کلاسداری تعاملی

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

عالیت آقای امید شعبانی در حوزه تبلیغ دانش‌آموزی و کلاس‌داری است که با استفاده از روش تعامل گروهی و مشارکت دانش‌آموزان در ارائه و تحلیل محتوا، به عنوان یک روش خلاقانه در فرآیند تدریس و تبلیغ مذهبی اجرا می‌شود.

فرآیند و روش اجرا: این طرح به‌گونه‌ای است که دانش‌آموزان به صورت گروهی کار می‌کنند و هر گروه بخشی از زندگی ائمه و سایر موضوعات موردنظر را تحقیق کرده و سپس در کلاس ارائه می‌دهد. مربی (آقای شعبانی) نقش جمع‌بندی‌کننده را دارد. روش ارائه به شکل کنفرانس یا تریبون آزاد است که در آن یک نفر به‌صورت داوطلبانه صحبت می‌کند و بقیه نیز درگیر موضوع می‌شوند. علاوه بر این، از ابزارهای چندرسانه‌ای مانند کلیپ‌ها و فایل‌های صوتی برای تأثیرگذاری بیشتر استفاده می‌شود.

جرقه اولیه: در سال ۱۳۹۶، پس از مشاهده این که روش‌های سنتی کلاس‌داری چندان مؤثر نیستند و در دانش‌آموزان انگیزه‌ای برای یادگیری ایجاد نمی‌کنند، این ایده شکل گرفت. تجربه نشان داد که قصه‌گویی و بیان تعاملی تأثیر بسیار بیشتری نسبت به روش‌های دستوری و کلاس‌داری خشک دارد. همچنین مشاهده شد که وقتی دانش‌آموز صرفاً شنونده باشد، بازدهی کاهش می‌یابد، اما وقتی در روند آموزش مشارکت کند، تأثیر بیشتری می‌گیرد.

مخاطب‌شناسی: مخاطبان اصلی این طرح دانش‌آموزان مقطع ابتدایی و متوسطه اول هستند که به دلیل روحیات متفاوت و تنوع مذهبی (اهل تشیع و تسنن) نیاز به روش آموزشی خاصی دارند. از آنجا که این طرح در مدارس استان گلستان، شهرستان قروه اجرا می‌شود، تلاش شده است که از هر دو گروه مذهبی به‌صورت یکسان در فعالیت‌ها مشارکت داده شوند و از پرداختن به مسائل اختلافی پرهیز شود.

منابع انسانی، ابزار و امکانات: این فعالیت توسط یک مربی تبلیغی (آقای شعبانی) به‌صورت انفرادی مدیریت می‌شود و در اجرا از ابزارهایی مانند کلیپ‌های تصویری، فایل‌های صوتی و متن‌های تحقیقاتی دانش‌آموزان استفاده می‌شود. هزینه‌های مالی خاصی نداشته و گاهی هزینه‌های جزئی توسط مدارس تأمین می‌شود.

بازتاب رسانه‌ای: این طرح به دلیل حساسیت‌های مذهبی و نظارت مدیران مدارس به‌طور گسترده رسانه‌ای نشده است. با این حال، به عنوان کلاس قرآن و گفتمان دینی در سالنامه‌های مدارس ثبت شده است. برخی مدیران مدارس نگران بودند که ممکن است این فعالیت به تبلیغ یک مذهب خاص تعبیر شود و به همین دلیل محدودیت‌هایی در انتشار اخبار آن ایجاد شد.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

نوآوری اصلی این طرح در این است که مدیریت کلاس و یادگیری به‌طور کامل به دانش‌آموزان سپرده می‌شود. در حالی که در سایر کلاس‌های مشابه، همچنان معلم نقش اصلی را در ارائه مطالب بر عهده دارد، در این روش دانش‌آموزان باید خودشان به‌صورت مستقل تحقیق کنند، محتوا را آماده کنند، ارائه دهند و حتی داوری کنند.

