شهرک معارفی در مساجد

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

فرآیند، روش اجرا، مراحل و جزئیات:

فعالیت «شهرک معارفی» با هدف القای مفاهیم دینی، ملی، فرهنگی و اجتماعی در قالب بازی در فضای مسجد انجام می‌شود. اجرای برنامه به این شکل است که ابتدا مجری (که عمدتاً خود آقای غفوری است) با یک سرود یا شعر پرشور وارد می‌شود. جلسه با تلاوت قرآن آغاز شده و با اجرای یک صلوات قرآنی و شعر ابتدایی برای جذب بچه‌ها ادامه می‌یابد.

سپس یک مسابقه برگزار می‌شود و در ادامه از «عمو روحانی» (کارشناس برنامه) دعوت می‌شود تا با یک شعر و محتوا وارد شود. او نیز با اجرای یک نمایش، داستان یا مسابقه محتوایی (مثل درست کردن جمله حدیث یا حدیث پراکنده) مفاهیم دینی مثل غیبت امام زمان و انتظار را در قالب نمایش یا مسابقه کودکانه و طنز منتقل می‌کند. در پایان جلسه، مجری دوباره جلسه را جمع‌بندی کرده و برنامه با آموزش، همخوانی یا مسابقه به پایان می‌رسد.

این قالب برنامه هم در جلسات کوتاه ۳۰ تا ۶۰ دقیقه‌ای اجرا می‌شود و هم می‌تواند به شکل یک دوره تربیتی مستقر در مسجد برگزار شود که در آن، هر روز با یک محتوای متفاوت در قالب‌های متنوع، بچه‌ها را آموزش می‌دهند.

جرقه اولیه:

جرقه اولیه این فعالیت، مشاهده فضای نامطلوب تربیتی در مهدکودک‌ها و تأثیرات سند 2030 بود. این نگرانی باعث شد تا مجری با الهام از الگوهای رسمی رسانه‌ای و اسلامی، ایده «شهرک معارفی» را طراحی و اجرا کند.

مخاطب‌شناسی:

مخاطبان این طرح، کودکان و نوجوانان ۶ تا ۱۲ سال، اعم از دختر و پسر هستند. این برنامه برای تمامی اقشار اجتماعی بدون محدودیت جغرافیایی قابل اجراست و حتی برای کودکان با مشکلات جسمی یا ذهنی نیز با اقتضائات خاص اجرا شده است.

منابع انسانی:

برای اجرای هر برنامه، حداقل دو نفر لازم است: یک مجری کارشناس (غالباً خود طراح طرح) و یک کارشناس روحانی به‌عنوان «عمو روحانی». در اجراهای مستقر، ممکن است تیم اجرایی و کارشناسان بیشتری نیز درگیر باشند.

ابزار و امکانات:

تجهیزات اجرایی شامل تجهیزات نمایشی، ابزار مسابقه، صحنه، وسایل نور و صدا، بادکنک، کارت‌های آموزشی، آویزها، لباس مخصوص، هدایا برای مسابقه، و سایر وسایل تعاملی است. فضا نیز باید بسته و کنترل‌شده باشد و اگر اجرای استیجی باشد، نیاز به سن و صحنه وجود دارد.

بازتاب رسانه‌ای:

نمونه‌هایی از برنامه‌های شهرک معارفی در رسانه ملی پخش شده و در پلتفرم‌هایی مانند آپارات نیز بارگذاری شده است.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

نوآوری این فعالیت در ترکیب قالب بازی با آموزش مفاهیم دینی و فرهنگی در بستر مسجد است. مهم‌ترین شاخصه فعالیت، تلفیق قالب نمایشی و بازی‌محور با محتوای دینی به زبان کودکانه است. محتوا با سناریو و اجرای تعاملی تقویت شده و بچه‌ها در بازی، نمایش و قصه به صورت فعال درگیر می‌شوند. از منظر مجری، نقطه تمایز این فعالیت در همین ترکیب خلاقانه قالب و محتوا با مشارکت بچه‌هاست که موجب جذب، تفریح و آموزش همزمان می‌شود.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

نیاز مخاطب در این طرح، نیاز به دریافت مفاهیم دینی و تربیتی در قالبی جذاب، قابل‌فهم، شاد و مؤثر است. فضای رسمی، خشک و گاهی منفی برخی الگوهای تربیتی موجب شده بچه‌ها نسبت به مفاهیمی چون نماز، مسجد یا روحانیت، تصویر منفی یا بی‌تفاوت داشته باشند. این طرح سعی دارد با ایجاد تجربه‌ای شیرین و مثبت از مفاهیم دینی و ارتباط با روحانیت، تصویر ذهنی کودکان را اصلاح کند.

دستاوردها:

برقراری ارتباط عاطفی مثبت با مسجد و روحانی

آموزش غیرمستقیم و کودک‌محور مفاهیم دینی

کاهش بدبینی و خاطرات منفی نسبت به دین یا مسجد

شکل‌گیری مسیر تربیتی بلندمدت با اجرای مستقر

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

 محدودیت منابع مالی برای استقرار و تجهیز کامل

 نبود فضای استاندارد و مجهز در برخی مساجد

 مقاومت یا کم‌توجهی برخی از مسئولان نسبت به برنامه‌های تعاملی کودکانه

 نیاز به هماهنگی دقیق با نهادهای فرهنگی یا هیئت امنای مساجد

 مخاطرات محتوایی در برخورد با اقشار خاص (مثل کودکان معلول) که نیاز به دقت مضاعف در اجرا دارد