شبیه مادر

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

طرح «شبیه مادر» در دبیرستان دخترانه به اجرا درآمده و هدف آن آشنایی نوجوانان با سیره عملی حضرت زهرا (سلام‌الله‌علیها) بوده است. این طرح ابتدا با الهام از مطالب کانال طرح امین در موضوع «فاطمه‌شناسی» شکل گرفت. مجری طرح مطالب را آماده کرده و از طریق فضای مجازی (شاد) برای دانش‌آموزان ارسال می‌کرد. پس از آن، در جلساتی حضوری در نمازخانه یا کلاس، با بهره‌گیری از فرصت‌های روزمره مدرسه، مباحث مرتبط با سبک زندگی حضرت زهرا به شکل گفتمانی و تعاملی مطرح می‌شد.

همچنین مسابقه‌ای با موضوع صفات حضرت زهرا (س)، احادیث و نحوه تعامل ایشان با خانواده، فرزندان و پدر طراحی و اجرا شد. این برنامه به مدت یک ماه ادامه داشت و در کنار فعالیت‌های کلاسی، برنامه‌هایی برای مادران انجمن اولیا و مربیان نیز برگزار شد.

مراحل اجرا:

آماده‌سازی محتوا و تایپ فایل‌های فاطمه‌شناسی.

ارسال مطالب از طریق فضای مجازی به دانش‌آموزان.

استفاده از فرصت‌های مدرسه برای بحث حضوری و گفتمان.

برگزاری مسابقه کلاسی و همچنین برای اولیاء.

استفاده از همکاران داوطلب، به‌ویژه دبیر ورزش، برای تعمیق اثرگذاری.

هدیه‌دهی و تقدیر از دانش‌آموزان برگزیده.

جرقه اولیه:

ایده اولیه طرح از حدود سه سال پیش و در ایام ولادت حضرت زهرا (س) در مدرسه ابتدایی شکل گرفت، اما به‌صورت منسجم و گسترده‌تر در دبیرستان با الهام از کانال‌های طرح امین و محتواهای مجازی اجرا شد.

قالب فعالیت:

قالب عمده فعالیت، گفت‌وگو محور و پرسش و پاسخ بوده است، همراه با مسابقه‌های بازی‌محور، سخنرانی در مناسبت‌ها و مشارکت فعال دانش‌آموزان در تعاملات روزانه.

مخاطب‌شناسی:

دانش‌آموزان دختر در مقطع متوسطه اول، با سن تقریبی نوجوانی و با شرایط اجتماعی و خانوادگی مختلف، به‌ویژه در مناطقی با آسیب‌های اجتماعی مانند طلاق و فقر فرهنگی و اقتصادی.

منابع انسانی:

خانم کاووسی آزاد مجری اصلی طرح بوده‌اند و با همکاری برخی دبیران، به‌ویژه دبیر ورزش و با حمایت مدیر مدرسه، فعالیت‌ها را اجرا کرده‌اند. همچنین همسر ایشان نیز در تهیه مواد آموزشی و جوایز همکاری داشته است.

ابزار و امکانات:

از تخته، مقوا، پرینت مطالب، پوستر، وسایل ساده تزئینی، گچ برای بازی‌های گروهی در حیاط مدرسه، و همچنین فایل‌های متنی و محتوای ارسالی در فضای مجازی استفاده شده است. از امکانات چندرسانه‌ای مانند ویدیو پروژکتور به‌دلیل مشکلات فنی استفاده نشد.

بازتاب رسانه‌ای:

طرح عمدتاً در سطح مدرسه و میان اولیا و معلمان بازتاب داشته است. در سطح وسیع رسانه‌ای یا فضای مجازی انعکاسی نداشته، اما در مدرسه مورد تحسین دبیران و مدیر قرار گرفته است.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

نوآوری اصلی طرح در تبدیل سیره حضرت زهرا به مفاهیم قابل لمس، گفت‌وگو محور و بازی‌محور برای نوجوانان است. استفاده از روش گفتمان به جای سخنرانی، اجرای مسابقه‌های در حیاط مدرسه با حلقه‌های گچی و مشارکت معلمان در مسابقات، به طرح جلوه‌ای متفاوت بخشیده است. این رویکرد موجب شده تا آموزش سبک زندگی اهل بیت، از حالت رسمی خارج شده و با زندگی روزمره نوجوانان پیوند بخورد.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

این طرح در پاسخ به نیاز نوجوانان به شناخت الگوهای معنوی، درک هویت دینی، احساس حمایت عاطفی و جایگزینی برای خلأهای خانوادگی، طراحی شده است. در منطقه‌ای که بسیاری از نوجوانان با مشکلات خانوادگی مانند طلاق، اعتیاد و فقر فرهنگی روبه‌رو هستند، معرفی حضرت زهرا (س) به‌عنوان مادر معنوی، باعث ایجاد حس امنیت، آرامش و امید در آنان شده است.

نتایج و دستاوردها:

افزایش شناخت و علاقه به سیره حضرت زهرا.

ایجاد پیوند عاطفی میان نوجوان و الگوهای اهل بیت.

تعامل صمیمانه میان دانش‌آموز و معلم.

تقویت اعتمادبه‌نفس و احساس هویت دینی.

مشارکت مؤثر اولیا و کادر مدرسه در فعالیت فرهنگی.

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

مهم‌ترین چالش، کمبود زمان رسمی آموزشی برای اجرای این برنامه‌ها و نبود امکانات چندرسانه‌ای مناسب در مدرسه بوده است. همچنین در برخی موارد، پذیرش چنین مباحثی از سوی برخی معلمان به‌دلیل نگاه رسمی و محدود به وظایف درسی، با تأخیر انجام شد. با این حال، حمایت مدیر و برخی دبیران و استقبال مثبت دانش‌آموزان، سبب شد این طرح بدون وقفه و با موفقیت اجرا شود.