مکتب اسلامی

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

فرآیند، روش اجرا و مراحل:

طرح "مکتب اسلامی" یک ساختار مردم‌نهاد است که از سال 1387 در شهرستان سبزوار با عنوان "بصائر" فعالیت خود را آغاز کرد و از سال 1395 رویکرد اصلی خود را بر توانمندسازی خانواده‌ها متمرکز نمود. این طرح با هدف تربیت و تزکیه‌ی دانش‌آموزان آغاز شد، اما با این تشخیص که تحول آموزشی بدون همراهی خانواده‌ها ناکافی است، به سمت تقویت خانواده‌ها در حوزه‌های مختلفی مانند قرآن، سبک زندگی اهل‌بیت، مباحث علمی و تحصیلی حرکت کرد.

مراحل اجرایی:

شناسایی مخاطبان از طریق فضای مجازی یا همایش‌های مختلف

برگزاری جلسات تبیینی برای معرفی طرح به خانواده‌های علاقه‌مند

ایجاد گروه‌های خانوادگی در هر شهر با گردهم آمدن چندین خانواده

اعزام طلاب و اساتید به عنوان "سفیر" به این مراکز برای هدایت فعالیت‌ها

برگزاری کارگاه‌ها و دوره‌های آموزشی به‌صورت حضوری و مجازی

ایجاد ساختارهای حمایتی و توانمندسازی خانواده‌ها برای مشارکت فعال در تربیت فرزندان

جرقه‌ی اولیه شروع فعالیت:

در ابتدا این مجموعه به دنبال تحول در تربیت دانش‌آموزان بود، اما پس از تجربه‌ی چند ساله دریافت که بدون مشارکت و توانمندسازی خانواده‌ها، این تحول ناقص خواهد ماند. بنابراین، از سال 1395، محوریت اصلی طرح بر توانمندسازی خانواده‌ها در حوزه‌های مختلف قرار گرفت.

مخاطبان و ویژگی‌های آنان:

مخاطبان اصلی این طرح خانواده‌هایی هستند که به دنبال یک مدل جایگزین و تکمیلی برای نظام آموزش رسمی کشور هستند. حدود 80-90 درصد این خانواده‌ها مذهبی‌اند، اما طیفی از خانواده‌های غیرمذهبی نیز به مرور به این طرح جذب شده‌اند.

منابع انسانی و ابزارهای مورد نیاز:

طلاب و اساتید حوزه علمیه به عنوان مربیان و سفرای طرح

خانواده‌هایی که پس از توانمندسازی، مسئولیت هدایت برنامه‌ها را بر عهده می‌گیرند

مراکز مختلف شامل خانه‌های اجاره‌ای، مساجد و حسینیه‌ها در تهران، مشهد، اصفهان، شیراز و یزد

ابزارهای آموزشی شامل کتاب، جزوه، فیلم‌های آموزشی و محتوای الکترونیکی

بازتاب رسانه‌ای:

فعالیت در بسترهای رسانه‌ای مانند کانال‌های مجازی و سایت اینترنتی

برگزاری همایش‌های سالانه از جمله همایش بزرگ مشهد در هفدهم ربیع که بیش از 2000 خانواده در آن شرکت می‌کنند

مستندسازی فعالیت‌ها و انتشار آن در فضای رسانه‌ای

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

1. خانواده‌محوری:

برخلاف بسیاری از برنامه‌های تربیتی که کودک را به مراکز آموزشی یا نهادهای تربیتی دیگر می‌سپارند، مکتب اسلامی محوریت را بر خود خانواده قرار داده و بر این باور است که آموزش و تربیت باید توسط والدین و در محیط خانواده صورت گیرد.

2. ساختارسازی در تزکیه و تعلیم:

این طرح تنها یک مجموعه‌ی تربیتی نیست، بلکه یک الگوی ساختاری برای تزکیه و تعلیم اسلامی ارائه می‌دهد. به جای اجرای دوره‌های آموزشی موقت، به دنبال ایجاد یک مدل پایدار در جامعه است که در طولانی‌مدت توسط خانواده‌ها ادامه پیدا کند.

