-
حوزه تخصصی فعالیت
قرآنی، اعتقادی، موثر در سبک زندگی
-
آیا این فعالیت مخاطبان ویژهای دارد
جوانان و عموم
-
آیا این فعالیت جهت محیط خاصی طراحی شده است؟
عمومی
مسالهِ اصلی این فعالیت چیست؟
پاسخ قرآنی از سوی خدا به پرسش های اعتقادی سبک زندگی انسان، خصوصا جوانان
نوآوری و امتیاز این فعالیت نسبت به سایر فعالیتهای تبلیغی چیست؟
رسیدن به پاسخ سوالات اعتقادی و سبک زندگی شان از منبع معتبر آسمانی، بر اساس نیازهای جستجوگر انسانی.
توجه به بیانات مبلغ و پیگیری بیانات تا آخرین مرحله سخن.
انس با قرآن و آشنایی با کلام خدا از طریق اقناع منطقی و عقلانی.
پاسخگویی به شبهات اعتقادی و سبک زندگی اسلامی.
تقویت باورها نسبت به هدفداری در زندگی و عدم توجه به ذخارف دنیوی و دنیا و مادیات را وسیله ای برای آخرت و اهداف بلند معنوی.
طرح عملیاتی خود در این فعالیت را ارائه کنید
مقدمه:
خداوند در قرآن کریم در باره جامعیت پاسخ همه پرسش های انسان فرموده است :
وَعِندَهُ مَفَاتِحُ الْغَيْبِ لَا يَعْلَمُهَا إِلَّا هُوَ ۚ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ ۚ وَمَا تَسْقُطُ مِن وَرَقَةٍ إِلَّا يَعْلَمُهَا وَلَا حَبَّةٍ فِي ظُلُمَاتِ الْأَرْضِ وَلَا رَطْبٍ وَلَا يَابِسٍ إِلَّا فِي كِتَابٍ مُّبِينٍ ﴿٥٩﴾ سوره انعام
و کلیدهای خزائن غیب نزد اوست، کسی جز او بر آن آگاه نیست و نیز آنچه در خشکی و دریاست همه را میداند و هیچ برگی از درخت نمیافتد مگر آنکه او آگاه است و نه هیچ دانهای در زیر تاریکیهای زمین و نه هیچ تر و خشکی، جز آنکه در کتابی مبین مسطور است.
همچنین خداوند در باره اهمیت محتوای آگاهی بخش کتابش قرآن میفرماید:
وَنُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ مَا هُوَ شِفَاءٌ وَرَحْمَةٌ لِّلْمُؤْمِنِينَ ۙ وَلَا يَزِيدُ الظَّالِمِينَ إِلَّا خَسَارًا ﴿٨٢﴾ سوره اسراء
و ما آنچه از قرآن فرستیم شفا (ی دل) و رحمت (الهی) برای اهل ایمان است و ظالمان را به جز زیان (و شقاوت) چیزی نخواهد افزود.
و سپس خطاب به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم، در مقام پاسخگویی سوالات مطرح شده ازپیامبر در قرآن با لفظ «یسئلونک» در موضوعات متعدد از پیامبر خواسته است تا پاسخ دهد، یسئلونک های قرآنی، شامل 14 مورد و شش دسته است:
پاره ای راجع به احکام عبادی نظیر ماه های حرام، شراب و قمار، حیض، خوردنی های حلال است.
پاره ای از پرسش ها مانند ماه های حرام و ثروت های عمومی راجع به احکام اجتماعی است.
پاره ای نیز راجع به احکام اخلاقی مانند یتیمان و انفاق است.
پاره ای هم راجع به مسائل علمی مانند اهله ماه و کوه ها است.
پاره ای از پرسش ها در آیات هم راجع به مسائل اعتقادی و فکری مانند خدا و روح وقیامت است.
و پاره ای از آیات مربوط به مسائل تاریخی مانند ذوالقرنین است.
