مدرسه مسجد‌محور

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

مدرسه مسجد محور "بندگی" یک مدل آموزشی تربیتی است که با هدف احیای مساجد و تربیت دینی دانش‌آموزان در بستر مساجد شکل گرفته است. این مدرسه از سال ۱۳۹۶ در اصفهان آغاز به کار کرده و هم‌اکنون دارای پنج شعبه است.

فرآیند و روش اجرا:

این طرح از سال ۱۳۸۵-۱۳۸۶ با فعالیت‌های تربیتی در کانون‌های مساجد آغاز شد.

در سال‌های ۱۳۹۴-۱۳۹۵ با مشاهده خلأ حضور نوجوانان در مساجد و نیاز به آموزش دینی ساختارمند، تصمیم به ایجاد مدارس مسجد محور گرفته شد.

اولین مدرسه در سال ۱۳۹۶ در محله گلزار شهید بهشتی اصفهان تأسیس شد.

در حال حاضر، حدود هفت تا هشت مدرسه در اصفهان و برخی دیگر در قم و مشهد تحت این مدل فعالیت دارند.

از سال ۱۴۰۱، یک تیم پژوهشی تشکیل شد و مدل آموزشی مدرسه بر اساس "سند تحول بنیادین آموزش و پرورش" طراحی و اجرا گردید.

جزئیات و امکانات:

مدارس در مساجد و خانه‌های مجاور آن اجاره یا توسط خیرین تأمین شده است.

آموزش‌های مدرسه شامل دروس رسمی آموزش و پرورش، برنامه‌های تربیتی، مهارتی و فرهنگی است.

دانش‌آموزان علاوه بر تحصیل، مهارت‌هایی مانند آشپزی، نجاری، لوله‌کشی، برق‌کاری و کامپیوتر را می‌آموزند.

فعالیت‌های فوق برنامه شامل اردوهای تربیتی، جلسات والدین، جلسات معرفتی و هیئت‌های مذهبی است.

آموزش در دو بخش پسرانه و دخترانه ارائه می‌شود و برنامه‌ها متناسب با نیازهای جنسیتی طراحی شده است.

از طلاب و معلمان متخصص در حوزه‌های تربیتی و علمی برای تدریس و هدایت تربیتی استفاده می‌شود.

بازتاب رسانه‌ای:

برنامه‌های مدرسه در رسانه‌هایی مانند شبکه اصفهان و اخبار جوانان بازتاب داشته است.

همایش‌های مرتبط با مدارس تحول‌خواه برگزار شده که یکی از آن‌ها همایش "به توان ما" در اردیبهشت ۱۴۰۲ در دانشگاه اصفهان بود.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

اجرای سند تحول بنیادین آموزش و پرورش: برخلاف دیگر مدارس مسجد محور، این مدل به طور دقیق و پژوهشی مطابق با سند تحول طراحی شده است.

تلفیق آموزش رسمی و مهارت‌آموزی: دروس مدرسه به شیوه‌ای تدریس می‌شوند که مفاهیم علمی همراه با مهارت‌های عملی آموخته شوند. به عنوان مثال، درس ریاضی در قالب پروژه‌های عملی مثل آشپزی و ساخت‌وساز آموزش داده می‌شود.

مشارکت گسترده خانواده‌ها: این مدرسه، والدین را به‌عنوان بخش مهمی از فرآیند تربیتی درگیر می‌کند و برنامه‌هایی برای افزایش مشارکت آن‌ها دارد.

استفاده از مربیان طلبه در کنار معلمان تخصصی: دروس عمومی توسط طلاب متخصص تدریس می‌شود و برای دروس تخصصی از معلمان حرفه‌ای استفاده می‌شود.

ایجاد الگوی اجرایی برای آموزش و پرورش: هدف نهایی، ارائه یک مدل بومی و اسلامی به نظام آموزشی رسمی کشور است تا در سطح ملی پیاده‌سازی شود.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

نیازهای شناسایی‌شده:

ضعف آموزش و پرورش در ارائه آموزش دینی و تربیت اسلامی.

کمبود مهارت‌های عملی و شغلی در کنار تحصیلات آکادمیک.

فاصله گرفتن جوانان و نوجوانان از مساجد و محیط‌های مذهبی.

دغدغه خانواده‌ها نسبت به تربیت دینی و اخلاقی فرزندانشان.

راهکارهای ارائه‌شده:

ارائه آموزش علمی همراه با تربیت دینی و مهارت‌های زندگی.

ایجاد محیطی شاداب و انگیزشی در مدارس مسجد محور.

احیای مساجد و تبدیل آن‌ها به مراکز تربیتی و آموزشی.

ارائه آموزش‌های ویژه متناسب با جنسیت و نیازهای سنی دانش‌آموزان.

حمایت از دانش‌آموزان مستعد اما کم‌بضاعت از طریق خیریه مدرسه.

برگزاری اردوهای علمی، تربیتی و تفریحی برای تقویت هویت اسلامی و ملی.

نتایج و دستاوردها:

حضور روزانه ۶۰۰ دانش‌آموز در مدارس و ارتباط مداوم با مربیان.

ایجاد شغل برای طلاب جوان و تبدیل آن‌ها به مربیان تربیتی توانمند.

پرورش دانش‌آموزانی با مهارت‌های عملی بالا که توانایی اشتغال‌زایی دارند.

تقویت نقش مساجد در اجتماع و جذب جوانان به فعالیت‌های دینی.

اجرای موفق الگوی آموزش ترکیبی بر اساس سند تحول بنیادین آموزش و پرورش.

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

مشکلات مالی: این مدارس عمدتاً با حمایت خیرین و شهریه دانش‌آموزان اداره می‌شوند.

محدودیت‌های مجوزی: در حال حاضر، این مدارس مجوز رسمی از سازمان تبلیغات و حوزه علمیه دارند، اما مجوز آموزش و پرورش در مرحله رایزنی است.

عدم حمایت رسمی آموزش و پرورش: به دلیل تفاوت در مدل آموزشی، برخی مسئولان آموزش و پرورش مقاومت نشان می‌دهند.

کمبود نیروی متخصص: تأمین مربیان طلبه و معلمان تربیتی با تخصص کافی، چالشی مهم است.

محدودیت‌های مکانی: گسترش مدارس نیازمند توسعه فضاهای آموزشی مناسب در مساجد است.

تأمین حقوق مربیان و معلمان: پرداخت حقوق به طلبه‌ها و معلمان بر اساس شهریه و کمک‌های خیرین انجام می‌شود که گاهی چالش‌برانگیز است.

مشکلات تعامل با هیئت‌امنای برخی مساجد: برخی از مساجد تمایل به همکاری ندارند یا در مسائل مالی سخت‌گیری می‌کنند.

سختی اجرای سند تحول بنیادین: اجرای دقیق این سند نیازمند پژوهش و اصلاحات مداوم است که به منابع انسانی و مالی زیادی نیاز دارد.