مسجد محوری، خانواده پویا

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

فرآیند، روش اجرا و مراحل: طرح «مسجد محوری، خانواده پویا» با هدف حمایت از خانواده‌ها از مرحله پیش از ازدواج تا بعد از فرزندآوری طراحی و در مسجد محمد رسول‌الله شهرستان ساری اجرا شده است. اجرای طرح در چهار مرحله انجام می‌گیرد:

مرحله اول (پیش از ازدواج): ارائه مشاوره‌های تخصصی و برگزاری کارگاه‌هایی با موضوع تعیین ملاک مناسب برای انتخاب همسر در فضای مسجد.

مرحله دوم (پس از ازدواج): ادامه ارتباط با زوجین، حتی آنان که مستقیماً به مشاور مراجعه نکرده‌اند. امام جماعت با حضور در منازل و اهدای کتاب و گفت‌وگو، مسیر ارتباطی را حفظ کرده و مشاوره‌های مربوط به تعارضات زناشویی ارائه می‌شود. در این بخش، مشاوره‌های بهداشتی در خصوص فرزندآوری نیز اضافه شده است.

مرحله سوم (دوران بارداری): ارائه مشاوره برای همسران، با تأکید بر همراهی آقایان در دوران بارداری. مشاوره‌های بهداشتی و روانی در این مرحله انجام می‌گیرد.

مرحله چهارم (پس از تولد فرزند): ارائه مشاوره‌های تربیتی، مراقبتی و بهداشتی کودک با همکاری متخصصین، ارتباط با خیرین برای حمایت‌های معیشتی، و استمرار کارگاه‌ها برای تربیت فرزند.

جرقه اولیه: ایده اولیه طرح از سوی خود مجری که مدیر کانون فرهنگی مسجد و مشاور روان‌شناس هستند، ارائه شده است.

مخاطب‌شناسی: مخاطبان شامل مردان و زنان، جوانان و میانسالان، مجرد و متأهل، عمدتاً از نمازگزاران و ساکنین اطراف مسجد هستند. افراد از لحاظ جسمی سالم یا معلول تفاوتی ندارند. برنامه عمومی است اما با محوریت اطرافیان مسجد طراحی شده است.

منابع انسانی و ابزار: تیم اجرایی متشکل از امام جماعت، مدیر کانون، فرمانده پایگاه بسیج، اعضای هیئت امنای مسجد، مشاوران روان‌شناسی و بهداشتی است. ابزارها شامل فضای مسجد، اتاق مشاوره، صندلی، وسایل نمایش، هدایای فرهنگی و بودجه تبلیغاتی می‌باشد. برخی خدمات به صورت رایگان یا با هزینه بسیار کم انجام می‌شود.

بازتاب رسانه‌ای: طرح در کانال مجازی مساجد استان مازندران بازتاب داشته و مورد تشویق قرار گرفته است. تبلیغات از طریق فضای مجازی و کانال مسجدی‌ها انجام شده و در گام‌های اول موفقیت‌آمیز ارزیابی شده است.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

ویژگی‌های متمایز این طرح عبارت‌اند از:

استفاده تخصصی و مرحله‌ای از ظرفیت مسجد: در هیچ مسجدی یا به ندرت چنین رویکرد مرحله‌ای و پکیجی برای حمایت از خانواده در قالب مشاوره تخصصی وجود دارد.

نقش‌آفرینی فعال امام جماعت: به عنوان امام محله که ارتباطات اجتماعی و مذهبی را تقویت می‌کند.

توجه ویژه به فرزندآوری و جوانی جمعیت: در راستای منویات رهبری و نیازهای ملی.

استمرار و همراهی مستمر با خانواده‌ها: از پیش از ازدواج تا تولد فرزند و فراتر.

اجرای مسجد محور و محله‌محور با هدف رونق کارکردهای اجتماعی مسجد.

مهم‌ترین شاخصه برجسته این فعالیت، مسجدمحوری و همراهی تخصصی مستمر با مخاطب است. همچنین پیوستگی بین مراحل مختلف زندگی خانواده (از ازدواج تا فرزندآوری) در قالبی حساب‌شده و نظام‌مند از دیگر ویژگی‌های برجسته آن است.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

مسأله‌شناسی: نیازهای شناسایی‌شده در این طرح از طریق گفت‌وگو با جوانان متعهد مسجد و مشاوره با کارشناسان حاصل شده است. مخاطبان به‌دنبال ازدواج مناسب، مشاوره تخصصی، حمایت در حل تعارضات زناشویی، همراهی در دوران بارداری و تربیت صحیح فرزند بودند.

نحوه پاسخ به نیازها:

مشاوره‌های تخصصی ازدواج و خانواده

برگزاری کارگاه‌های آموزشی در موضوعات گوناگون

تداوم مشاوره‌ها از دوران بارداری تا تربیت کودک

ارائه حمایت معیشتی و فرهنگی برای کاهش دغدغه خانواده‌ها

نتایج و دستاوردها:

تغییر نگرش نسبت به ازدواج و خانواده

افزایش همراهی همسران در فرایند فرزندآوری

کاهش تعارضات اولیه و افزایش رضایت زناشویی

ارتقاء نقش مسجد و امام جماعت در حل مسائل اجتماعی

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

مهم‌ترین چالش این طرح، عدم اجرای آن در فضای حمایتی مانند مسجد است. چنانچه طرح در فضای بیرون از مسجد و بدون پشتیبانی نهادها برگزار شود، هزینه‌های سنگین مشاوره و کارگاه‌ها برای خانواده‌ها مانع از اجرای آن می‌گردد.

بنابراین تداوم طرح وابسته به:

همکاری مراکز مشاوره و بهداشت

تأمین حمایت مالی از طریق نهادهایی مثل شهرداری، سپاه و صداوسیما

استفاده از مشاوران متخصص و برجسته با حمایت‌های مالی

همچنین، لزوم وجود فضای فیزیکی مناسب، بودجه برای هدایای فرهنگی، و حمایت سازمانی برای گسترش طرح در شهرها و کشور از دیگر پیش‌نیازهای رفع چالش‌های اجرایی است.