از این تقسیم بندی ها و تنوع مسائل متوجه می شویم که پرسش گری در سرشت بشر سرشته شده و بنابراین خدا و قرآن نه تنها از آن ها منع نکرده اند بلکه بدان ها وفق فهم مردم آن روزگار و عرف زمانه پاسخ داده اند . لذا مبلغ هم باید با کمک منابع تفسیری قرآن و سنت و بطور اجمالی و تفصیلی، در حد درک مخاطب، پاسخگوی سوالات مستحدث و نوظهور اعم از اجتماعی و اقتصادی و فردی و اعتقادی از قرآن باشد.
قالب اجرا:
پرسش و پاسخ و به شیوه نیاز محور
زمان بندی:
هرموضوع میتواند در قالب 5 سوال پیوسته و تسلسلی، در 30 تا 40 دقیقه طرح و پاسخ داده شود.
محتوا:
مرحله اول _ مبلغ شروع جلسه را با طرح موضوع آغاز میکند.
این شروع میتواند با آیه قرآن ،یا شعر، یا روایت مرتبط با موضوع بیان شود.
مرحله دوم_ مبلغ سوالی را از طرف مخاطبین خطاب به خداوند یا پیامبر، طرح نموده و بیان میکند. که همین الان پاسخش را میخواهم.
ویژگی این سوال باید طوری باشد که اکثریت مخاطبین با جستجو گری شان چنین سوالی را در ذهن شان تصور کنند.
ویژگی دیگر سوال اینست که سوال باید دارای چند قسمت باشد که با سیر منطقی و تسلسل سوالات بعدی، نهایتا به نتیجه مطلوب که همان پاسخ قانع کننده است، برسد،
مرحله سوم_ پاسخگویی صحیح و اقناعی مبلغ که از آیه یا آیاتی استفاده کند که بیشتر تاکیدش بر جنبه عقلانی است و عینی و وجود خارجی آن باشد و کمتر بر تعبد و اطاعت پذیری.
ضمن اینکه پاسخ باید طوری بیان شود که جنبه فطری و همگانی، منطقی و روز آمد باشد.
نمونه ای از پرسش و پاسخ:
1. از خداوند متعال و یا پیامبر اکرم می پرسیم، آسمان، زمین دریا، خشکی و موجودات اعم از نباتات، حیوانات و کوهها و سنگها و... را برای چی آفریده ای؟
پاسخ خدا و رسول: آیه 29 سوره بقره
هوالذی خلق لکم ما فی الارض جمیعا. خداوند فرموده است : خدا همه این ها که روی زمین است را برای شما انسانها آفریده ام. در توضیح آیه اشاره به فواید مخلوقات برای انسان می کنیم.
2. خدایا حالا که همه مخلوقات بخاطر انسان آفریده شده، سوال دیگری مطرح میشود که ما انسانها را چرا آفریده ای؟
پاسخ خدا و رسول در سوره ذاریات آیه 56 اینست که :
وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ
ﻭ ﺟﻦ ﻭ ﺍﻧﺲ ﺭﺍ ﺟﺰ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻳﻨﻜﻪ ﻣﺮﺍ ﺑﭙﺮﺳﺘﻨﺪ ﻧﻴﺎﻓﺮﻳﺪﻳﻢ.
3.سوال بعد اینست که حال که ما انسانها و جنیان برای عبادت خلقت شده ایم، این پرسش مطرح میشود که چرا باید عبادت کنیم؟ آیا از عبادت ما انسانها تو سود می بری؟
پاسخ خدا و رسول اینست که:
فاطر
يَا أَيُّهَا النَّاسُ أَنتُمُ الْفُقَرَاءُ إِلَى اللَّهِ وَاللَّهُ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ
ﺍﻱ ﻣﺮﺩم ! ﺷﻤﺎﻳﻴﺪ ﻧﻴﺎﺯﻣﻨﺪﺍﻥ ﺑﻪ ﺧﺪﺍ ، ﻭ ﻓﻘﻂ ﺧﺪﺍ ﺑﻲ ﻧﻴﺎﺯ ﻭ ﺳﺘﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ .(١٥)
4.سوال بعد اینست که تو نیازی به عبادت ما انسانها نداری، سوال دیگر اینست که ما انسانها چرا باید عبادت کنیم؟
پاسخ خداوند اینست که عبادت برای رشد و تعالی خودتان هست.
