هر محله یک خانه خدا

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

فرآیند و روش اجرا: طرح «هر محله یک خانه خدا» با هدف بازگرداندن نوجوانان و جوانان به مسجد طراحی و اجرا شده است. آغاز فعالیت با رصد کاهش حضور نوجوانان در مسجد بود. پس از این مشاهده، گروه تصمیم گرفت با اجرای طرح‌هایی که پیش‌تر در مؤسسات جذاب بودند، اما در قالب مسجدی پیاده‌سازی نشده بودند، این خلا را پر کند. ابتدا با بازی‌های جذاب نظیر والیبال نشسته شروع کردند تا ارتباط صمیمی با نوجوانان شکل بگیرد. سپس با رسیدن به تابستان، فعالیت‌ها به سمت کلاس‌های آموزشی، حلقه‌های تربیتی و اردوهای هدفمند سوق داده شد.

مراحل اجرا: ابتدا با جذب نوجوانان از طریق بازی، سپس تشکیل حلقه‌های صالحین، کلاس‌های مهارتی، حلقات مسئولیت‌پذیری در اردوها، نمایش کلیپ‌های فرهنگی مذهبی توسط خود نوجوانان در مسجد، و در نهایت تربیت نیروهای مربی در میان نوجوانان ادامه یافت.

جرقه اولیه: جرقه اولیه این فعالیت، مشاهده کم‌رنگ شدن نقش نوجوانان در مسجد و احساس نیاز به بازتعریف جایگاه مسجد در ذهن آن‌ها بود.

مخاطب‌شناسی: مخاطبین اصلی نوجوانان ۱۰ تا ۱۷ سال بودند که در سه رده سنی دسته‌بندی شدند (۹–۱۱، ۱۱–۱۴، ۱۵–۱۷). انتخاب این نوجوانان بر اساس خانواده‌هایشان انجام می‌شد، زیرا بنیان‌گذاران طرح معتقد بودند خانواده نقش اصلی در تربیت فرزند دارد.

منابع انسانی: در ابتدا ۵ نفر از طلاب درگیر فعالیت بودند. سپس دانشجویان و نیروهای داوطلب از طریق اطلاعیه به گروه اضافه شدند و در اوج فعالیت‌ها به ۱۰–۱۱ نفر رسیدند. معیار جذب نیرو، تعهد دینی، تجربه قبلی و انگیزه فعالیت تبلیغی بود.

ابزار و امکانات: ابزارهای مورد استفاده شامل تخته و ماژیک، ویدئوپروژکتور، فضای داخلی مسجد، وسایل بازی نوجوانانه (مثل وسایل بازی حلقه‌انداختن، قالیبافی نشسته)، و سالن‌های استخر و ورزشی بودند.

بازتاب رسانه‌ای: در زمان اجرا، کانال رسانه‌ای محدودی (حدود ۱۰۰ نفر عضو) در فضای مجازی وجود داشت و بازتاب رسانه‌ای قابل توجهی نداشت. اکنون کانال فعال‌تر شده است، اما در قالب‌های دیگر فعالیت دارد.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

از نظر مجری، گرچه فعالیت‌ها بر پایه تجربه‌های پیشین شکل گرفته بود، اما ویژگی نوآورانه آن در «مشارکت فعال نوجوانان در اداره فعالیت‌ها» و «تربیت نیرو از میان خود مخاطبین» بود. نوجوانان در امور اجرایی مشارکت می‌کردند؛ مثلا نوجوانان بزرگ‌تر کلیپ‌های مذهبی را پیدا کرده، تدوین می‌کردند و در مسجد پخش می‌کردند. همچنین از آن‌ها به عنوان مربی برای کوچکترها استفاده می‌شد. به بیان مجری، مهم‌ترین بخش برجسته این فعالیت، قالب اجرا و روش عملیاتی آن بود که توانست نوجوانان را نه صرفاً مخاطب، بلکه عامل و مؤثر در فعالیت‌ها قرار دهد.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

مسأله‌شناسی: نیاز اصلی، فقدان حضور نوجوانان در مسجد و نیز عدم وجود حس تعلق اجتماعی و مسئولیت‌پذیری در میان آن‌ها بود. نوجوانان امروزی به دلیل ساختار فردگرا و خودمحور فضای اجتماعی، کمتر در فعالیت‌های گروهی و جمعی مشارکت دارند.

رفع نیاز: با ایجاد محیطی صمیمی و متنوع (بازی، آموزش، اردو، مشارکت در امور اجرایی)، نوجوانان به مسجد جذب شدند. حضور در مسجد، شرکت در فعالیت‌های گروهی و گرفتن مسئولیت‌های مختلف، آنان را به یک «عنصر فعال» تبدیل کرد.

نتایج و دستاوردها:

جذب حدود ۴۵ نوجوان به مسجد

تداوم ارتباط نوجوانان با مجموعه پس از پایان طرح

ایجاد روحیه مسئولیت‌پذیری در نوجوانان

تربیت نوجوانانی که در آینده بتوانند خود نقش مربی را ایفا کنند

مشارکت نوجوانان در کلیپ‌سازی، برنامه‌ریزی و اجرای فعالیت‌ها

شکل‌گیری حس همبستگی و ارتباط پایدار با مسجد و برنامه‌های دینی

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

مهم‌ترین چالش‌ها به شرح زیر است:

مشکلات مالی: تأمین هزینه اردوها و برنامه‌ها دشوار بود و بخشی از هزینه‌ها با کمک خیرین و دریافت مبالغی از نوجوانان جبران می‌شد.

عدم حمایت اجرایی: قول‌های مساعد شهرداری عملی نشد.

نبود حمایت معنوی از سوی مسئولان: نبود حضور مؤثر چهره‌های مسئول، انرژی گروه را کاهش می‌داد.

موانع داخلی مسجد: برخی اعضای هیئت‌امنا و پایگاه‌های مسجد مخالفت یا همکاری لازم را نداشتند، که روند اجرای طرح را سخت می‌کرد.