دین و ریاضی، زندگی در خانه جادویی

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

فرآیند و روش اجرا: این فعالیت با عنوان «ریاضی، ریز ریاضی و بندگی» با هدف پیوند مباحث درسی ریاضی در دوره ابتدایی با معارف و آیات قرآنی اجرا می‌شود. ایده اولیه آن در جریان مصاحبه جذب آموزش‌وپرورش شکل گرفت، زمانی که از ایشان خواسته شد ریاضی را با آموزه‌های دینی پیوند بزند. از آن پس این نگاه به شکل منسجم‌تر و برنامه‌ریزی‌شده‌تری در کلاس‌ها پیاده شد.

مراحل اجرا: فرآیند اجرا به‌صورت انتخاب مفاهیم ریاضی از کتاب درسی و تطبیق آن با مفاهیم دینی و آیات قرآنی انجام می‌گیرد. محتوا ابتدا با بررسی سرفصل‌ها و موضوعات کتاب درسی انتخاب می‌شود، سپس با مشورت دوستان یا بر اساس مطالعات فردی به آیاتی مرتبط و تربیتی پیوند می‌خورد. در کلاس، معلم با بیان این مفاهیم و ایجاد ارتباط بین آیات و درس ریاضی، به‌صورت ضمنی و غیرمستقیم، فضای آموزشی را به فضایی تربیتی و اعتقادی تبدیل می‌کند.

مخاطب‌شناسی: مخاطب اصلی این طرح دانش‌آموزان پسر دوره ابتدایی هستند، در رده سنی تقریباً ۷ تا ۱۲ سال. این طرح شامل دانش‌آموزان با شرایط متنوع فرهنگی، مذهبی (از جمله اهل سنت) و حتی با مشکلات گفتاری یا نیازهای خاص نیز می‌شود. تجربه نشان داده که دانش‌آموزان از هر زمینه‌ای، به دلیل نوع ارائه و فضای صمیمی، جذب محتوای طرح شده می‌شوند.

منابع انسانی، ابزار و امکانات مورد نیاز: اجرای موفق این طرح نیازمند معلمی آگاه به مفاهیم دینی و مسلط به دانش قرآنی است تا بتواند از آیات در جای درست و مرتبط استفاده کند. ابزارهای مورد نیاز محدود به امکانات ساده کلاس درس و فضای مناسب برای آموزش است؛ همچنین ابزارهای جانبی مانند تصاویر، فلش‌کارت‌ها، تابلوها، و فعالیت‌هایی مثل پذیرایی در جلسات نیز به افزایش جذابیت کمک کرده‌اند.

بازتاب رسانه‌ای: تا کنون این طرح تبلیغ رسمی و رسانه‌ای نداشته است، ولی در جشنواره‌هایی مانند جشنواره الروسی مورد تقدیر قرار گرفته و مورد توجه برخی نهادها و مدارس نیز قرار گرفته است.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

نوآوری اصلی طرح در آن است که برخلاف اغلب برنامه‌های دینی-آموزشی که تمرکز بر دروس معارفی یا هدیه‌های دینی دارند، این فعالیت بر مباحث ریاضی متمرکز است؛ حوزه‌ای که معمولاً کمتر مورد توجه فعالیت‌های فرهنگی-تبلیغی قرار گرفته است.

مهم‌ترین بخش برجسته این فعالیت، پرداختن به یک مسئله خاص و مغفول است: «پیوند معارف دینی با درسی که ذاتاً علمی و عددی است»، که از نظر محتوا و سناریو نوآورانه و خاص تلقی می‌شود. همچنین قالب ارائه غیررسمی، تعاملی و در دل آموزش رسمی، یک مزیت دیگر محسوب می‌شود.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

نیاز مخاطب: دانش‌آموزان در آموزش رسمی با محتوای خشک علمی مواجه‌اند که اغلب برایشان بی‌معنا یا کم‌جذاب است. این طرح به نیاز درونی ارتباط معنوی و تربیتی پاسخ می‌دهد؛ اینکه مفاهیم ریاضی نیز می‌تواند حامل پیام‌های الهی باشد.

چگونگی پاسخ‌دهی به نیاز: با ارائه تمرینات و محتواهایی که مستند به آیات قرآن هستند، دانش‌آموزان ناخودآگاه پیوندی عمیق بین دانش و ایمان برقرار می‌کنند. استفاده از مثال‌هایی چون خمس، الگوهای قرآنی، ارزش مکانی، تقسیمات، مقایسه‌ها، و مباحث ساده تا پیشرفته ریاضی در کنار آیات مرتبط باعث تثبیت عمیق‌تری در ذهن مخاطب می‌شود.

دستاوردها و نتایج: از نتایج این طرح می‌توان به بهبود علاقه‌مندی به درس ریاضی، افزایش سطح درک مفاهیم دینی، تأثیر بر رفتار و نگرش دانش‌آموزان، مشارکت فعال خانواده‌ها، ارتباط بهتر بین نسل جدید با قرآن، و گسترش فرهنگ دینی از طریق آموزش درسی اشاره کرد. همچنین تجربه موفق در میان دانش‌آموزان اهل سنت بدون هیچ بازخورد منفی قابل‌توجه بوده است.

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

از چالش‌های این فعالیت می‌توان به این موارد اشاره کرد:

برداشت‌های اشتباه: اگر معلم به‌درستی طرح را اجرا نکند، ممکن است تصور شود که ضعف در آموزش ریاضی با معارف دینی جبران می‌شود.

عدم حمایت رسمی: این طرح به‌عنوان وظیفه شخصی معلم تلقی شده و هیچ حمایت رسمی یا ساختاری از آن نشده است.

نیاز به مهارت بالا: اجرای درست طرح نیازمند معلمی با مهارت بالا در هر دو حوزه قرآن و ریاضی است.

پراکندگی و فقدان محتواهای مدون: نبود ساختار مدون و محتوای مکتوب برای آموزش، توسعه و تکثیر این طرح را دشوار کرده است.