البقره
لَا إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ قَد تَّبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ فَمَن يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَيُؤْمِن بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَىٰ لَا انفِصَامَ لَهَا وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ
ﺩﺭ ﺩﻳﻦ ، ﻫﻴﭻ ﺍﻛﺮﺍﻩ ﻭ ﺍﺟﺒﺎﺭﻱ ﻧﻴﺴﺖ [ ﻛﺴﻲ ﺣﻖ ﻧﺪﺍﺭﺩ ﻛﺴﻲ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺭﻭﻱ ﺍﺟﺒﺎﺭ ﻭﺍﺩﺍﺭ ﺑﻪ ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻦ ﺩﻳﻦ ﻛﻨﺪ ، ﺑﻠﻜﻪ ﻫﺮ ﻛﺴﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺁﺯﺍﺩﺍﻧﻪ ﺑﺎ ﺑﻪ ﻛﺎﺭﮔﻴﺮﻱ ﻋﻘﻞ ﻭ ﺑﺎ ﺗﻜﻴﻪ ﺑﺮ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻭ ﺗﺤﻘﻴﻖ ، ﺩﻳﻦ ﺭﺍ ﺑﭙﺬﻳﺮﺩ ] . ﻣﺴﻠﻤﺎً ﺭﺍﻩ ﻫﺪﺍﻳﺖ ﺍﺯ ﮔﻤﺮﺍﻫﻲ [ ﺑﻪ ﻭﺳﻴﻠﻪ ﻗﺮﺁﻥ ، ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﻭ ﺍﻣﺎﻣﺎﻥ ﻣﻌﺼﻮم ] ﺭﻭﺷﻦ ﻭ ﺁﺷﻜﺎﺭ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ . ﭘﺲ ﻫﺮ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻃﺎﻏﻮﺕ [ ﻛﻪ ﺷﻴﻄﺎﻥ ، ﺑﺖ ﻭ ﻫﺮ ﻃﻐﻴﺎﻥ ﮔﺮﻱ ﺍﺳﺖ ] ﻛﻔﺮ ﻭﺭﺯﺩ ﻭ ﺑﻪ ﺧﺪﺍ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﺑﻴﺎﻭﺭﺩ ، ﺑﻲ ﺗﺮﺩﻳﺪ ﺑﻪ ﻣﺤﻜﻢ ﺗﺮﻳﻦ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮﻩ ﻛﻪ ﺁﻥ ﺭﺍ ﮔﺴﺴﺘﻦ ﻧﻴﺴﺖ ، ﭼﻨﮓ ﺯﺩﻩ ﺍﺳﺖ ; ﻭ ﺧﺪﺍ ﺷﻨﻮﺍ ﻭ ﺩﺍﻧﺎﺳﺖ .(٢٥٦)
معرفی طرح
فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.
فعالیت جناب آقای محمد سالاری شامل مجموعهای از برنامههای تبلیغی و فرهنگی است که به صورت فردی انجام میشود. ایشان در حوزه تبلیغ دینی، پاسخ به شبهات، برگزاری جلسات معارف، مشاوره مذهبی و خانوادگی، و همچنین فعالیتهای رسانهای فعالیت دارند.
فرآیند و روش اجرا
فعالیتهای ایشان بر اساس نیازسنجی مخاطبان تنظیم میشود. در جلسات سخنرانی، ابتدا موضوعی را مطرح کرده و سپس بهصورت پرسش و پاسخ، مخاطبان را در بحث درگیر میکنند. روش اجرای کار بدین ترتیب است که ابتدا سوالی از مخاطبان مطرح میشود، سپس پاسخ آن از منابع دینی (آیات قرآن، احادیث و روایات) ارائه میشود. همچنین، مشاورههای فردی و گروهی در موضوعات خانوادگی، اعتقادی و اجتماعی نیز جزئی از برنامههای ایشان است.
