تربیت در میدان عمل

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

این فعالیت یک مدرسه مسجد محور در نجف‌آباد است که با هدف پرورش دانش‌آموزان بر اساس معیارهای تربیتی اسلامی و مهارت‌های زندگی راه‌اندازی شده است. این طرح که از سال ۱۴۰۱ آغاز شده، یک مدل آموزشی و تربیتی نوین را ارائه می‌دهد که علاوه بر آموزش دروس رسمی، زندگی واقعی، مهارت‌های فردی، اجتماعی و دینی را به دانش‌آموزان آموزش می‌دهد.

فرآیند و روش اجرا:

این پروژه توسط گروهی از طلاب و فعالان فرهنگی آغاز شد که ابتدا روش‌های مختلف تبلیغ دینی (مانند روایتگری، پرده‌خوانی، کار با کودک و نوجوان) را تجربه کردند و به این نتیجه رسیدند که تبلیغ نمایشی و عملی تأثیر بیشتری دارد.

سپس با توجه به مشکلات فضای آموزش و پرورش (مانند عدم تناسب آموزش‌ها با زندگی واقعی، ضعف در مهارت‌های اجتماعی دانش‌آموزان)، تصمیم گرفته شد که مدل مدرسه مسجد محور پیاده‌سازی شود.

این مدرسه دانش‌آموزان را نه فقط بر اساس سطح علمی، بلکه بر اساس تلاش و کوشش آن‌ها ارزیابی می‌کند و از یک سیستم رتبه‌بندی ۶ مرحله‌ای برای رشد شخصیت و مهارت‌های آن‌ها استفاده می‌کند.

دانش‌آموزان در یک مدل حکومتی داخلی شرکت می‌کنند که شامل هیئت دولت دانش‌آموزی، انتخابات ریاست جمهوری، معاونت‌های مختلف (فرهنگی، اجتماعی، ورزشی، مالی و...) است تا تجربه‌ی واقعی تصمیم‌گیری و مدیریت داشته باشند.

این مدرسه دارای کارگاه‌های فنی (مانند نجاری، برق‌کاری، لوله‌کشی، جوشکاری)، سواد رسانه‌ای، طب سنتی و فعالیت‌های عملی دیگر است که دانش‌آموزان را به سمت اشتغال و خودکفایی هدایت می‌کند.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

ترکیب آموزش رسمی با مهارت‌های زندگی و تربیت اسلامی:

به‌جای تکیه بر آموزش‌های صرفاً تئوری، مهارت‌های عملی به دانش‌آموزان آموزش داده می‌شود.

ایجاد یک ساختار مدیریتی داخلی برای دانش‌آموزان:

هیئت دولت دانش‌آموزی که شامل انتخاب رئیس‌جمهور و معاونان مختلف است، باعث می‌شود دانش‌آموزان تجربه‌ی واقعی مدیریت، تصمیم‌گیری و مسئولیت‌پذیری داشته باشند.

ارزیابی بر اساس تلاش و کوشش (نه صرفاً نمرات درسی):

دانش‌آموزان بر اساس ۳۶ معیار سنجش می‌شوند و می‌توانند در ۶ رتبه‌ی مختلف قرار بگیرند، که در هر مرحله امتیازات و مسئولیت‌های خاصی به آن‌ها داده می‌شود.

آموزش‌های فنی و حرفه‌ای در کنار آموزش‌های رسمی:

دانش‌آموزان علاوه بر یادگیری علوم اسلامی و دروس مدرسه، مهارت‌های عملی مانند نجاری، برق‌کاری، جوشکاری، و حتی اداره‌ی بوفه مدرسه به‌صورت اقتصادی را تجربه می‌کنند.

