محله‌داری

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

فرآیند، روش اجرا و مراحل: فعالیت "محله‌داری" توسط حاج آقای قادری پس از بازگشت از سفر تبلیغی و همزمان با دوران کرونا آغاز شد. در شرایطی که امکان تبلیغ در مدارس و دیگر فضاهای عمومی محدود شده بود، ایشان تصمیم گرفتند فعالیت‌های تبلیغی را به داخل محله و کوچه خود منتقل کنند. نقطه آغاز این حرکت نصب یک پرچم در منزل ایشان بود که با مخالفت صاحبخانه مواجه شد، اما با همکاری یکی از همسایگان روی تیر برق نصب گردید.

سپس ایشان بدون هماهنگی قبلی، برای همسایگان پایه‌های پرچم تهیه کرده و به تدریج مناسبت‌ها را با نصب پرچم‌های مناسبتی (مثل محرم) در کوچه‌ها زنده نگه داشتند. به مرور با استقبال ساکنین، گروهی به نام «همسایگان محله بنیاد» در فضای مجازی تشکیل شد که امروز بیش از 850 عضو دارد.

این گروه محلی از اقدامات کوچکی مانند نصب پرچم آغاز و به مرور به برگزاری مراسم‌های روضه در کوچه، جلسات سخنرانی و پویش‌های فرهنگی ملی گسترش یافت. برای مثال، در ایام فاطمیه بیش از 80 نفر در اجرای مراسم مشارکت داشتند و از مدل‌های مختلفی مانند روضه در فضای باز، فضاسازی کوچه، توزیع نذری و دعوت از سخنرانان ملی استفاده شد.

جرقه اولیه: ایده اولیه از تجربه شخصی حاج آقا قادری و محدودیت‌های کرونا آغاز شد. ایشان احساس کردند باید تبلیغ را به فضای محله و همسایگی منتقل کنند تا با کمترین امکانات، بیشترین اثرگذاری ممکن را ایجاد نمایند.

مخاطب شناسی: مخاطبان اصلی همسایگان محله بنیاد و بعدها محلات مجاور مانند نیروگاه، پردیسان، سالاری و غیره هستند. طیف مخاطبان متنوع بوده و شامل پیر و جوان، مرد و زن و کودکان می‌شود. گروه‌های مختلف مانند کودکان، نوجوانان، بانوان، خانواده‌ها و نیز افراد مذهبی و غیرمذهبی به تناسب در برنامه‌ها مشارکت داشته‌اند.

منابع انسانی و مهارت‌ها: در ابتدا هسته مرکزی با حضور حاج آقا و همسرشان شکل گرفت و به تدریج خانواده، طلاب محله و همسایگان فعال به آن پیوستند. اکنون هسته مرکزی حدود ۱۰ نفر (شامل ۷ طلبه) هستند. در اجرای برنامه‌ها گاه تا ۸۰ نفر به صورت مقطعی یا مستمر همکاری دارند. فعالیت‌ها شامل طراحی و اجرای مراسم، پشتیبانی، اطلاع‌رسانی، فضاسازی و تامین اقلام فرهنگی و تبلیغی است.

ابزار و امکانات: ابزارهای مورد استفاده شامل پرچم‌ها، صندلی، بلندگو، بنر، چادر، داربست، وسایل پذیرایی و... هستند. برای تأمین آن‌ها از کمک مردمی و مساعدت‌های محدود نهادهایی مثل سپاه، بسیج، بنیاد شهید، سازمان فرهنگی شهرداری و ستاد امر به معروف استفاده شده است.

بازتاب رسانه‌ای: فعالیت‌ها بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های ملی و استانی داشته‌اند. خبرگزاری‌هایی چون فارس، تسنیم، ایرنا، رسا، ابنا و صداوسیما گزارش‌هایی در این باره منتشر کرده‌اند. در کنار آن، شبکه‌های اطلاع‌رسانی محلی در فضای مجازی فعال هستند.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

نوآوری اصلی این فعالیت در انتقال تبلیغ دینی و فعالیت فرهنگی از فضای محدود مسجد و حسینیه به بطن اجتماع و محله است. به‌جای برگزاری مراسم در فضای بسته، این کار به شکل میدانی و در کوچه‌ها و بوستان‌ها انجام می‌شود. این امر سبب دیده شدن بیشتر، درگیر شدن مخاطبان متنوع‌تر، و مشارکت واقعی مردم در اجرا و تأمین هزینه‌ها می‌گردد.

مهم‌ترین شاخصه این فعالیت، قالب و فضای اجرای آن است؛ یعنی استفاده از فضای عمومی، مشارکت فعال مردم، ارتباط نزدیک با مخاطب و ساختن حس تعلق اجتماعی و دینی. به گفته مصاحبه‌شونده، بسیاری از مسئولان فرهنگی این قالب را عامل موفقیت و جذابیت طرح دانسته‌اند.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

مسأله‌شناسی و ریشه‌یابی: با شروع کرونا، نیاز به تداوم فعالیت‌های فرهنگی دینی و کاهش فاصله اجتماعی به‌شدت احساس می‌شد. مردم از خلأ ارتباطات دینی و فرهنگی در رنج بودند. همچنین مناسک مذهبی در فضاهای بسته لغو شده بود. این طرح، به نیاز مردم برای بروز هویت دینی و ارتباط با فضای مذهبی پاسخ داد.

چگونگی پاسخ به نیاز: با برگزاری مراسم‌ها در فضای باز محله، ایجاد گروه‌های ارتباطی مجازی، مشارکت دادن مردم در برنامه‌ریزی و اجرا، حس تعلق اجتماعی و دینی در میان مردم زنده شد. اقدامات همچون نصب پرچم، مجالس خانگی و کوچه‌ای، پویش‌های فرهنگی، مسابقات، و فضاسازی مناسبتی از راهکارهای عملی بودند.

نتایج و دستاوردها:

مشارکت بالا و گسترده مردم؛

کاهش اعتراضات و افزایش رضایتمندی همسایه‌ها؛

پوشش رسانه‌ای گسترده؛

الگوبرداری توسط دیگر محلات؛

توسعه برنامه‌ها به سطح شهری و منطقه‌ای؛

جلب همکاری نهادها و مسئولین شهری؛

اجرای پویش‌های ملی با بیش از هزار شرکت‌کننده از استان‌های مختلف.

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

چالش‌های اصلی این طرح عبارتند از:

چالش مالی: به رغم مردمی بودن طرح، تأمین منابع اولیه مانند چادر، بنر و اقلام پذیرایی نیازمند بودجه مشخصی است که در بسیاری مواقع به‌موقع فراهم نمی‌شود.

چالش‌های لجستیکی و اداری: مانند اخذ مجوز برای برگزاری در بوستان‌ها، هماهنگی با نهادها و تاخیر در دریافت امکانات مانند استیج از تیپ امام صادق.

نگاه محدود و غیرهمراه برخی مسئولان مساجد: در مواردی امام جماعت‌ها یا هیئت امنای مساجد با بدبینی به طرح نگاه کرده‌اند.

کمبود نیروی انسانی در سال‌های ابتدایی: در آغاز کار افراد محدودی در اجرای برنامه‌ها دخیل بودند.

عدم وجود ساختار قانونی روان برای اجاره تجهیزات یا دریافت حمایت‌ها.