مراحل اجرا
۱. نیازسنجی مخاطبان: تعیین نیازهای فکری و اعتقادی مخاطبان از طریق نظرسنجی یا دریافت پرسشهای آنان.
2. برگزاری جلسات معارف و مشاوره: شامل ارائه سخنرانی، جلسات پرسش و پاسخ، و اردوهای فرهنگی برای دانشجویان و دانشآموزان.
3. طرح پرسشهای بنیادین و ارائه پاسخ بر اساس آموزههای دینی: با استفاده از آیات قرآن و احادیث، پاسخ به شبهات و مسائل روز ارائه میشود.
4. استفاده از روشهای کاربردی و ملموس: مانند تداعی ذهنی، بیان داستانها و ضربالمثلهای مرتبط برای درک بهتر مفاهیم دینی.
5. مشاوره خانوادگی و فردی: راهنمایی در موضوعات زناشویی، حل اختلافات خانوادگی، و ارائه توصیههای دینی برای داشتن زندگی بهتر.
6. ارائه راهکارهای عملی برای پیادهسازی آموختهها در زندگی روزمره مخاطبان.
جرقه اولیه شروع فعالیت
ایده اولیه این فعالیت از مشاهده نیازهای جامعه، بهویژه نسل جوان، به پاسخهای روشن و منطقی به شبهات دینی شکل گرفت. بهویژه در دوران گسترش فضای مجازی و شبهات گسترده در این فضا، نیاز به فعالیت تبلیغی متناسب با زبان و درک جوانان احساس شد.
مخاطبشناسی
مخاطبان اصلی این فعالیت شامل گروههای زیر هستند:
دانشجویان و دانشآموزان: که بیشتر در معرض شبهات اعتقادی قرار دارند.
خانوادهها: که در زمینه مسائل خانوادگی و تربیتی نیاز به راهنمایی دارند.
افراد دارای مشکلات اعتقادی و اجتماعی: که با سوالات و چالشهای دینی مواجه هستند.
افرادی که در فضای مجازی با شبهات روبرو میشوند.
منابع انسانی، ابزار و امکانات
منابع انسانی: شامل شخص مبلغ (آقای سالاری) و گروههایی از دانشجویان و فعالان فرهنگی که در برگزاری جلسات و برنامههای تبلیغی مشارکت دارند.
ابزار و امکانات: شامل مساجد، دانشگاهها، شبکههای اجتماعی، گروههای فرهنگی و رسانههای محلی.
فضای رسانهای: استفاده از شبکههای اجتماعی داخلی و خارجی، سایتهای دانشگاهی، بسیج دانشجویی، و رسانههای محلی.
بازتاب رسانهای
برنامههای ایشان در رسانههای محلی، گروههای دانشجویی، و شبکههای اجتماعی مانند اینستاگرام و پیامرسانهای داخلی بازتاب دارد. در گذشته، زمانی که امامجمعه بودند، سخنرانیها و فعالیتهایشان در رسانههای رسمی نیز پوشش داده میشد.
تمایز این فعالیت نسبت به فعالیتهای مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟
مهمترین جنبه نوآورانه این فعالیت، روش تعاملی و ملموس در پاسخ به شبهات و ارائه مسائل اعتقادی است. برخلاف روشهای سنتی که در آن تنها یک سخنرانی انجام میشود، در این روش:
مخاطبان در بحث شرکت داده میشوند و سوالات آنان محور سخنرانی قرار میگیرد.
پاسخها بهگونهای ارائه میشود که قابل لمس و قابل اجرا در زندگی روزمره باشد.