بازی میدانی دشمن‌شناسی:

یکی از فعالیت‌های جانبی این مجموعه، اجرای یک بازی میدانی ویژه در زمینه دشمن‌شناسی است که در شهرهای مختلف مانند اصفهان، قزوین، تهران، و مناطق مرزی اجرا شده است.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

مشکلات و چالش‌های شناسایی‌شده:

عدم کاربردی بودن آموزش‌های رسمی: بسیاری از دانش‌آموزان بعد از ۱۲ سال تحصیل توانایی انجام کارهای ساده مانند باز و بسته کردن فیوز برق یا حساب و کتاب اقتصادی را ندارند.

ضعف شدید در کارهای گروهی و اجتماعی: امروزه دانش‌آموزان بیشتر درگیر بازی‌های کامپیوتری و فضای مجازی هستند و از کارهای گروهی و تعاملات اجتماعی دور شده‌اند.

کم‌رنگ شدن ارتباط بین نوجوانان و مساجد: بسیاری از مدارس و نهادهای آموزشی، دانش‌آموزان را از فضای مساجد دور کرده‌اند، درحالی‌که مسجد در اسلام محل اصلی تعلیم و تربیت بوده است.

راه‌حل ارائه‌شده در این طرح:

مدرسه در کنار مسجد راه‌اندازی شده است و ارتباط مستمری بین کلاس‌های درسی و فضای عبادی وجود دارد.

نماز جماعت در مسجد، برگزاری هیئت‌های دانش‌آموزی، تعامل با مردم و انجام کارهای عام‌المنفعه بخشی از برنامه‌ی تربیتی دانش‌آموزان است.

آموزش مهارت‌های عملی و فنی، در کنار دروس رسمی باعث افزایش مسئولیت‌پذیری و آمادگی برای زندگی واقعی در دانش‌آموزان شده است.

برگزاری اردوهای آموزشی، فرهنگی، زیارتی و جهادی که باعث افزایش تجربه‌های واقعی و تقویت روحیه‌ی تعاون در دانش‌آموزان می‌شود.

دستاوردها:

افزایش تعداد دانش‌آموزان از ۲۴ نفر در سال اول به ۴۶ نفر در سال دوم، نشان‌دهنده‌ی استقبال گسترده از این مدل آموزشی است.

تقویت روحیه‌ی مشارکت و کار گروهی در دانش‌آموزان، که در مدارس سنتی کمتر دیده می‌شود.

افزایش انگیزه‌ی دانش‌آموزان برای تحصیل، زیرا معیار ارزیابی بر اساس تلاش و کوشش است نه صرفاً نمره‌ی درسی.

رشد قابل‌توجه مهارت‌های عملی در دانش‌آموزان، از جمله مهارت‌های فنی، اقتصادی و مدیریتی.

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

مخالفت‌های رسمی از سوی آموزش‌وپرورش:

این مدارس فاقد مجوز رسمی از آموزش‌وپرورش هستند و تحت عنوان "مدرسه قرآنی" فعالیت می‌کنند.

به دلیل ساختار متفاوت آموزشی، ادارات رسمی از ارائه‌ی مجوزهای لازم خودداری کرده‌اند.

مشکلات مالی و کمبود بودجه:

هزینه‌ی واقعی سالانه برای هر دانش‌آموز حدود ۳۵ میلیون تومان است، اما تنها ۱۵ میلیون تومان از خانواده‌ها دریافت می‌شود.

باقی هزینه‌ها از طریق کمک‌های خیّران، فعالیت‌های جهادی مربیان و درآمدهای جانبی مانند بازی‌های میدانی دشمن‌شناسی تأمین می‌شود.

عدم پذیرش از سوی برخی خانواده‌ها:

برخی والدین همچنان به روش‌های سنتی آموزشی اعتقاد دارند و تمایلی به ثبت‌نام فرزندانشان در چنین مدارسی ندارند.

کمبود نیروی متخصص و مربیان متعهد:

اغلب مربیان طلبه هستند و جهادی فعالیت می‌کنند، اما برای گسترش این مدل آموزشی، به نیروی انسانی بیشتری نیاز است.