مهم‌ترین شاخصه فعالیت: مهم‌ترین ویژگی این فعالیت مباحثه و تعامل گروهی است که در قالب یک روش کلاس‌داری نوین اجرا می‌شود. این قالب کلاس‌داری دانش‌آموزان را به فعالیت بیشتر و تعامل سازنده وادار می‌کند.

تمایز با روش‌های معمول آموزشی:

در روش‌های سنتی، دانش‌آموزان شنونده منفعل هستند، اما در این روش، خودشان مسئول جمع‌آوری اطلاعات، ارائه و نقد آن هستند.

به دلیل نقش فعال دانش‌آموزان در آموزش، سطح یادگیری بین ۷۰ تا ۹۰ درصد افزایش پیدا می‌کند.

این روش شبیه مباحثه‌های حوزوی است که در آن همه شرکت‌کنندگان در بحث فعال‌اند و فقط معلم (مربی) نقش هدایت‌گر را دارد.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

 مسئله اصلی: بسیاری از کلاس‌های درس حالت یک‌طرفه و خسته‌کننده دارند و دانش‌آموزان علاقه‌ای به یادگیری نشان نمی‌دهند. همچنین، روش تدریس سنتی باعث می‌شود که مطالب به‌صورت سطحی یاد گرفته شوند و تأثیر طولانی‌مدتی نداشته باشند.

 راه‌حل این فعالیت برای حل مسئله:

با ایجاد تعامل و مشارکت در کلاس، دانش‌آموزان را به یادگیری علاقه‌مند می‌کند.

دانش‌آموز مجبور است برای ارائه مطلب تحقیق کند و به این ترتیب یادگیری او عمیق‌تر و ماندگارتر می‌شود.

فرصت بیان نظرات و مشارکت فعال باعث می‌شود که دانش‌آموزان احساس تعلق بیشتری به بحث داشته باشند و در نتیجه روند آموزش برای آن‌ها جذاب‌تر شود.

 نتایج و دستاوردها:

برخی خانواده‌ها بازخورد داده‌اند که فرزندانشان پس از شرکت در این جلسات به مسائل مذهبی و اجتماعی حساس‌تر شده‌اند، به نماز بیشتر اهمیت می‌دهند و در رفتارهای اجتماعی مانند تشکر کردن و کمک در خانه تغییرات مثبتی داشته‌اند.

دانش‌آموزانی که معمولاً علاقه‌ای به درس خواندن نداشتند، برای شرکت در کنفرانس‌های کلاسی انگیزه پیدا کرده‌اند و برای ارائه بهتر، مطالعه بیشتری انجام می‌دهند.

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

 چالش‌های اجرایی در مدارس:

در مناطقی که دو مذهب تشیع و تسنن در کنار هم هستند، حساسیت‌هایی از سوی مدیران مدارس وجود دارد که ممکن است باعث محدودیت در اجرای طرح یا عدم همکاری مدارس شود.

برخی مدیران و معلمان ممکن است همکاری لازم را نداشته باشند و دانش‌آموزان را در اختیار مربیان مذهبی قرار ندهند.

 چالش‌های مربوط به دانش‌آموزان:

برخی از دانش‌آموزان ممکن است در برابر تحقیق و مطالعه مقاومت کنند، به‌ویژه اگر احساس کنند که مجبور به انجام این کار هستند.

در کلاس‌هایی که دانش‌آموزان از مذاهب مختلف هستند، ممکن است برخی مطالب باعث ایجاد حساسیت یا جبهه‌گیری شود که مربی باید با دقت و هوشمندی از آن‌ها عبور کند.

 چالش‌های مربوط به مربیان:

مربی باید مطالعه کافی داشته باشد تا بتواند در پایان کلاس جمع‌بندی دقیق و عمیقی ارائه دهد. اگر دانش‌آموزان متوجه شوند که مربی تسلط کافی بر موضوع ندارد، اعتبار روش زیر سؤال می‌رود.