توانمندسازی اقتصادی و فرهنگی

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

شرح فعالیت:

فعالیت با عنوان «توانمندسازی اقتصادی و فرهنگی» در استان کرمان و در قالب مجموعه‌ای فرهنگی به نام «مجمع محبین اهل بیت علیهم‌السلام» اجرا شده است. هدف اصلی این طرح، ایجاد اشتغال پایدار برای نوجوانان و جوانان منطقه، همراه با تقویت تربیت دینی و حفظ مشارکت آنان در فعالیت‌های فرهنگی و مذهبی بوده است.

فرآیند و روش اجرا:

ابتدا با بررسی آسیب‌های موجود در منطقه و کاهش مشارکت جوانان در برنامه‌های دینی، مشخص شد که یکی از دلایل اصلی، مشکلات اقتصادی و اشتغال است. در نتیجه، با همکاری یک گروه فعال و فرهنگی از مسجد و هیئت، موسسه‌ای تأسیس شد تا بتواند به‌صورت منسجم طرح‌های اقتصادی و فرهنگی را اجرا کند. برنامه با برگزاری جلسات مشورتی، تهیه اساسنامه، ثبت‌نام داوطلبان و استفاده از ظرفیت‌های بومی منطقه آغاز شد.

مراحل و نمونه طرح‌ها:

پرورش ماهی: احداث استخر پرورش ماهی با مشارکت جوانان و همکاری خیرین.

کشاورزی و دامداری: بهره‌برداری از زمین‌های نیم‌هکتاری برای کشت علوفه، پرورش گوسفند، مرغ و تخم‌مرغ در فضاهای خانگی.

طرح نان سالم و گندم سنتی: ترویج مصرف نان سالم از گندم محلی و آموزش اصول طب اسلامی.

بازاریابی و فروش: تشکیل بازارچه تعاونی محلی برای خرید و فروش محصولات بین اعضای مجموعه.

کارگاه‌های آموزشی: استفاده از تجربه‌های فعالان بومی در زمینه‌های مختلف برای آموزش عملی به اعضا، همراه با پخش کلیپ و مطالعه مقالات تخصصی.

مخاطبان:

حدود ۸۰ تا ۹۰ خانواده، با تمرکز بر نوجوانان و جوانان ۱۲ تا ۱۸ ساله. خانواده‌ها، به‌ویژه پدران و مادران، نیز در قالب جلسات مشاوره‌ای و روان‌شناسی همراه برنامه بودند.

منابع انسانی:

از میان فعالان هیئت و مسجد، نیروهایی با تجربه عملی در زمینه‌های دامپروری، کشاورزی و تجارت به عنوان مربی انتخاب شدند. همکاری با خیرین، بزرگان محلی و خانواده‌ها نیز جزئی از برنامه راهبردی کار بود.

ابزار و امکانات:

ابزارها شامل زمین کشاورزی، استخر پرورش ماهی، مکان‌های پرورش دام و طیور، سردخانه برای نگهداری خرما، وام‌های قرض‌الحسنه از خیرین و تبلیغات محلی در شبکه‌های اجتماعی و کانال‌های داخلی بود.

بازتاب رسانه‌ای:

این طرح در سطح شهرستان و مجمع محبین اهل بیت (با ۱۴ شعبه در کشور) بازتاب خوبی داشت، اما در سطح استانی یا ملی پوشش رسانه‌ای نداشته است.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

وجه تمایز این فعالیت در آن است که ترکیبی از اشتغال‌زایی، تربیت دینی، و مشارکت اجتماعی پایدار را به‌صورت هم‌زمان پیاده کرده است. نوآوری کار در این بود که:

به‌جای اجرای پروژه صرفاً اقتصادی یا صرفاً فرهنگی، هر دو را با هم ترکیب کرده‌اند.

روحیه ایده‌پردازی، تصمیم‌گیری جمعی و اجرا توسط خود نوجوانان را پرورش داده‌اند.

شرکت‌کنندگان فقط عملگر نبودند، بلکه از مرحله ایده تا اجرا و فروش، مسئولیت مستقیم داشتند.

مدل «بازارچه تعاونی» برای خرید و فروش محصولات درون‌سازمانی بین خانواده‌های شرکت‌کننده، خلاقانه و بی‌سابقه بوده است.

از نظر مجری، مهم‌ترین شاخصه، سناریو و ساختار اجرایی است که در آن نوجوانان با آزادی نظر، تصمیم‌سازی و اجرا درگیر بوده‌اند.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

مسئله‌ی شناسایی‌شده:

بیکاری و فقر اقتصادی در منطقه کرمان، که موجب کاهش مشارکت نوجوانان در فعالیت‌های مذهبی شده بود.

پر بودن اوقات فراغت و نبود برنامه‌ریزی هدفمند.

آسیب‌هایی مانند اعتیاد، گرایش به فرقه‌های انحرافی، یا پوچ‌گرایی.

پاسخ طرح به این نیاز:

نوجوانان با ورود به فعالیت‌های تولیدی، دیگر زمانی برای سرگردانی و آسیب‌پذیری نداشتند.

کسب درآمد سبب ایجاد حس خودکفایی، اعتماد به نفس، جرأت ریسک‌پذیری و مشارکت فعال شد.

بستر تبلیغی و دینی برنامه، باعث پیوند مستمر جوانان با هیئت و مسجد گردید.

گفتمان حلال و حرام، تعاون، صدقه، برکت در کار و اخلاق تجاری، به شکل کاربردی و در ضمن فعالیت اقتصادی آموزش داده شد.

نتایج و دستاوردها:

استقلال مالی جوانان، کاهش وابستگی به خانواده‌ها.

پیوند عمیق دینی با فعالیت اقتصادی.

استمرار فرهنگی از طریق بازتولید ایده توسط اعضا.

ایجاد هویت جمعی و همکاری تعاونی میان اعضای گروه.

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

فقدان تجربه کافی: در برخی پروژه‌ها به دلیل نداشتن تجربه و عدم مشورت کافی، زیان‌هایی حاصل شد.

محدودیت زمانی مجری: به دلیل انتقال محل خدمت، استمرار طرح به شکلی که مد نظر بود ممکن نشد.

عدم حمایت سازمانی گسترده: اجرای طرح عمدتاً مردمی و با کمک خیرین انجام شد و فاقد پشتیبانی نهادی بود.

کمبود نیروی کار و تداوم: برای توسعه طرح به سطح تولیدی بزرگ، نیاز به تیم کاری بلندمدت و متعهد وجود داشت.