مردمی است. با توجه به ماهیت مردمی و جهادی اردو، امکانات در سطح حداقلی اما مؤثر در نظر گرفته شده است.

در خصوص بازتاب رسانه‌ای، مصاحبه‌شونده اذعان دارد که اطلاع‌رسانی در سطح رسانه‌ای وسیع انجام نشده و بیشتر تمرکز بر عمق‌بخشی و تأثیرگذاری در مخاطب هدف بوده است.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

تفاوت اصلی این طرح با فعالیت‌های مشابه در رویکرد فرهنگی و تمدنی آن است. در حالی که بسیاری از اردوهای جهادی صرفاً به خدمت‌رسانی مادی و عمرانی توجه دارند، این اردو با هدف شکل‌دهی به نگاه تمدنی در میان نخبگان جوان طراحی شده است. نوآوری آن در ترکیب خدمت‌رسانی میدانی با مباحث عمیق فکری و فرهنگی است.

مهم‌ترین شاخصه این فعالیت از نظر مجری، محتوا و فضای گفتمانی آن است. این اردو صرفاً یک حضور در منطقه محروم نیست، بلکه تلاشی برای فهم عمیق‌تر از تمدن‌سازی و نسبت آن با فعالیت جهادی است. جلسات گفتمانی، بحث‌ها و سخنرانی‌های هدفمند در طول اردو این جنبه را برجسته کرده است. بنابراین محتوای فکری و رویکرد فرهنگی اردو نقطه تمایز آن با سایر طرح‌هاست.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

این فعالیت در پاسخ به دو نیاز اساسی شکل گرفته است:

اول، نیاز مردم مناطق محروم به خدمات فرهنگی، اجتماعی و آموزشی؛ دوم، نیاز قشر نخبگانی از طلاب و دانشجویان به مواجهه میدانی با واقعیات اجتماعی برای درک نسبت مفاهیمی چون جهاد، فرهنگ و تمدن.

در سطح مردم منطقه، اردو توانسته است نوعی خدمات‌رسانی فرهنگی و اجتماعی را فراهم آورد و حضور گروهی از نخبگان جوان را به فرصتی برای گفت‌وگو و تعامل تبدیل کند. در سطح مخاطبین نخبه (طلاب و دانشجویان)، اردو با ایجاد بستر تجربه زیسته و جلسات نظری، توانسته است نوعی بینش تمدنی ایجاد کند و نگاه آنان را از فعالیت‌های مقطعی به افق‌های بلندمدت سوق دهد.

دستاورد اصلی، تعمیق بینش فرهنگی-تمدنی میان نخبگان شرکت‌کننده و ایجاد امید و تعامل میان مردم منطقه و گروه‌های نخبه است.

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

مصاحبه‌شونده به چند چالش کلیدی اشاره می‌کند:

اول، مسئله عدم شناخت و استقبال عمومی از چنین فعالیت‌هایی؛ بسیاری از افراد با ذهنیتی که از اردوهای جهادی دارند، این اردو را متفاوت و گاه بی‌اثر تلقی می‌کنند.

دوم، تأمین نیروی انسانی هم‌افق و هم‌فکر؛ انتخاب نیروهای شرکت‌کننده به دلیل لزوم هم‌سویی فکری و توانمندی علمی-فرهنگی دشوار بوده است.

سوم، عدم پشتیبانی ساختاری و مالی از چنین اردوهایی که عمدتاً در اولویت نهادهای رسمی نیستند.

چهارم، نبود بازتاب رسانه‌ای گسترده که منجر به ناشناخته ماندن چنین الگوهایی شده است