آموزش تدبر قرآنی

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

موضوع این طرح «آموزش تدبر قرآنی» است که در مناطق مختلفی از شهرستان پلدختر استان لرستان، با محوریت قرآن و درک معنایی و کاربردی آیات، به اجرا درآمده است. فعالیت از سال‌ها قبل آغاز شده اما شکل فعلی آن طی چهار سال اخیر به‌صورت کلاس‌محور و عمومی گسترش یافته است.

فرآیند اجرا بدین صورت است که در ابتدا کتاب‌هایی مانند «فهم زبان قرآن» (جلد اول) تهیه می‌شود. سپس با برگزاری جلسات جزخوانی، شرکت‌کنندگان آیات را می‌خوانند، در معانی آن تدبر می‌کنند و اشکالات مفهومی توسط مربی توضیح داده می‌شود. این روند با پرسش و پاسخ، تمرین‌های تفسیری و استفاده از محتوای ساختارمند همراه است.

جرقه اولیه فعالیت از علاقه‌مندی شخصی خانم خرمی به معانی و مفاهیم قرآن آغاز شد. ایشان که سابقه‌ای از سال ۱۳۸۰ در زمینه آموزش قرآن دارند، به‌تدریج دریافتند که مخاطبان نیاز به فهم عمیق‌تری از مفاهیم دارند و صرف تلاوت کافی نیست. همین دغدغه منجر به شکل‌گیری کلاس‌های تدبر قرآنی شد.

قالب اجرا شامل کلاس‌های آموزشی در قالب‌های متنوع است که در مکان‌های گوناگون برگزار می‌شوند: مساجد، حسینیه‌ها، مدارس، پارک‌ها، ادارات، دانشگاه‌ها و حتی مجالس خانوادگی مانند مراسم عروسی.

مخاطبان طرح بسیار گسترده‌اند: زنان، مردان، نوجوانان، دانش‌آموزان دختر در مقاطع ابتدایی تا دبیرستان، کارکنان ادارات، شرکت‌کنندگان در مراسم اجتماعی و مذهبی. همچنین در تابستان‌ها برای دانش‌آموزان یتیم و بی‌سرپرست تحت پوشش کمیته امداد نیز جلساتی برگزار شده است.

منابع انسانی طرح توسط یک گروه پنج نفره از طلاب اداره می‌شود که هرکدام مسئولیتی در قالب‌هایی نظیر تدریس تدبر، احکام، سخنرانی، پرده‌خوانی، مداحی و پاسخگویی به شبهات برعهده دارند.

ابزار و امکانات شامل کتاب‌های تخصصی، تخته و ماژیک، عکس‌نوشته‌ها، کلیپ‌های آموزشی تولیدشده توسط اعضای گروه، وسایل آموزشی (مانند کاشت دانه‌ها برای مفاهیم خلقت)، تسبیح‌های نمادین، و ابزارهای دیداری برای پرده‌خوانی است. این وسایل عموماً با هزینه‌های شخصی اعضای گروه تهیه شده‌اند.

بازتاب رسانه‌ای طرح در شبکه‌های خبری و رسانه‌ای محلی از جمله وقایع پلدختر و برخی کانال‌های استان لرستان انعکاس داشته است. همچنین جلساتی از این طرح به‌صورت تصویری ثبت شده‌اند.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

مهم‌ترین تمایز و نوآوری این فعالیت در تربیت مربی از میان متربیان و استفاده از قالب‌های متنوع و بومی‌سازی‌شده آموزشی است. خانم خرمی به همراه گروه خود با استفاده از کتاب‌های آموزشی و ایجاد جلسات کاربردی، نه‌تنها به آموزش افراد پرداخته‌اند، بلکه برخی از شرکت‌کنندگان را به سطحی رسانده‌اند که قابلیت تدریس دارند. این امر فرآیند تربیت مربی را در دل طرح فعال ساخته است.

همچنین، استفاده از ابزارهای ساده و ملموس مانند طبیعت (کاشت دانه‌ها)، پرده‌خوانی آیات قرآنی با داستان‌های عبرت‌آموز، و ترکیب احکام، تفسیر، اعتقادات، رفع شبهات، و مفاهیم زندگی‌ساز با جلسات قرآنی از دیگر جنبه‌های نوآورانه طرح است.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

این فعالیت ناظر به نیازهای متعدد مخاطبان است:

نیاز به درک معنای آیات قرآن؛

تقویت اعتقادات دینی در برابر شبهات؛

آشنا شدن با احکام کاربردی در زندگی روزمره؛

افزایش معنویت و ارتباط قلبی با قرآن.

طرح با شیوه تدبر در آیات، پاسخ به پرسش‌ها و آموزش کاربردی، این نیازها را پاسخ داده است. به‌طور خاص، تأثیر فعالیت در اصلاح رفتار و نگرش مخاطبان مشهود بوده است، به‌گونه‌ای که:

برخی بانوان نسبت به پوشش و حجاب خود تغییر نشان داده‌اند؛

مشارکت دانش‌آموزان در فعالیت‌های دینی و اخلاقی افزایش یافته؛

مخاطبان متوجه شده‌اند قرآن کتاب زندگی است و با آن باید زیست؛

در مدارس و محافل عمومی، معلمان و مدیران تأثیرات مثبت طرح را گزارش کرده‌اند.

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

چالش‌های موجود در اجرای این فعالیت عبارت‌اند از:

وجود شبهات اعتقادی در میان مخاطبان، که گاه به شکل صریح مطرح می‌شدند؛

محدودیت دسترسی به فضاهای رسمی و اداری برای اجرای جلسات؛

نبود بودجه و تکیه کامل بر منابع شخصی اعضای گروه؛

عدم حمایت نهادهای رسمی از گسترش این فعالیت‌ها.

با وجود این چالش‌ها، گروه پنج‌نفره با تلاش مستمر، هم‌فکری و انعطاف‌پذیری بالا موفق شده‌اند فعالیت خود را در مدارس، مساجد، ادارات، و میان گروه‌های مختلف مخاطب گسترش دهند.