از روشهایی مانند تداعی ذهنی، داستانگویی و ارائه مثالهای کاربردی برای درک بهتر مفاهیم استفاده میشود.
در برخی موارد، به مخاطبان فرصت داده میشود تا بعد از مدتی بازخورد بدهند که آیا راهکارهای ارائهشده مؤثر بودهاند یا خیر.
در مواردی، ارتباط مستقیم و مستمر با مخاطبان از طریق پیامک و تماس تلفنی برای پیگیری نتایج مشاوره و راهکارهای ارائهشده انجام میشود.
این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف میکند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟
این فعالیت به نیازهای زیر پاسخ میدهد:
مسئلهشناسی و ریشهیابی
پاسخ به شبهات دینی: بسیاری از افراد، بهویژه جوانان، در مواجهه با سوالات اعتقادی دچار تردید میشوند و نیاز به پاسخهای روشن دارند.
ایجاد ارتباط بین آموزههای دینی و زندگی روزمره: بسیاری از افراد احساس میکنند که دین با زندگی روزمره آنان ارتباطی ندارد. این فعالیت نشان میدهد که چگونه میتوان آموزههای دینی را در زندگی شخصی، خانوادگی و اجتماعی به کار گرفت.
تقویت اعتقادات و معنویت: در دنیای مدرن، بسیاری از افراد از نظر معنوی احساس خلأ دارند. این فعالیت به آنان کمک میکند تا ارتباط معنوی خود را تقویت کنند.
حل مشکلات خانوادگی و اجتماعی از منظر دینی: بسیاری از اختلافات خانوادگی و مشکلات اجتماعی ناشی از عدم آگاهی از آموزههای دینی در زمینه همسرداری، تربیت فرزند و ارتباطات اجتماعی است.
نتایج و دستاوردها
بهبود روابط خانوادگی: بسیاری از خانوادهها با اجرای توصیههای ارائهشده، زندگی بهتری را تجربه کردهاند.
اصلاح سبک زندگی جوانان: برخی از مخاطبان که دارای سبک زندگی نامناسب بودهاند، با راهنماییهای ارائهشده تغییرات مثبتی را در زندگی خود ایجاد کردهاند.
افزایش علاقه به دین و معنویت: با روشهای جذاب ارائهشده، بسیاری از افراد دیدگاه مثبتتری نسبت به دین پیدا کردهاند.
کاهش شبهات دینی و اعتقادی در میان جوانان: با پاسخگویی مستقیم و منطقی به شبهات، افراد توانستهاند اعتقادات خود را تقویت کنند.
گسترش فعالیتهای تبلیغی در فضای مجازی و محیطهای دانشگاهی و اجتماعی.
چالشها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه میدانید؟
چالشهای اصلی این فعالیت شامل موارد زیر است:
موانع دانشگاهی و اداری: در برخی دانشگاهها و مراکز آموزشی، مقاومتهایی در برابر ورود مبلغان دینی وجود دارد.
ذهنیت منفی نسبت به روحانیت: برخی از مخاطبان، به دلیل تبلیغات منفی، دیدگاه نامناسبی نسبت به مبلغان دینی دارند که کار را دشوار میکند.
گره زدن مسائل اقتصادی و سیاسی به تبلیغ دینی: برخی افراد به دلیل مشکلات اقتصادی و اجتماعی، نگاه منفی به مباحث دینی پیدا کردهاند.
مشکلات مالی مبلغین دینی: وضعیت معیشتی ضعیف برخی مبلغین، امکان فعالیت مداوم و گسترده را محدود میکند.
عدم دستهبندی و سازماندهی تخصصی در تبلیغ: در برخی موارد، مبلغان در حوزههایی فعالیت میکنند که تخصص کافی در آن ندارند.
چالشهای مربوط به استفاده از ذکرهای قرآنی: در برخی موارد، ارائه راهکارهای معنوی مانند اذکار و دعاها، با سوءبرداشت همراه میشود و مخاطبان انتظار نتایج فوری دارند.
ارسال دیدگاه