تربیت نوجوان مستعد

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

فعالیت آقای طالب‌زاده، تربیت و سازماندهی نوجوانان مستعد به عنوان مبلّغ در قالب حلقه‌های تربیتی-تبلیغی است. فرآیند فعالیت ایشان شامل شناسایی اولیه نوجوانان مستعد از میان اعضای فعال مسجد و سپس استفاده از ظرفیت همین نوجوانان برای شناسایی سایر دانش‌آموزان مستعد در مدارس است. جرقه اولیه این طرح از سال ۹۵–۹۶ با گرفتن یک گروه پایه ششمی در مسجد زده شد و در طول زمان با تجربیات بیشتر، گسترش یافت.

مراحل اجرای فعالیت به این صورت است که در ابتدا بچه‌های گروه مسجدی که دو سال با ایشان کار کرده‌اند و تربیت شده‌اند، مأمور می‌شوند که در کلاس‌های مدرسه افرادی را با معیارهای مشخص (درس‌خوان بودن، نداشتن الفاظ رکیک، نداشتن رفتار پرخاشگرانه و...) شناسایی کنند. پس از این شناسایی، برنامه‌هایی تفریحی، گفت‌وگو محور، اعتقادی و اخلاقی در نمازخانه مدرسه با هماهنگی مدیر مدرسه برای این افراد برگزار می‌شود. جلسات در قالب حلقه‌های منظم با حضور منسجم، مسئولیت‌پذیری اعضا، استفاده از ابزارهای ساده مانند کتاب داستان‌های شهید مطهری و احکام شرعی برگزار می‌شود. همچنین مسئولیت‌هایی چون حضور و غیاب و هماهنگی کلاس به خود نوجوانان سپرده می‌شود.

مخاطبان این طرح، دانش‌آموزان مقطع متوسطه اول (پایه‌های هفتم تا نهم) هستند که از لحاظ شخصیتی و توانایی ذهنی مستعدند، اما لزوماً ارتباطی با مسجد ندارند. هدف جذب این نوجوانان به مسجد نیست، بلکه رساندن محتوای ارزشی به آن‌ها در بستری مناسب در مدرسه است.

منابع انسانی این طرح، نوجوانانی هستند که قبلاً در مسجد آموزش دیده‌اند و به لحاظ اعتقادی، اخلاقی و تبلیغی رشد یافته‌اند. این نوجوانان به خوبی با مبانی اعتقادی، احکام شرعی و ضرورت تبلیغ آشنا بوده و به عنوان بازوی اجرایی و رابط میان مدرسه و طرح عمل می‌کنند.

ابزارها و امکانات مورد استفاده در این طرح شامل نمازخانه مدرسه، کتاب داستان‌های شهید مطهری، احکام فلاح‌زاده، امکانات ساده صوتی و تصویری، پذیرایی ساده، سالن ورزشی، صندلی و پرده برای ایجاد فضای رسمی جلسات، و پشتیبانی مدیریت مدرسه است.

بازتاب رسانه‌ای برای فعالیت وجود نداشته و مجری طرح هدف رسانه‌ای کردن آن را نداشته، چرا که در مرحله آزمون و خطا بوده و تمرکز بر خود نوجوانان و اثرگذاری مستقیم داشته است.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

تمایز این فعالیت در آن است که به جای تمرکز صرف بر برنامه‌های تبلیغی در مسجد، طرح به دل مدارس رفته و در فضای مدرسه، حلقه‌ای شبیه به فضای مسجدی اما کاملاً گزینش‌شده و هدفمند برگزار شده است. برخلاف فعالیت‌های تبلیغی عمومی در کلاس‌های درس که برای همه اجرا می‌شود، این طرح مخاطبان خاص خود را دارد که با سنجش دقیق انتخاب شده‌اند.

بخش برجسته این فعالیت از نظر مجری محتواست. محتوا به‌گونه‌ای طراحی شده که در جمع عمومی قابل اجرا نیست ولی در حلقه‌های کوچک، گزینش‌شده و فضای امن قابل طرح است. مباحث اعتقادی، احکام شرعی، و مسائل مهمی چون دوستیابی و مقابله با آسیب‌های اجتماعی به زبان نوجوانانه، دقیق و عمیق بیان می‌شود و این محتوا تأثیرگذاری بالایی دارد.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

این فعالیت ناظر به نیازهای اعتقادی، تربیتی و اجتماعی نوجوانانی است که از فضاهای رسمی دینی (مانند مسجد) فاصله دارند، اما در عین حال مستعد تربیت اسلامی هستند. نیاز به شناخت احکام شرعی، مفاهیم اعتقادی، نحوه انتخاب دوست، و مواجهه با چالش‌های فرهنگی و اجتماعی نوجوانی از جمله مسائل کلیدی این گروه است.

این نیازها با شناسایی دقیق مخاطبان، طراحی محتوای خاص و اجرای جلسات هدفمند در محیط مدرسه، در قالب حلقات منظم پاسخ داده شده است. دستاوردهای این طرح شامل:

تربیت نیروی انسانی فعال و مبلغ از میان نوجوانان مسجدی؛

شناسایی و رشد نوجوانان مستعد در مدرسه؛

اثرگذاری عمیق محتوایی بر نوجوانان خارج از فضای مسجد؛

نمونه‌های موفق تربیتی مانند نوجوانی که با حمایت طرح، از آسیب جدی نجات یافت و عزت نفس پیدا کرد؛

تبدیل نوجوانان رشد یافته به بازوی تبلیغی طرح در مدرسه.

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

مهم‌ترین چالش‌ها و موانع فعالیت عبارت‌اند از:

ریزش اعضا در برخی جلسات و کاهش تعداد حاضران که ممکن است باعث دلسردی مدیر اجرایی شود؛

امتحانات مدرسه و برنامه‌های درسی که مانع استمرار جلسات می‌شود؛

کاهش انگیزه در برخی از نوجوانان مسجدی که مسئولیت شناسایی و پیگیری دارند؛

نبود پشتیبانی رسانه‌ای یا بازخورد بیرونی که باعث می‌شود انرژی کار کمتر دیده شود؛

با این حال، مجری طرح با مدیریت انگیزشی و پیگیری مستمر، این چالش‌ها را تا حدی کنترل کرده است.