دین به زبان کودکانه

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

فعالیت مورد نظر با عنوان «بیان مسائل دینی در قالب زبان بچگانه» توسط خانم اعظم اسماعیل‌وندی، طلبه پایه چهار حوزه حضرت زینب (سلام‌الله‌علیها) شهرستان بی‌، انجام می‌شود. این فعالیت در قالب طرح معراج و با محوریت انتقال مفاهیم دینی به کودکان دبستانی (به‌ویژه دختران کلاس اول تا سوم) در مدارس ابتدایی دولتی اجرا می‌گردد.

فرآیند و روش اجرا به این صورت است که مجری طرح با حضور در کلاس‌های درسی، در زمان‌هایی که معلم حضور ندارد یا با هماهنگی مدیریت مدرسه، به جای معلم در کلاس حضور می‌یابد. در این حضور، او از داستان‌های کودکانه برای بیان مفاهیم دینی استفاده می‌کند؛ به گونه‌ای که از دل قصه‌های ساده، مفاهیم دینی و مذهبی استخراج شده و به زبان ساده و قابل فهم برای دانش‌آموزان ارائه می‌شود. این روند باعث مشارکت فعال دانش‌آموزان در بحث‌ها می‌شود، تا جایی که خود آن‌ها نیز نتیجه‌گیری‌های دینی ارائه می‌کنند و حتی در زنگ‌های تفریح نیز مشتاقانه دنبال ادامه داستان‌ها هستند.

جرقه اولیه این فعالیت از سابقه مجری در تدریس در مقاطع پیش‌دبستانی و دبیرستان و همچنین ادامه تحصیل در حوزه علمیه ناشی شده است. با ورود به مدارس دولتی، او ایده استفاده از زبان کودکانه برای بیان مفاهیم دینی را در ذهن پرورش داد و اجرایی کرد.

مخاطب‌شناسی: مخاطبین این طرح دختران ۶ تا ۹ ساله هستند که دارای روحیه حساس، پرسش‌گر و علاقه‌مند به داستان‌اند. به گفته مجری، این گروه سنی تشنه‌ی دریافت مسائل دینی هستند و با زبان کودکانه و ابزار قصه، بیشترین تأثیر را می‌پذیرند.

منابع انسانی: فعالیت توسط خود مجری و به صورت فردی انجام می‌شود. او عضوی از خواهران جهادی حوزه علمیه نیز هست و سابقه آموزشی در زمینه پیش‌دبستانی را از سال ۱۳۹۴ تاکنون دارد.

ابزار و امکانات: مجری از داستان‌ها، کتاب‌های کودکانه، و جوایز ساده (نظیر روسری یا جوراب) برای تشویق دانش‌آموزان استفاده می‌کند. استفاده از ابزارهای سمعی و بصری مانند کلیپ یا فیلم به دلیل نبود امکانات در مدارس و محدودیت منابع مالی مقدور نبوده است.

بازتاب رسانه‌ای: فعالیت تاکنون بازتاب رسانه‌ای خاصی نداشته و مستندات رسمی یا گزارشی نیز از فعالیت موجود نیست، چرا که این نخستین تجربه اجرایی مجری در مدارس است.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

تمایز اصلی این فعالیت در تبدیل داستان‌های معمول، حتی با محتوای غیردینی یا خارجی، به داستان‌هایی با مفاهیم دینی و مذهبی به زبان کودکانه است. مجری با خلاقیت خود، داستان‌ها را بومی‌سازی و اسلامی‌سازی کرده و با زبانی ساده به کودکان ارائه می‌دهد. به باور او، چنین رویکردی در زمینه فعالیت‌های مذهبی کودکانه کمتر دیده شده است.

از نظر او، بخش برجسته فعالیت، سناریوی کار است؛ یعنی نحوه روایت داستان به زبان کودکانه که با محتوای دینی آمیخته شده است. این سبک نه تنها سرگرم‌کننده بلکه آموزنده نیز هست و باعث تحریک علاقه‌مندی کودکان به پیگیری موضوعات دینی و تحقیق بیشتر می‌شود.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

این فعالیت ناظر به نیازهای آموزشی و تربیتی کودکان در زمینه دین و اخلاق اسلامی است. در مدارس دولتی، غالباً خانواده‌ها پیگیری دقیقی نسبت به آموزش مسائل دینی به فرزندان ندارند و کودکان از این نظر با کمبود مواجه‌اند.

پاسخ به این نیازها از طریق ایجاد رقابت بین دانش‌آموزان برای حفظ آیات و احادیث، تشویق با جوایز و هدایای فرهنگی، و آموزش غیرمستقیم مفاهیم اعتقادی و اخلاقی در قالب قصه‌گویی انجام می‌شود. بچه‌ها با رغبت بیشتری مسائل دینی را دنبال می‌کنند، حتی درباره موضوعات گفته‌شده با مادران خود صحبت می‌کنند یا به تحقیق می‌پردازند.

نتایج و دستاوردها: از دستاوردهای ملموس این فعالیت می‌توان به ایجاد علاقه در دانش‌آموزان نسبت به مسائل دینی، تثبیت مفاهیم مذهبی در ذهن آنان از سنین پایین و استمرار توجه به موضوعات مذهبی در مقاطع بالاتر تحصیلی اشاره کرد. به‌ویژه استفاده از هدایای کوچک و مذهبی، نقش موثری در ماندگاری این مفاهیم ایفا کرده است.

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

مهم‌ترین چالش‌های فعالیت عبارت‌اند از:

نبود امکانات و تجهیزات مناسب در مدارس مانند کلیپ، فیلم، یا ابزارهای دیداری-شنیداری

کمبود منابع مالی برای تهیه جوایز و داستان‌های مناسب‌تر و متنوع‌تر

ضعف کتابخانه مدارس که مانع دسترسی به داستان‌های غنی و با کیفیت می‌شود

با این حال، اشتیاق بالای کودکان و حمایت نسبی مدیریت مدرسه، به استمرار فعالیت کمک کرده است.