بازی مار و پله

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

فرآیند و مراحل اجرا:

خانم مرضیه مولایی، طلبه سطح سه مشاوره خانواده از حوزه تخصصی الزهرا اهواز، فعالیت خود را در قالب طراحی و اجرای «بازی مار و پله اخلاقی» در مدارس متوسطه اول و دوم انجام داده‌اند. فرآیند کار بدین صورت بوده که در یک هیئت اندیشه‌ورز با همراهی چند نفر دیگر، ایده‌ای بر مبنای بازی مار و پله شکل گرفت تا مفاهیم اخلاقی و دینی از طریق بازی به دانش‌آموزان منتقل شود.

در این بازی بزرگ (در اندازه بنر ۱۲ متری) خانه‌های صعود به فضائل اخلاقی مانند احترام به والدین و نماز اول وقت اختصاص یافته و خانه‌های سقوط شامل رذائل اخلاقی مانند دروغ، تهمت و ناسزاگویی است.

بازی به صورت میدانی در نمازخانه مدارس، حیاط یا حتی پارک‌ها قابل اجرا بوده و با استقبال گسترده دانش‌آموزان روبه‌رو شده است.

جرقه اولیه:

جرقه اولیه طرح از مشاهده کمبود خاطرات مثبت در نسل جدید و تأثیر مستقیم آن بر سطح تعهد، امید به زندگی و پایداری شخصیتی نوجوانان شکل گرفت. همچنین نیاز به آموزش جذاب مفاهیم اخلاقی و اعتقادی از طریق بازی هدفمند احساس شد.

مکان فعالیت:

این طرح در مدارس متوسطه اول و دوم، نمازخانه‌ها، حیاط مدارس، یا حتی پارک‌های عمومی اجرا شده و محدود به مکان خاصی نبوده است.

مخاطب‌شناسی:

مخاطبان طرح شامل دانش‌آموزان دختر و پسر در مقاطع متوسطه اول و دوم بودند. ویژگی برجسته مخاطبان نیاز شدید به آموزش غیرمستقیم مفاهیم دینی و اخلاقی متناسب با روحیه بازی‌محور و نشاط‌طلبانه آنان بود.

منابع انسانی:

این طرح به صورت گروهی و توسط یک هیئت اندیشه‌ورز متشکل از چند نفر از طلبه‌های طرح جهادی معراج بانوان طراحی و اجرا شد.

ابزار و امکانات:

ابزار اصلی شامل طراحی گرافیکی فتوشاپی بازی، چاپ آن بر روی بنر دوازده متری، تهیه تاس‌های بزرگ پارچه‌ای، و استفاده از فضای نمازخانه‌ها و حیاط مدارس بود. چاپ بازی به دلیل ابعاد بزرگ آن با هزینه و دشواری‌هایی همراه بود که از طریق خیرین تأمین می‌شد.

بازتاب رسانه‌ای:

بازتاب رسمی رسانه‌ای نداشت، اما تصاویر و گزارش‌های فعالیت از سوی مدارس و مبلغین در گروه‌های اطلاع‌رسانی داخلی منتشر می‌شد و در سطح مدیران مدارس بازتاب خوبی داشت.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

این فعالیت چندین جنبه نوآورانه دارد:

بومی‌سازی یک بازی جهانی: اقتباس از بازی مار و پله غربی و جایگزینی محتوای اسلامی و اخلاقی با آن.

تبدیل یک بازی تفریحی به ابزار آموزش دینی: انتقال غیرمستقیم مفاهیم اعتقادی، اخلاقی و معرفتی در قالب بازی.

طراحی بازی در ابعاد بزرگ: استفاده از فضای فیزیکی برای جذب بیشتر و ایجاد حس مشارکت جسمی و ذهنی در دانش‌آموزان.

انعطاف‌پذیری موضوع: امکان طراحی محتواهای مختلف (اخلاقی، تاریخی، ولایی) بر اساس نیاز مخاطبان. این طرح در هر سه محور قالب (بازی محور)، محتوا (اخلاقی-دینی)، و سناریو (آموزش غیرمستقیم و تعاملی) برجستگی ویژه‌ای دارد.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

مسأله‌شناسی و ریشه‌یابی نیاز:

نیاز اصلی مخاطبان کمبود آگاهی نسبت به مفاهیم دینی و اخلاقی، عدم درک صحیح از ثواب و عقاب، ضعف در شناخت حلال و حرام، و تاثیرپذیری از فرهنگ ناصحیح اجتماعی بود.

چگونگی رفع نیاز:

این نیاز از طریق آموزش مفاهیم دینی به زبان کودکانه و جذاب با بازی مار و پله رفع شد. در هر مرحله از بازی، بچه‌ها با مصادیق عینی فضائل و رذائل اخلاقی آشنا می‌شدند و ارتباط عملی بین رفتار خود و نتایج دنیوی و اخروی آن را درک می‌کردند.

نتایج و دستاوردها:

افزایش استقبال دانش‌آموزان از برنامه‌های فرهنگی دینی.

بالا رفتن سطح آگاهی دانش‌آموزان نسبت به مسائل اخلاقی و اعتقادی.

ایجاد فضای شاد و آموزنده در مدارس.

افزایش درخواست برای تکرار بازی حتی در ساعات غیررسمی مدرسه.

تاثیر مثبت در اصلاح رفتارهای ناسزاگویی و بی‌احترامی در دانش‌آموزان.

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

چالش‌های اصلی طرح عبارت بودند از:

مشکلات چاپ بنر: به دلیل ابعاد بزرگ بنر و نیاز به کیفیت مناسب، یافتن مرکز چاپ مناسب دشوار بود.

هزینه‌های بالا: تامین هزینه‌های چاپ و تهیه وسایل بازی به سختی و با کمک خیرین انجام شد.