زیست عفیفانه

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

طرح «زیست عفیفانه» با محوریت تغییر نگرش نوجوانان نسبت به مفاهیمی چون عفاف، حجاب و سبک زندگی دینی، توسط خانم مهدیه مهرعلیان و با همکاری دوستان ایشان در شهرهای قم و قزوین و برخی روستاهای اطراف اجرا شده است.

جرقه اولیه این فعالیت از تجربه شخصی مجری آغاز شد. ایشان که خود در گذشته نگاه منفی و جاهلانه‌ای نسبت به مسائل عفاف داشته‌اند، پس از ازدواج و ورود به فضای حوزوی، تغییرات شخصی عمیقی را تجربه کردند و این تجربه سبب شد نسبت به نسل نوجوان امروز احساس همدلی و مسئولیت کنند.

فرآیند و روش اجرا این‌گونه است که فعالیت‌ها به صورت دورهمی‌های دوستانه و رفاقت‌محور شکل می‌گیرد. در این دورهمی‌ها، بدون فضای رسمی و خشک، با نوجوانان در مورد دغدغه‌هایشان گفت‌وگو می‌شود. برنامه‌ها شامل:

طرح سؤالات و شبهات دینی و اخلاقی

اجرای چالش‌هایی مثل یک هفته استفاده از پوشش مناسب

برگزاری جلسات «پنجشنبه‌های شهدایی» با تهیه پک‌های فرهنگی به نیت شهدا

گاهی پاسخ به سؤالات و شبهات به صورت سخنرانی درخواستی

استفاده از پول‌های توجیبی برای فعالیت‌های فرهنگی به جای صرف هزینه در آرایش و ظواهر غیرضروری

مراحل اجرا شامل:

شناسایی مخاطبین از طریق مدارس یا مسئولان فرهنگی محلی

تشکیل جلسات اولیه دوستانه با جلب اعتماد مخاطبین

طرح چالش‌ها و مسائل عینی در فضای تعاملی

استمرار ارتباط در جلسات منظم حضوری یا مجازی

مخاطبین این طرح دختران نوجوان در رده سنی ۱۵ تا ۲۵ سال هستند. جلسات عمدتاً در مدارس، مساجد، یا کانون گلزار شهدا تشکیل شده و گاهی به صورت مجازی نیز ادامه یافته‌اند.

منابع انسانی عمدتاً شامل خود مجری و یکی از دوستان همراه ایشان است. فعالیت به‌صورت خودجوش و مستقل از نهادهای رسمی انجام شده و عضویتی در سازمان خاصی نداشته‌اند.

مهارت‌ها و توانمندی‌ها شامل آموزش‌هایی در حوزه حجاب و عفاف توسط سازمان تبلیغات، همچنین دوره‌های روان‌شناسی و مشاوره بوده است. ایشان در حد توان به نوجوانان مشاوره می‌داده‌اند و در موارد تخصصی، آن‌ها را به مشاوران حرفه‌ای ارجاع می‌دادند.

ابزارها و امکانات مورد استفاده شامل کلیپ‌های تصویری، گوشی تلفن همراه، ویدئو پروژکتور و امکانات ابتدایی برای پذیرایی بوده که بیشتر هزینه‌ها توسط خانواده‌ها یا خود نوجوانان تأمین شده است.

بازتاب رسانه‌ای نداشته‌اند؛ به‌صورت خودخواسته از انتشار عمومی فعالیت‌ها در رسانه‌ها خودداری شده است.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

تمایز اصلی این فعالیت در درک عمیق و همدلانه مجری از نوجوانان و تجربه زیسته مشترک با آن‌هاست. مجری بدون نگاه بالا به پایین و بدون نصیحت‌های کلیشه‌ای، در قالب یک دوست وارد زندگی مخاطب می‌شود و از مسیر رفاقت، تغییر نگرش را دنبال می‌کند.

شاخصه اصلی و بخش برجسته طرح به اذعان خود مجری، سناریوپردازی و طراحی چالش‌های تدریجی است. به‌عنوان نمونه، چالش استفاده از روسری در فضای عمومی، که با استقبال نوجوانان مواجه شد و منجر به جذب دوستان آن‌ها به جلسات بعدی گردید.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

این طرح ناظر به نیازهای هویتی، ارزشی و پاسخ به شبهات اعتقادی نوجوانان است. بسیاری از مخاطبین دچار نوعی سردرگمی و مقاومت در برابر مفاهیم دینی به دلیل ناآگاهی یا مواجهه نادرست با این مفاهیم بوده‌اند.

چگونگی پاسخ به این نیازها با ایجاد فضایی صمیمی، پاسخ‌های منطقی، گفت‌وگوهای آزاد و برنامه‌های هدفمند عملیاتی مانند چالش‌های رفتاری انجام شده است. تلاش شده تا مخاطب بفهمد که مسائل دینی برای سعادت خودش است و نه تحمیل بیرونی.

نتایج و دستاوردها شامل تغییر نگرش نسبت به حجاب و عفاف، اصلاح سبک زندگی، تأثیر مثبت بر خانواده‌ها، و توسعه جمعیت مخاطب از ۱۵ نفر اولیه به ۳۶ نفر بوده است. به گفته مجری، از بین حدود ۱۵۰ دختر نوجوان که در دوره‌های مختلف با ایشان ارتباط داشته‌اند، بسیاری دچار تحولات بنیادین در رفتار و نگرش شده‌اند که حتی خانواده‌های آنان را نیز متأثر کرده است.

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

مهم‌ترین چالش‌ها:

ممانعت از ورود به مدارس با استناد به اینکه نیازی به این مباحث وجود ندارد.

عدم حمایت نهادهای رسمی و سختی در طی مراحل اداری، که موجب شده بیشتر امور از طریق رایزنی‌های شخصی و ارتباطات غیررسمی پیش برود.

محدودیت منابع مالی و امکانات که با همراهی خانواده‌ها و نوجوانان جبران شده است.