تفسیر موضوعی

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

فرآیند و مراحل اجرا:

این فعالیت یک طرح تبلیغی-آموزشی است که با هدف تبیین کاربردی و تمدنی آیات قرآن کریم، به‌ویژه از منظر قصص قرآنی و تحلیل آن‌ها با توجه به نیازهای روز جامعه اجرا می‌شود. اجرای این فعالیت در قالب سخنرانی، کارگاه و جلسات مستمر تبلیغی در محیط‌های مختلف صورت می‌گیرد. مراحل اصلی اجرای این طرح به شرح زیر است:

انتخاب موضوع و تحلیل آن بر اساس آیات قرآن: انتخاب یکی از موضوعات اجتماعی، فکری یا اعتقادیِ مبتلابه جامعه.

استخراج آیات مرتبط از قرآن و استفاده از روایات تفسیری اهل‌بیت: تحلیل دقیق آیات با بهره‌گیری از منابعی مانند تفسیر المیزان، و بازسازی مفهومی آن‌ها بر اساس نیازهای امروزی.

ارائه محتوا در قالب سخنرانی‌های متناسب با ظرفیت مخاطب: این ارائه با بهره‌گیری از ابزارهای کمک‌آموزشی مانند پاورپوینت، فیلم، داستان‌های قرآنی و گاه استفاده از تئاتر و نمایش تقویت می‌شود.

فضای بحث و پرسش و پاسخ برای اقناع مخاطب: به‌ویژه در محیط‌های دانشگاهی و دانش‌آموزی، بخشی از جلسه به تبادل نظر اختصاص داده می‌شود.

ارزیابی و بازخوردگیری غیررسمی: از طریق نظرسنجی‌های ساده یا تحلیل واکنش‌ها و بازخوردهای فردی مخاطبان در حین یا پس از جلسات.

جرقه اولیه طرح:

این ایده از دغدغه شخصی مجری نسبت به مهجوریت آموزه‌های قرآنی در فضای فکری جامعه و غلبه گفتمان غرب در علوم انسانی نشأت گرفته است. این احساس نیاز که چرا راهکارهای تمدنی و اجتماعی قرآن در برنامه‌های تبلیغی جایگاه کمی دارند، منجر به شکل‌گیری این شیوه تبلیغی شد.

قالب اجرا:

شیوه اجرا بسته به فضا متفاوت است. در دانشگاه‌ها و مراکز علمی، قالب سخنرانی با پاورپوینت و نمایش‌های کمک‌آموزشی به کار می‌رود. در مساجد و منابر سنتی، قالب منبر سنتی حفظ می‌شود ولی محتوای آن بر اساس مفاهیم قرآنیِ تمدنی شکل می‌گیرد.

مخاطب‌شناسی:

مخاطبان اصلی شامل:

دانشجویان (در دانشگاه‌ها و خوابگاه‌ها)

طلاب مدارس علمیه

دانش‌آموزان مدارس دینی و قرآنی

عموم مردم در مجالس عمومی

منابع انسانی و ابزار:

مجری اصلی طرح شخصاً این فعالیت را انجام می‌دهد، اما در محیط‌هایی مانند جامعه‌المصطفی یا نشست‌های علمی، از مشارکت شاگردان و علاقه‌مندان نیز استفاده می‌کند. ابزارهای مورد استفاده شامل لپ‌تاپ، ویدیو پروژکتور، وایت‌برد، و در برخی موارد محتوای تصویری و سینمایی است.

بازتاب رسانه‌ای:

بازتاب رسمی محدودی وجود داشته که به‌صورت موردی در خبرگزاری‌های مذهبی مانند رسا و سازمان تبلیغات انعکاس یافته است. همچنین در برخی کانال‌ها و گروه‌های مجازی تبلیغی اطلاع‌رسانی انجام شده است.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

وجه تمایز اصلی این فعالیت در سه محور است:

رویکرد تمدنی و چالش‌گرانه با گفتمان غرب: مجری تلاش دارد با استفاده از قرآن، مبانی علوم انسانی غربی را نقد کند و جایگزینی تمدنی از درون آموزه‌های قرآنی ارائه دهد.

کاربردی‌سازی آیات قرآن: استفاده از قصص قرآنی و تطبیق مصادیق تاریخی با مسائل روز مانند سیاست بین‌الملل، خانواده، تربیت، حقوق اجتماعی و...

ترکیب سنت و نوآوری در روش اجرا: پیوند شیوه سنتی منبر با ابزارهای مدرن آموزشی و نمایشی، این فعالیت را برای طیف‌های مختلف مخاطب قابل فهم و جذاب می‌سازد.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

نیاز مخاطبان:

بحران معنا و هویت در مواجهه با آموزه‌های سکولار غربی

فاصله از مفاهیم قرآنی و فهم تطبیقی و کاربردی آن‌ها

نیاز به پاسخ به مسائل اجتماعی و فردی با رویکرد دینی

پاسخ فعالیت به این نیاز: با آموزش ساختارمند و ارائه راه‌حل‌های قرآنی در قالب مثال‌ها و تحلیل‌های ملموس، مخاطب با کارآمدی آموزه‌های دین در مواجهه با چالش‌های روز آشنا می‌شود. ارائه مفاهیمی مانند قاعده نفی سبیل یا تحلیل تمدنی بنی‌اسرائیل، برای فهم بهتر سیاست‌های بین‌المللی یا وضعیت اجتماعی جامعه به کار گرفته می‌شود.

دستاوردها:

افزایش اشتیاق به یادگیری معارف قرآن

تقویت بنیه معرفتی جوانان متدین

اشباع ذهنی مخاطب و کاستن از شبهات

ارائه بدیل فکری در برابر الگوهای غربی در دانشگاه‌ها

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

چالش‌های محتوایی:

مقابله با نگاه تقلیل‌گرایانه به قرآن در برخی مراکز علمی

شبهه تفکیک قرآن از حدیث و عترت در میان برخی نخبگان

چالش‌های اجرایی:

محدودیت دسترسی به زمان کافی در برنامه‌های آموزشی مراکز علمی

نداشتن پشتیبانی سازمانی پایدار و رسمی

نداشتن امکانات تخصصی مانند تیم سناریونویس یا کارگردان قرآنی برای تکمیل فعالیت با قالب‌های نمایشی

پیشنهاد برای توسعه:

ایجاد یک درسنامه رسمی، تدوین بسته‌های تبلیغی و تربیت نیروی متخصص برای استفاده از ابزارهای نمایشی و رسانه‌ای مکمل، می‌تواند زمینه تکثیر این طرح را فراهم کند.