حفظ قرآن با زبان‌های خارجه

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب‌شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه‌ای

فعالیت معرفی‌شده، «حفظ قرآن با رویکرد زبان‌های خارجی» است که توسط جناب آقای پارسا وروانی فراهانی در حوزه علمیه دارالسلام تهران طراحی و اجرا شده است. جرقه اولیه این فعالیت از جلسات دپارتمان زبان‌های خارجی این حوزه آغاز شد؛ جایی که ایشان مسئول واحد تبلیغ و بین‌الملل بودند و هدف‌شان، بین‌المللی‌سازی فعالیت‌های قرآنی بود. نخستین اقدام رسمی این طرح با برگزاری یک هم‌اندیشی قرآنی به زبان‌های انگلیسی و عربی در سال ۱۳۹۶ صورت گرفت که با حضور اساتید و ارائه‌های طلاب آغاز شد.

فرآیند اجرا به‌گونه‌ای طراحی شده که طلاب در طی تحصیل در حوزه، در کنار آموزش‌های حوزوی، زبان‌های خارجی از جمله انگلیسی، روسی، عربی و فرانسه را نیز می‌آموزند. این آموزش‌ها نه صرفاً زبان عمومی، بلکه با تمرکز بر حفظ قرآن و آموزش معارف اسلامی به زبان‌های مذکور همراه است. مرحله بعد، ورود طلاب به فضای تبلیغی است: ابتدا به‌صورت همخوانی‌های قرآنی دو زبانه در محافل عمومی، سپس در قالب سخنرانی‌ها و محتواهای ویدیویی در فضای مجازی. در این مسیر، طلابی که حافظ کل قرآن هستند، ضمن آموزش زبان، یاد می‌گیرند معارف قرآنی را به زبان‌های خارجی تبیین کنند.

قالب‌های اجرای این فعالیت متنوع‌اند: کلاس‌های عمومی، سمینارهای علمی، کارگاه‌های معارف دوزبانه، اجرای میدانی در ایام اربعین در قالب موکب‌های تبلیغی، تولید محتواهای مجازی، طرح «مبلغان فاطمی»، و حتی اردوهای آموزشی.

مخاطب اصلی این طرح طلاب علاقه‌مند به تبلیغ بین‌الملل‌اند که توانایی تفکر جهانی و دغدغه دینی دارند. همچنین نوجوانان و جوانانی که جذب توانمندی طلاب در زبان انگلیسی می‌شوند، به‌عنوان مخاطب ثانویه مورد هدف قرار گرفته‌اند.

از نظر منابع انسانی، نزدیک به ۵۰ نفر از طلاب مسلط به زبان و معارف اسلامی در دپارتمان زبان‌های خارجی فعالیت دارند. در مجموع، حدود ۳۰۰ نفر از طلاب این حوزه به‌صورت فعال در حال آموزش زبان‌های خارجی هستند.

ابزار و امکانات مورد نیاز این فعالیت شامل کتاب‌های آموزش زبان اسلامی‌شده، محتوای آموزشی دوزبانه، ویرایش تصویری مناسب، ویدیو پرژکتور، امکانات برگزاری سمینارها و اردوها، و پشتوانه مالی جهت چاپ و تهیه منابع آموزشی است.

این فعالیت بازتاب رسانه‌ای هم داشته است. برگزاری همایش‌ها و حضور شخصیت‌هایی مانند آیت‌الله اعرافی در حوزه دارالسلام، تقدیر مقام معظم رهبری، و نمایشگاه‌هایی مانند نمایشگاه دستاوردهای حوزه در دانشگاه علم و صنعت، از جمله جلوه‌های این بازتاب‌اند.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

وجه تمایز اصلی این فعالیت، ممزوج‌ شدن حفظ قرآن با آموزش زبان‌های خارجی است؛ امری که معمولاً در فعالیت‌های مشابه دیده نمی‌شود. برخلاف بسیاری از حوزه‌ها که آموزش زبان به‌صورت اختیاری است، در حوزه دارالسلام آموزش زبان خارجی به‌عنوان رویکردی الزام‌آور و تخصصی برای تمام طلاب در نظر گرفته شده است. این پیوستگی بین «قرآن»، «زبان» و «تبلیغ بین‌المللی» باعث شده طلاب به‌جای صرفاً یادگیری زبان، مبلغانی بین‌المللی و حافظان قرآن باشند.

به تعبیر مجری طرح، اگرچه قالب، سناریو و محتوای برنامه همگی اهمیت دارند، اما مهم‌ترین شاخصه، «چشم‌انداز و هدف‌گذاری» بلندمدت برای تبلیغ بین‌المللی اسلام به زبان‌های مختلف است. بر اساس این هدف، سناریو و قالب فعالیت‌ها طراحی و اجرا شده است.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

مسئله‌شناسی این طرح بر پایه «غربت اسلام در جهان» و فقدان مبلغان دینی مسلط به زبان‌های خارجی استوار است. با توجه به ظرفیت‌های بالقوه‌ای که انقلاب اسلامی و حوزه‌های علمیه فراهم کرده‌اند، بهترین افراد برای تبلیغ دین در جهان، طلاب ایرانی‌اند؛ به‌شرط آن‌که به زبان مسلط باشند.

این فعالیت با تربیت طلابی که هم حافظ قرآن‌اند، هم با معارف اسلامی آشنایی عمیق دارند، و هم به زبان‌های خارجی مسلط هستند، این نیاز را پاسخ می‌دهد. این طلاب نه تنها به مترجم نیاز ندارند، بلکه خودشان مفسر و مبلّغ مستقیم دین‌اند.

از جمله دستاوردهای مهم این طرح می‌توان به تربیت بیش از ۳۰ نفر طلبه مسلط به قرآن و زبان خارجی در چهار دوره گذشته اشاره کرد. همچنین راه‌اندازی جریان آموزش زبان به بیش از ۳۰۰ طلبه فعلی، طراحی کلاس‌ها، محتواهای اختصاصی، و قالب‌های متنوع آموزشی و تبلیغی، از دیگر نتایج محسوب می‌شود. ساختار فعلی به‌گونه‌ای است که قابلیت الگوبرداری و بومی‌سازی در دیگر موسسات را نیز دارد.

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

مهم‌ترین چالش از دید مجری، نبود هدف‌گذاری دقیق در بسیاری از فعالیت‌های مشابه است که موجب انحراف یا رکود می‌شود. چالش دیگر، مدیریت منابع انسانی و استمرار جلسات پایش و ارزیابی عملکرد طلاب است. قطع یا تعویق این جلسات موجب افت روند رشد و پیگیری طلاب می‌شود. همچنین محدودیت‌های مالی برای چاپ منابع، تجهیز اردوها و سمینارها، و پشتیبانی محتوایی نیز از جمله موانع جدی این مسیر است.