3. ارائه‌ی رایگان محتوا و آموزش:

تمامی آموزش‌ها و محتواهای ارائه‌شده در این طرح رایگان است و هدف آن، فراهم‌کردن بستری برای تمام خانواده‌ها بدون وابستگی مالی است.

4. مدل ارائه‌ی محتوا:

اگرچه محتواهای آموزشی برگرفته از منابع معتبر علمی و دینی است، اما آنچه متمایزکننده است، روش ارائه‌ی این محتوا در قالب گروه‌های خانوادگی و خودگردان است که توسط والدین به کودکان منتقل می‌شود.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

مسأله‌شناسی و ریشه‌یابی نیاز:

طرح مکتب اسلامی در پاسخ به این نیاز شکل گرفت که خانواده‌ها در نظام آموزشی فعلی نقشی منفعل دارند و تربیت فرزندان خود را صرفاً به مدارس و مراکز آموزشی واگذار کرده‌اند. این مسئله منجر به کاهش کیفیت تربیتی و عدم انتقال ارزش‌های خانوادگی به نسل جدید شده است.

نحوه پاسخگویی طرح به این نیاز:

ایجاد ساختاری برای مشارکت فعال خانواده‌ها در تعلیم و تربیت

برگزاری دوره‌های آموزشی برای والدین تا مهارت‌های تربیتی را بیاموزند

طراحی برنامه‌های عملی برای کودکان و نوجوانان در سه گروه سنی:

زیر ۷ سال: ارائه‌ی الگوهای بازی‌های تربیتی

۷ تا ۱۴ سال: آموزش‌های متنوع در زمینه‌های علمی، دینی، مهارتی

بالای ۱۴ سال: عضویت در "موکب علمی امام صادق" و کسب مهارت‌های تخصصی

برگزاری همایش‌ها، سفرها و اردوها برای تقویت هویت دینی و خانوادگی

ایجاد الگوهای جدید در مسائل اقتصادی و فرهنگی خانواده‌ها مانند وقف، اشتغال‌زایی و حمایت از تولیدات داخلی

نتایج و دستاوردها:

توانمندسازی صدها خانواده در حوزه‌ی تربیتی و اقتصادی

ایجاد مراکز تربیتی در شهرهای مختلف که به‌صورت خودگردان فعالیت می‌کنند

راه‌اندازی موکب علمی امام صادق برای نوجوانان جهت ارتقای سطح علمی و دینی آن‌ها

ایجاد سنت‌های جدید مانند همایش‌های سالانه، پیاده‌روی نیمه‌شعبان و کارگاه‌های آموزشی

راه‌اندازی موقوفات و مراکز حمایتی برای تأمین نیازهای تربیتی و آموزشی خانواده‌ها

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

. درک نادرست مخاطبان در ابتدای مسیر:

بسیاری از خانواده‌ها در ابتدا تصور می‌کنند که مکتب اسلامی صرفاً یک مدرسه‌ی خانگی یا یک نهاد مکمل آموزشی است، اما بعد از مدتی متوجه می‌شوند که این طرح، یک ساختار جامع برای توانمندسازی خانواده‌هاست.

2. عدم پذیرش رسمی از سوی ساختارهای حکومتی:

با وجود حمایت‌های غیررسمی، برخی نهادهای رسمی آموزشی مانند مدارس و آموزش‌وپرورش درک درستی از این طرح ندارند و بعضاً همکاری لازم را ندارند.

3. چالش‌های اقتصادی و لجستیکی:

تأمین هزینه‌های اجاره‌ی مکان‌ها و مراکز آموزشی

نبود منابع مالی ثابت برای گسترش طرح در شهرهای مختلف

4. وابستگی اولیه‌ی خانواده‌ها به اساتید و مربیان:

یکی از اهداف طرح، استقلال تدریجی خانواده‌ها در امر تربیت است، اما در ابتدای کار برخی خانواده‌ها هنوز به حضور اساتید وابسته‌اند که نیاز به آموزش‌های مستمر دارد.