تفسیر نمایشی

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

جرقه اولیه:

جرقه این فعالیت زمانی شکل گرفت که مجری با مطالعه برخی روایات در ذیل آیات قرآن متوجه شد اهل‌بیت علیهم‌السلام برای تفسیر مفاهیم قرآنی، از روش‌های تصویری و نمایشی بهره برده‌اند. این مشاهدات، در حالی‌که هیچ منبع جامع و مستقلی در این موضوع وجود نداشت، موجب شد ایده گردآوری و تدوین این شیوه به ذهن ایشان خطور کند.

فرآیند و مراحل اجرا:

ابتدا جستجوی دقیق در منابع روایی مانند «مجمع البیان» و دیگر تفاسیر انجام شد تا روایاتی که دارای مؤلفه‌های تصویری و نمایشی هستند استخراج شوند. این کار به مدت تقریباً دو سال به طول انجامید. سپس این روایات به‌صورت منظم گردآوری و دسته‌بندی شده و در قالب یک اثر مکتوب تألیف شدند.

روش اجرا:

تفسیر مفاهیم قرآنی از طریق بازنمایی‌های تصویری اهل‌بیت علیهم‌السلام انجام شده است. این تفسیر به صورت «نمایشی» است؛ بدین معنا که اهل‌بیت با استفاده از اعضای بدن، اشیاء یا حرکات، مفاهیم را برای مخاطب تصویرسازی کرده‌اند. این شیوه به‌عنوان یک روش نو در تفسیر، به کار گرفته شده است.

جزئیات و قالب:

اثر نهایی در قالب یک جلد کتاب تدوین شده و عنوان آن «تفسیر نمایشی قرآن کریم در سیره اهل‌بیت علیهم‌السلام» است. هدف این تفسیر، ارائه یک الگوی تفسیری با تکیه بر نمایش و تصویرسازی اهل‌بیت است که در هیچ منبع مشابهی با این نگاه یکپارچه نیامده است.

مخاطب‌شناسی:

مخاطب اصلی این طرح، مبلغین دینی هستند؛ افرادی که برای انتقال مفاهیم قرآنی به مخاطب عام نیاز به روش‌هایی گویا، کاربردی و جذاب دارند. همچنین این اثر برای عامه مردم نیز قابل بهره‌برداری است، به‌ویژه در محیط‌هایی مانند مساجد و در ایام تبلیغی همچون ماه رمضان.

منابع انسانی و ابزار:

در اجرای این طرح، از مشورت چند تن از دوستان و افراد هم‌فکر استفاده شده است تا ایرادات محتوا رفع و اصلاح گردد. مجری به تنهایی عملیات گردآوری، دسته‌بندی و نگارش را انجام داده است. همچنین از منابع روایی معتبر بهره برده شده است. ابزار خاصی جز مطالعات کتابخانه‌ای و محتوایی استفاده نشده، اما در حال حاضر در حال تهیه نسخه نمایشی و ضبط تصویری نیز می‌باشند.

بازتاب رسانه‌ای:

تا زمان انجام مصاحبه، طرح بازتاب رسانه‌ای نداشته و فقط به صورت محدود و شخصی مورد استفاده قرار گرفته است. اما برای آینده، برنامه‌ای جهت تولید نسخه انیمیشنی اثر با همکاری دفتر تبلیغات اسلامی تهران در نظر گرفته شده است.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

تمایز اصلی این فعالیت در نگاه نوآورانه به تفسیر قرآن کریم است. برخلاف دیگر آثار که صرفاً به شرح یا بیان معانی بسنده می‌کنند، این طرح با رویکرد «نمایشی» به سراغ تفسیر رفته است. در این روش، نمایش عملی و تصویرسازی مفاهیم توسط اهل‌بیت علیهم‌السلام به‌عنوان ابزار اصلی انتقال معارف به مخاطب استفاده شده است.

مهم‌ترین شاخصه این فعالیت قالب نوین آن است؛ زیرا با اینکه محتوای روایی پیش‌تر در برخی پایان‌نامه‌ها یا آثار پراکنده آمده، اما هیچ اثری به‌صورت منسجم و با تأکید بر رویکرد نمایشی تنظیم نشده است. سناریو یا روایت‌پردازی نیز مبتنی بر همین قالب نمایشی طراحی شده است.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

نیاز اصلی مخاطبان، خصوصاً مبلغین دینی، به روش‌های کاربردی، گویا و مؤثر برای انتقال معارف قرآنی است. بسیاری از مخاطبان با شیوه‌های سنتی تفسیر ارتباط مؤثری برقرار نمی‌کنند، خصوصاً زمانی که سطح ذهنی یا درک عمومی پایین‌تر است. این روش با بهره‌گیری از تصویرسازی و نمایش مفاهیم، به‌سرعت در ذهن مخاطب نقش می‌بندد و موجب درک بهتر و عمیق‌تر می‌شود.

دستاورد اصلی این طرح، ارائه یک روش جدید و قابل تکرار در تفسیر قرآن است که هم برای مبلغ جذاب است و هم برای مخاطب اثربخش. همچنین این روش ظرفیت تبدیل به آثار رسانه‌ای و نمایشی را نیز دارد.

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

مهم‌ترین چالش در اجرای این طرح، نبود منابع آماده با کلیدواژه‌های مناسب برای جستجوی روایات تصویری و نمایشی بود؛ به همین دلیل گردآوری مطالب زمان‌بر و دشوار بود. همچنین تعریف و تدوین چارچوب مفهومی و نظری این روش تفسیری نیز با چالش همراه بود، چراکه برای اولین بار به‌صورت مدون ارائه می‌شد و شاخصه‌های آن نیاز به تبیین دقیق داشت. این دو چالش اصلی‌ترین موانع در مسیر تولید این اثر بودند.