حلقه معرفتی و مشاوره خانوادگی

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

سرکار خانم سید فاطمه موسویان جهرمی، متولد ۱۳۶۱ و ساکن خرمشهر، با سابقه‌ای بالغ بر بیست سال در حوزه تبلیغ دینی و فرهنگی، اقدام به اجرای طرح «حلقه‌های معرفتی، گفتمان‌های دینی و مشاوره‌های خانوادگی» نموده‌اند.

جرقه اولیه این طرح از نیاز مشهود به گفت‌وگوهای دینی و خانوادگی میان دانش‌آموزان، جوانان و بانوان و ضعف موجود در برنامه‌های فرهنگی مدارس و هیئات نشأت گرفت. مشاهده ناهنجاری‌ها، مشکلات خانوادگی، و سطح پایین آگاهی‌های دینی در میان قشر نوجوان و جوان، انگیزه‌ای شد تا این طرح تدوین و اجرا شود.

فرآیند و روش اجرا شامل تشکیل حلقه‌های معرفتی در مدارس، هیئات مذهبی و محافل خانگی بوده است. این جلسات شامل آموزش‌های دینی، پاسخ به سوالات اعتقادی، مشاوره‌های خانوادگی و راهنمایی‌های تربیتی و اخلاقی می‌باشد. همچنین یک کانال ارتباطی با حضور حدود صد نفر از مخاطبان راه‌اندازی شده است که به صورت مستمر پیام‌های دینی و تربیتی دریافت می‌کنند و امکان طرح سوالات و دریافت مشاوره دارند.

مراحل اجرا به این ترتیب است که با دعوت مدارس و هیئات، جلسات به صورت چهره به چهره برگزار می‌شود. برگزاری گفتمان‌های آزاد، برگزاری مشاوره‌های فردی و گروهی، و حضور مستمر در مدارس و محافل از اجزای اصلی این طرح می‌باشد.

مخاطب‌شناسی طرح طیف گسترده‌ای از دانش‌آموزان (از مقطع ابتدایی تا دبیرستان)، جوانان، مادران و بانوان جوان را شامل می‌شود. گروه‌های سنی ۸ سال تا بالای ۴۰ سال از مخاطبان فعال این طرح هستند.

منابع انسانی طرح شامل ۵۵ مبلغ رسمی فعال در مدارس شهرستان خرمشهر و تعدادی مبلغ جسته و گریخته است که به صورت داوطلبانه و جهادی در برنامه‌های فرهنگی مشارکت می‌کنند.

ابزار و امکانات مورد استفاده شامل توانمندی‌های سخنوری و تدریس مجری طرح، کانال ارتباطی مجازی، اردوهای فرهنگی-آموزشی با استفاده از امکانات مردمی، رایزنی با خیرین برای تأمین نیازهای مالی و تدارکاتی، و بهره‌گیری از روش‌های گفتار متناسب با گروه‌های سنی مختلف می‌باشد. به علت محدودیت منابع، بسیاری از فعالیت‌ها به صورت جهادی و با تکیه بر تلاش‌های فردی و مردمی پیش می‌رود.

بازتاب رسانه‌ای طرح بیشتر از طریق ارتباط چهره به چهره و اطلاع‌رسانی در کانال مجازی انجام شده و به دلیل نبود حمایت‌های رسمی، فاقد تبلیغات رسانه‌ای گسترده می‌باشد.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

جنبه نوآورانه این طرح در ایجاد گفتمان مستمر دینی و مشاوره‌ای با نوجوانان و جوانان، خارج از چارچوب‌های محدود و رسمی مدرسه و بدون وابستگی به مناسبت‌های خاص است. برخلاف برنامه‌های مناسبتی محدود، این طرح به صورت پیوسته و برنامه‌ریزی شده، فضای گفت‌وگو و تربیت دینی را در مدارس و محافل خانگی گسترش داده است.

مهمترین شاخصه این فعالیت، برقراری ارتباط مؤثر و مستمر با مخاطبان، ایجاد احساس نیاز به مسائل دینی و خانوادگی در آنان، و تأثیرگذاری عمیق از طریق گفتمان زنده، مشاوره حضوری، و پاسخ به سوالات روزمره می‌باشد. توانایی در تطبیق شیوه‌های گفتار با گروه‌های سنی مختلف نیز از ویژگی‌های بارز این طرح است.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

نیاز مخاطبان شامل نیاز به آگاهی دینی صحیح، پاسخ به شبهات اعتقادی، مشاوره خانوادگی با رویکرد دینی، تقویت هویت دینی و راهنمایی در مسائل تربیتی بود. بسیاری از دانش‌آموزان و بانوان به دلیل عدم دسترسی به مشاوران مذهبی متخصص یا ضعف آموزشی، در مسائل اعتقادی و اجتماعی دچار سردرگمی بودند.

رفع این نیاز از طریق جلسات گفتمان مستمر، مشاوره‌های حضوری، آموزش‌های دینی و فرهنگی در بستر مدارس و هیئات انجام گرفت.

نتایج و دستاوردها شامل ارتقاء سطح معرفتی و دینی دانش‌آموزان، اصلاح نگرش‌های نادرست، بهبود رفتارهای اجتماعی و خانوادگی، شناسایی مشکلات روحی-روانی و هدایت به مسیر صحیح، و ایجاد یک شبکه ارتباطی دائمی با مخاطبان است. همچنین احساس تعلق و نیاز به معارف دینی در میان جوانان و نوجوانان به طرز محسوسی تقویت شده است.

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

چالش‌های اصلی اجرای این طرح عبارتند از:

کمبود منابع مالی و حمایت‌های رسمی: نبود بودجه کافی و عدم پشتیبانی نهادهای فرهنگی باعث محدودیت در توسعه فعالیت‌ها شده است.

نبود قوانین الزام‌آور برای فعالیت‌های تبلیغی و فرهنگی در مدارس: فعالیت‌ها عمدتاً به صورت تشویقی انجام می‌شود و الزام قانونی برای استمرار و حمایت وجود ندارد.

کمبود نیروی متخصص فرهنگی-مشاوره‌ای: تعداد محدود مبلغین آموزش‌دیده و مشکلات در تأمین نیروهای کافی برای پوشش مدارس گسترده شهرستان.

نبود امنیت شغلی و بیمه برای مبلغین: نبود حمایت‌های بیمه‌ای و امنیت شغلی برای مبلغین فعال در عرصه‌های فرهنگی و دینی، از موانع جدی استمرار کار است.

نگاه غیر رسمی و بعضاً تحقیرآمیز نسبت به فعالیت‌های فرهنگی جهادی: مبلغین علی‌رغم تاثیرگذاری بالا، جایگاه رسمی و حمایتی مناسبی ندارند.