هویت علمی دین برای دانش‌آموزان

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

طرح «هویت علمی دین در خصوص دانش‌آموزان» توسط خانم طاهره حمزه‌ای بیدگلی، طلبه سطح دو و دارای مدرک کارشناسی حسابداری مالی، با هدف تقویت نگرش دینی دانش‌آموزان مقطع ابتدایی، به‌ویژه در زمینه نماز و احکام، طراحی و اجرا شده است.

جرقه اولیه طرح زمانی شکل گرفت که مجری با مشاهده سردرگمی و بی‌میلی برخی دانش‌آموزان به نماز و حجاب، تصمیم گرفت این مفاهیم را با تکیه بر دلایل علمی و روان‌شناختی برای آنان تبیین کند. او با دختر خود شروع کرد و دریافت که رویکرد علمی و بدون اجبار موجب پذیرش عمیق‌تر آموزه‌های دینی می‌شود.

فرآیند و روش اجرا مبتنی بر تدریس خصوصی در قالب جلسات فردی در دفتر مسجد صاحب‌الزمان (عج) در شهرستان آران و بیدگل است. این جلسات با برقراری ارتباطی صمیمانه آغاز می‌شوند و پس از جلب اعتماد کودک، مباحثی همچون نماز، وضو، احترام به والدین و مهارت‌های ارتباطی مطرح می‌شود. مجری از رویکرد علمی برای تبیین فواید وضو، سجده، و نماز استفاده می‌کند و با استفاده از مثال‌های ملموس، تأثیرات روحی و جسمی این اعمال را برای کودکان روشن می‌سازد.

مخاطبین این طرح دختران و پسران دانش‌آموز مقطع ابتدایی، به‌ویژه پایه‌های چهارم تا ششم هستند که برخی دارای مشکلات رفتاری، خانوادگی یا ضعف در التزام دینی‌اند.

منابع انسانی در این فعالیت، مجری به‌تنهایی مسئول تدریس و اجرای طرح است. در برخی موارد از مشاوره‌های تخصصی برای مسائل خاص بهره می‌برد. او همچنین مسئول حلقه دانش‌آموزی در اعتکاف، مربی مهد کودک در امامزاده محل، و فعال فرهنگی در مناسبت‌های مختلف بسیج است.

ابزار و امکانات مورد استفاده شامل دفتر آموزش، کتاب‌های درسی و شخصی کودکان، تخته، ماژیک، و به‌صورت محدود ابزار سمعی و بصری است. مجری تمایل دارد لپ‌تاپی برای نمایش کلیپ‌های آموزشی مرتبط با نماز و احکام تهیه کند، اما در حال حاضر امکانات محدودی در اختیار دارد.

بازتاب اجتماعی بیشتر در سطح مسجد و پایگاه محلی بوده است. با وجود عدم ثبت رسمی در رسانه‌ها، فعالیت‌های فرهنگی، اعتکاف، یادواره شهدا و کلاس‌های تابستانه موجب جلب توجه خانواده‌ها و مسئولین محلی شده است.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

وجه تمایز اصلی طرح در استفاده از دلایل علمی و روان‌شناختی برای تبیین مفاهیم دینی به کودکان است. به جای تحمیل دستورات شرعی، مفاهیمی همچون وضو، نماز و حجاب با استناد به تأثیرات مثبت روحی، روانی و حتی زیستی تبیین می‌شود.

نوآوری دیگر در سبک ارتباطی صمیمانه و فردمحور این فعالیت است؛ به‌گونه‌ای که کودکان با رغبت و بدون ترس، مسائل شخصی و اعتقادی خود را با مجری در میان می‌گذارند و پاسخ می‌گیرند.

بخش برجسته فعالیت از نظر مجری، روش برخورد و سناریوی تدریجی در تعامل با کودکان است، نه صرفاً قالب کلاس یا محتوای آموزشی. او می‌کوشد محیطی مشابه رابطه مادرانه ایجاد کند که موجب جلب اعتماد و پذیرش آموزه‌ها می‌شود.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

طرح ناظر به نیاز کودکان برای درک عمیق، عقلانی و قابل‌قبول از مفاهیم دینی است، به‌ویژه در شرایطی که خانواده‌ها یا مدارس نتوانسته‌اند این وظیفه را به‌درستی ایفا کنند. همچنین نیاز به کاهش تنش‌های رفتاری و تقویت روابط درون‌خانوادگی در برخی کودکان نیز از انگیزه‌های اجرای این طرح بوده است.

نحوه پاسخ‌گویی به نیازها از طریق تبیین مفاهیم دینی با استدلال علمی و هم‌زمان تقویت اخلاق و مهارت‌های رفتاری، صورت می‌گیرد. مجری تلاش دارد با معرفی درست دین، ذهن کودکان را از دوگانگی بین خانواده و باورهای دینی خارج سازد.

دستاوردها شامل بهبود چشمگیر اخلاق و رفتار برخی کودکان، کاهش تنش‌های خانوادگی، تقویت روحیه دینی و افزایش انگیزه نماز و رعایت حجاب در کودکان بوده است. حتی برخی از کودکان که در معرض اخراج از مدرسه بودند، پس از شرکت در کلاس‌ها، از سوی خانواده و معلم مورد تحسین قرار گرفته‌اند.

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

موانع اصلی شامل:

کمبود امکانات آموزشی مناسب نظیر تجهیزات چندرسانه‌ای برای نمایش محتوای بصری و آموزشی،

محدودیت‌های مالی برخی خانواده‌ها که موجب می‌شود مجری بدون دریافت هزینه خدمات ارائه دهد،

نبود فضای اختصاصی برای برخی فعالیت‌ها، به‌رغم همکاری خوب مسجد و حوزه، که در برخی موارد مانع گسترش طرح شده است.

با این حال، همکاری مسئولان مسجد، اعتماد خانواده‌ها، و پویایی مجری در تعامل با نهادهای محلی، موجب تداوم موفق فعالیت شده است.