کشورداری

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

این فعالیت که با عنوان «شبیه‌سازی کشورداری در قالب اردوهای تربیتی» ارائه شده، توسط یک کانون تربیتی در قم طراحی و اجرا شده است. این طرح تربیتی نوآورانه در بستر اردوهای چندروزه (تا هفت روزه) برای نوجوانان پسر ۱۰ تا ۲۰ ساله برگزار می‌شود و هدف آن ایجاد فضای واقعی و درگیرکننده برای تمرین حکمرانی، نقش‌آفرینی، مسئولیت‌پذیری و تفکر انتقادی است.

جرقه اولیه طرح، مشاهده یک اردوی ماجراجویانه و ترکیب آن با نیاز به پاسخ‌گویی به چالش‌های تربیتی نوجوانان در فضای واقعی اجتماعی-سیاسی کشور بود. آغازگر طرح نیز مواجهه تربیت‌کنندگان با مسائلی مانند انتخابات سال‌های گذشته، دغدغه آموزش مسائل سیاسی و اقتصادی به نوجوانان و پاسخ به شبهات آنان بود. این ایده با گفت‌وگوهای جمعی و بررسی نمونه‌هایی مانند کتاب «اردو ماجرای من است» گسترش یافت.

فرآیند اجرا به صورت اردوهای حضوری با طراحی ساختار یک کشور فرضی است که در آن نوجوانان به ایفای نقش‌هایی چون رئیس‌جمهور، نماینده مجلس، وزیر، کارمند، کارفرما، کارگر و ... می‌پردازند. هر فرد باید شغلی داشته باشد و بر اساس تصمیمات جمعی و فردی، مسیر اردو تغییر می‌کند. قالب فعالیت کاملاً پویا، غیرقابل پیش‌بینی، و با قابلیت تصمیم‌سازی و پیامدسازی طراحی شده است. به نحوی که مثلاً تصمیمات اشتباه نوجوانان در انتخاب‌ها، موضوع بحث‌های تحلیلی و انتقادی در پایان اردو می‌شود.

قالب فعالیت تلفیقی از بازی-نقش، شبیه‌سازی کشوری، تمرین مهارت‌های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی است. در این قالب، نهادهای مختلف حکومتی مانند مجلس، قوه قضاییه، بانک مرکزی، وزارت‌خانه‌ها، حتی صداوسیما شبیه‌سازی می‌شود و هرکدام مأموریت‌هایی متناسب با موضوعات روز کشور دارند.

مخاطبان طرح، نوجوانان پسر ۱۰ تا ۲۰ ساله هستند که از قبل در کانون تربیتی ثبت‌نام شده و در اردوها شرکت می‌کنند. اردوها عمدتاً در فضای بیرون از شهر قم برگزار می‌شوند.

منابع انسانی طرح، بین ۱۰ تا ۱۵ نفر مربی و همکار ثابت دارد که همه از طلاب با تجربه تربیتی هستند. این تیم مسئول طراحی، هدایت فرآیندها، ایفای نقش‌های کلیدی و حمایت تربیتی از نوجوانان در طول اردو هستند.

ابزارها و امکانات شامل فضاهای اردویی، ابزارهای آموزشی (مانند شبیه‌سازی اسکناس، تعرفه‌های گمرکی، قراردادها و …)، طرح‌ها و جدول‌های نقش‌آفرینی، و چارچوب‌های شبیه‌سازی‌شده حکمرانی است.

بازتاب رسانه‌ای فعالیت عمدتاً درون‌سازمانی بوده و بازتاب رسانه‌ای گسترده نداشته است. تنها گزارش‌هایی محدود در قالب خبر یا گزارش‌های داخلی تهیه شده و فعالیت رسانه‌ای رسمی از طریق صداوسیما یا خبرگزاری‌ها صورت نگرفته است.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

مهم‌ترین شاخصه، قالب یا محتوا یا سناریو؟

وجه تمایز اصلی این طرح، قالب شبیه‌سازی کشورداری است که اردو را از فضای صرفاً تفریحی یا حتی آموزشی به یک بستر عمیق تربیتی و تمرینی تبدیل کرده است. نوآوری طرح در ایجاد محیطی است که:

مسئولیت‌پذیری را به شکل عملی تمرین می‌دهد.

تصمیمات نوجوانان پیامد واقعی در فضای اردو دارد.

نهادهای حکومتی شبیه‌سازی می‌شوند.

فرصت برای خطا، تجربه، تحلیل و تصحیح تصمیم‌ها فراهم است.

در این قالب، محتوا پویا و درونی‌شونده است و قالب کاملاً انعطاف‌پذیر و قابل توسعه با موضوعات روز کشور طراحی شده است. بنابراین می‌توان گفت مهم‌ترین شاخصه تمایز، سناریو و قالب تعاملی و منعطف آن است که امکان ادغام هر نوع محتوای تربیتی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و … را در خود دارد.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

مسئله‌ای که این طرح به آن پاسخ می‌دهد، فقدان محیط واقعی تمرین مهارت‌های اجتماعی، سیاسی و مسئولیت‌پذیری برای نوجوانان است. اغلب اردوهای تربیتی یا برنامه‌های آموزشی، نوجوان را به صورت منفعل درگیر می‌کنند و فرصت تحلیل، تفکر، انتخاب و پیامدپذیری به او نمی‌دهند.

مجری طرح با مشاهده فقدان این تجربه واقعی، به طراحی فضایی پرداخت که در آن نوجوان:

مسئولیت بپذیرد.

با مشکلات واقعی تصمیم‌گیری مواجه شود.

درگیر چالش‌های فردی و جمعی شود.

فرصت تفکر و تحلیل درباره رفتارهای خود و دیگران پیدا کند.

نتایج طرح:

شکل‌گیری تجربه‌های عمیق و ماندگار برای نوجوانان (که تا سال‌ها درباره آن بحث می‌کنند).

ایجاد زمینه شناسایی استعدادهای مدیریتی و تحلیلی نوجوانان.

افزایش حس مسئولیت‌پذیری و تفکر سیستمی در شرکت‌کنندگان.

شکل‌گیری خودآگاهی نسبت به نقش‌ها، تصمیمات و تأثیرات آن‌ها در جامعه.

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

چالش‌های عمده این طرح شامل موارد زیر است:

نیروی انسانی: نیاز به تیم منسجم، خلاق، و تربیت‌شده که هم‌زمان بتوانند نقش تربیتی، مدیریتی و اجرای فرآیندها را بر عهده گیرند.

بودجه و منابع مالی: طرح به‌طور کلی از بودجه‌های خاص استفاده نمی‌کند و اغلب با کمک بانیان یا دریافت هزینه‌های محدود از خانواده‌ها تأمین مالی می‌شود که محدودیت جدی در گسترش فعالیت ایجاد می‌کند.

مکان مناسب اردو: برای اجرای دقیق سناریو نیاز به اردوگاه با شرایط خاص است که همیشه فراهم نیست.

زمان‌بر بودن طراحی: طراحی دقیق سناریو، نقش‌ها و مسیرهای محتمل نیازمند برنامه‌ریزی فشرده و تحلیل‌پذیری بالاست.

نبود پشتیبانی رسانه‌ای یا نهادی: تاکنون حمایت رسانه‌ای یا نهادهای رسمی از این طرح صورت نگرفته که ظرفیت معرفی و گسترش طرح را محدود کرده است.