دورهمی مادر و کودک

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

طرح «دورهمی مادر و کودک» به ابتکار خانم مرضیه باباخانلو، ساکن شهرستان ساوه، از دغدغه‌های شخصی ایشان نسبت به حال خوب مادران و مسئله جوانی جمعیت شکل گرفته است. ایشان که خود مادر چهار فرزند هستند، در تجربه زیسته‌ی خود با مشکلات و ناهماهنگی‌هایی میان نقش مادری و حضور اجتماعی مواجه شده و بر این اساس، این طرح را با هدف ارتقاء حال روانی مادران و حمایت از سبک زندگی خانواده‌محور آغاز نموده‌اند.

فرآیند و روش اجرا شامل تشکیل جلسات هفتگی با حضور مادران و کودکان آن‌ها در مکان‌هایی مانند مسجد، اماکن تفریحی یا تاریخی شهر، و حتی سفرهایی مثل مشهد و روستاهای اطراف است. این جلسات ترکیبی از فعالیت‌های تفریحی، آموزشی، مهارتی، و گاه مذهبی بوده و بر پایه ارتباط صمیمانه، تعاملات گروهی و برنامه‌ریزی از پیش تعیین‌شده انجام می‌شوند.

مراحل اجرای طرح به‌صورت زیر بوده است:

شناسایی مادران علاقه‌مند، به‌ویژه مادران چندفرزندی و ساکن محله‌های فرهنگی نیازمند توجه.

برنامه‌ریزی سه‌ماهه برای هر دورهمی (مکان، محتوا، فعالیت جانبی).

برگزاری کلاس‌های آموزشی مانند عکاسی و آشپزی برای کودکان، بازی‌های مادر و کودک، مشاوره طب اسلامی، مباحث تربیتی برای مادران.

ایجاد بستر گفت‌وگو در فضای مجازی برای ارتباط مستمر، تبادل وسایل موردنیاز کودکان، و طرح‌های خلاقانه.

مخاطبین طرح مادران دارای فرزند به‌ویژه خانواده‌های دارای چند فرزند، و کودکان زیر شش سال آنان هستند. اولویت جذب با مادران مذهبی و کم‌برخوردار بوده، اما مادران با نگرش‌های مختلف نیز شرکت داشته‌اند.

منابع انسانی در ابتدا صرفاً خود مجری بوده و بعدها افراد داوطلب برای انجام وظایف مختلف مانند مربی کودک، ادیتور محتوای مجازی، و ادمین گروه، به‌صورت غیرثابت اضافه شده‌اند. اخیراً برنامه‌هایی برای جذب نیروهای دانش‌آموز داوطلب نیز در حال پیگیری است.

مهارت‌ها و آموزش‌ها شامل دوره‌های مرتبط با مادر و کودک از طرف سازمان تبلیغات در قالب طرح «هوای مادری»، همچنین آموزش‌های خودجوش و مطالعات اینترنتی توسط مجری است.

ابزار و امکانات مورد استفاده با رویکرد کم‌هزینه بودن طراحی شده‌اند. از مسجد برای برگزاری جلسات و اردوها استفاده شده، ولی محدودیت‌هایی به دلیل مخالفت خادم مسجد در پذیرش کودکان وجود داشته است. استفاده از وسایل شخصی مادران و کودکان، وسایل آموزشی ابتدایی، و امکانات حمل‌ونقل عمومی مانند اتوبوس شهری نیز از جمله راهکارهای اجرایی بوده‌اند.

بازتاب رسانه‌ای در قالب کانال ایتا و پیج اینستاگرام ثبت شده، ولی به‌دلیل محدودیت ظرفیت، فعلاً از معرفی گسترده طرح جلوگیری شده است. برای توسعه آتی، گسترش رسانه‌ای و معرفی بهتر طرح در نظر گرفته شده است.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

تمایز این طرح در اصالت، خودجوشی، و مبنای تجربی و زیسته مجری آن است. خانم باباخانلو با لمس شخصی مشکلات مادران، طرح را بدون تحمیل بیرونی و با انگیزه درونی پی‌ریزی کرده‌اند.

نوآوری دیگر، رویکرد تلفیقی بین نشاط و تربیت دینی غیرمستقیم است. فعالیت‌ها غالباً ماهیت تفریحی دارند ولی با هدف‌گذاری تربیتی و فرهنگی طراحی می‌شوند، به‌گونه‌ای که آموزه‌های دینی در بطن برنامه‌ها و در کنار حال خوب مادران منتقل می‌شود.

بخش برجسته فعالیت سناریوی اجرای آن است که بر اساس نیاز مادران و متناسب با وضعیت روحی و اجتماعی آن‌ها طراحی شده، و ترکیب سازمان‌یافته‌ای از کلاس، هیئت، سفر، تفریح و آموزش را ارائه می‌دهد.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

این فعالیت پاسخی به نیازهای جدی مادران برای حضور اجتماعی در کنار نقش مادری، کاهش انزوا و افسردگی، ایجاد ارتباط مؤثر با فرزندان و ارتقاء نگرش مذهبی در قالب تعاملات گروهی است. بسیاری از مادران از حذف اجتماعی، نگاه قضاوت‌گر جامعه نسبت به چندفرزندی و نبود فضای مناسب برای حضور با کودکانشان گلایه‌مند بودند.

نحوه پاسخ‌گویی به نیازها با ایجاد فضایی ایمن، حمایتی، و کم‌هزینه برای تعامل مادر و کودک انجام شده است. مادران در کنار فرزندان خود در فعالیت‌هایی مانند اردو، هیئت، بازی و مشاوره شرکت کرده‌اند که موجب ارتقاء حال عمومی، تقویت انگیزه مادری، و بهبود مهارت‌های تربیتی آن‌ها شده است.

نتایج و دستاوردها شامل بازخوردهای مثبت شرکت‌کنندگان، گسترش حضور مادران جدید از طریق معرفی، شکل‌گیری همدلی در جمع مادران، تقویت نگرش مذهبی و تربیتی غیرمستقیم، و حتی الگوسازی برای حضور مؤثر مادران چندفرزندی در جامعه بوده است.

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

مهم‌ترین چالش‌ها عبارتند از:

نبود نیروی انسانی ثابت برای برنامه‌ریزی و اجرای منظم،

کمبود فضاهای قابل اطمینان برای اجرای برنامه‌ها (ممانعت خادم مسجد از حضور کودکان)،

محدودیت مالی شدید شرکت‌کنندگان که مانع از دریافت هزینه حتی حداقلی و برگزاری برخی برنامه‌ها شده است،

نبود حمایت خیّر یا نهاد پشتیبان برای تأمین هزینه برنامه‌های مؤثرتر.

با این حال، طرح با حفظ هدف‌گذاری معنوی و حمایت حداقلی مسجد، همچنان فعال است و برنامه‌هایی برای گسترش ظرفیت و جذب نیرو در آینده دارد.