تربیت تخصصی نجم

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

فرآیند و روش اجرا: فعالیت این مجموعه در قالب طرحی با عنوان «نجم» انجام می‌گیرد که مخفف سه کلمه است و دارای دو بعد اصلی است: بعد تبلیغ اجتماعی و بعد تربیتی تخصصی که به نوجوانان و خانواده‌ها می‌پردازد. تمرکز اصلی بر روی مدل مدیریتی و تربیتی یک مجموعه فرهنگی است که هدف آن «تربیت مدیر انقلابی» است.

طرح بر اساس الگوی سه‌مرحله‌ای حضرت رسول اکرم (ص) طراحی شده که توسط مقام معظم رهبری نیز تبیین شده است:

نیروسازی (تربیت نیروهای اولیه با ویژگی‌های خاص)

مجموعه‌سازی (ساختاردهی و سازماندهی نیروهای تربیت‌شده در یک پایگاه فرهنگی، عمدتاً مسجد)

جامعه‌سازی (مرحله بلندمدت‌تر و اجتماعی‌تر)

در مرحله نیروسازی، ابتدا نوجوانانی از پایه‌های هشتم تا دهم که نخبه علمی و دارای خانواده‌های همراه هستند، با دقت انتخاب می‌شوند. افراد منتخب باید ویژگی‌هایی نظیر توانمندی مدیریتی، ولایت‌پذیری، و خلاقیت در حل مسئله داشته باشند. این افراد آموزش‌هایی در زمینه طراحی، فیلمبرداری، گفتگو، مربی‌گری و سرگروهی می‌بینند.

در مرحله دوم یعنی مجموعه‌سازی، این نیروها در قالب ساختارهای گروهی در مسجد سازماندهی می‌شوند و هر فرد جایگاه مشخصی دارد (سرگروه، مربی و...). مجموعه دارای برنامه چهارمحوره و ساختار سازمانی با واحدهایی مانند رسانه، تدارکات و... است.

جرقه اولیه فعالیت: جرقه اولیه فعالیت از تحلیل بیانات مقام معظم رهبری در مورد سیره پیامبر اکرم (ص) آغاز شده که ایشان موفق‌ترین الگوی تربیتی را سیره پیامبر معرفی می‌کنند. این نگاه راهبردی الهام‌بخش طراحی و اجرای مدل نجم شده است.

مخاطب‌شناسی: مخاطبان اولیه طرح نوجوانان نخبه پایه هشتم تا دهم هستند که از خانواده‌های همراه انتخاب می‌شوند. در مراحل بعدی، مخاطبان گسترده‌تری مانند سایر نوجوانان، خانواده‌ها، و در نهایت عموم جامعه در فرایند جامعه‌سازی مورد توجه قرار می‌گیرند.

منابع انسانی: در مرحله اول، منابع انسانی شامل مربیان باتجربه، طلاب و مدیران فرهنگی هستند که با نوجوانان نخبه کار می‌کنند. در مرحله دوم، نوجوانان تربیت‌شده به عنوان منابع انسانی جدید وارد عرصه اجرایی می‌شوند و نقش‌هایی مانند سرگروه، مربی، مدیر واحدهای اجرایی و رسانه‌ای را بر عهده می‌گیرند.

ابزار و امکانات: امکانات مورد استفاده شامل مسجد به عنوان پایگاه اصلی فعالیت، ابزارهای رسانه‌ای مانند دوربین، تجهیزات تولید محتوا، ساختارهای آموزشی و مدیریتی، و واحدهای مختلف سازمانی نظیر رسانه، تدارکات و... هستند.

بازتاب رسانه‌ای: در این مصاحبه اشاره‌ای مستقیم به بازتاب رسانه‌ای فعالیت نشده است.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

از نظر مجری، نوآوری طرح در دو جنبه است:

نوآوری در مدیریت مجموعه تربیتی: استفاده از الگویی سه‌مرحله‌ای مبتنی بر سیره نبوی که ناظر بر تربیت مدیر انقلابی است، نه صرفاً تربیت متربی.

راهبردهای تربیتی متفاوت: تمرکز بر نخبه‌گزینی در مرحله اول، تربیت تخصصی بر اساس استعدادها، سپس ورود به مرحله مجموعه‌سازی با ساختاری دقیق و تعریف‌شده.

مهم‌ترین شاخصه فعالیت، سناریو و محتوای راهبردی تربیت مدیر است که در قالب ساختار سازمان‌یافته پیاده می‌شود. لذا محتوای هدف‌مند، چارچوب مشخص و مراحل دقیق، وجه تمایز اصلی این فعالیت است.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

نیاز مخاطب، کمبود در تربیت مدیران انقلابی و فرهنگی آینده است، به‌ویژه در میان نوجوانان. بسیاری از مجموعه‌های تربیتی یا مقطعی عمل می‌کنند یا تمرکز بر برنامه‌های اجتماعی سطحی دارند و کمتر به تربیت عمیق و بلندمدت مدیران پرداخته‌اند.

این فعالیت با:

انتخاب نخبگان نوجوان

تربیت تخصصی مبتنی بر استعداد

ساختاردهی سازمانی در بستر مسجد به این نیاز پاسخ داده و زمینه‌ساز تربیت مدیرانی توانمند، ولایت‌پذیر، خلاق و متعهد می‌شود.

نتایج و دستاوردها:

تربیت مدیران فرهنگی فعال در جایگاه‌هایی مانند مدیریت مدرسه، طلبگی، تدریس و نقش‌آفرینی فرهنگی

شکل‌گیری شبکه‌ای از مربیان و سرگروه‌ها که همچنان با هم همکاری دارند

پیاده‌سازی موفق طرح در سه استان کشور (فارس، قم، بوشهر) و اثبات قابلیت بومی‌سازی و اجرای آن در موقعیت‌های مختلف

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

مهم‌ترین چالش طرح، بازدهی دیرهنگام آن است. این مدل برخلاف برخی روش‌های زودبازده، نیازمند صبر و سرمایه‌گذاری بلندمدت است. همان‌طور که رهبر انقلاب فرموده‌اند، "دیر جواب می‌دهد ولی وقتی جواب داد، بسیار حداکثری است."

از دیگر موانع می‌توان به:

نیاز به نیروی انسانی مجرب برای تربیت تخصصی نوجوانان

لزوم انتخاب دقیق متربیان برای جلوگیری از اتلاف منابع

هماهنگی و همراهی خانواده‌ها

دشواری در حفظ ساختار و سازماندهی در مراحل بعدی

اشاره شد که تحقق برخی ویژگی‌ها مثل ولایت‌پذیری، تنها در زندگی تشکیلاتی حاصل می‌شود، که خود نیازمند فرصت، ساختار و پیوستگی تربیتی است.