اعتکاف و تربیت

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

فرآیند، روش اجرا، مراحل:

این فعالیت تحت عنوان «اعتکاف ویژه نوجوانان» در تهران انجام شده است. هدف اصلی این طرح، جذب نوجوانان به مسجد از طریق برنامه‌ای ویژه و اختصاصی برای این گروه سنی بوده است. این برنامه در مسجد جامع ابوذر، مسجد امام حسن مجتبی (ع) و چند مسجد دیگر در منطقه ۱۸ تهران اجرا شده است.

مراحل اجرای طرح:

اختصاص یک مسجد فقط برای نوجوانان: برخلاف شیوه‌های معمول که در اعتکاف‌های عمومی نوجوانان در کنار بزرگسالان شرکت می‌کنند، در این طرح یک مسجد فقط برای نوجوانان در نظر گرفته شد تا فضای مناسب‌تری برای برنامه‌های ویژه آن‌ها فراهم شود.

ثبت‌نام گسترده از طریق مدارس و مبلغان طرح امین: با همکاری مدارس و مبلغان طرح امین، اطلاع‌رسانی و ثبت‌نام انجام شد. در مجموع حدود ۲۰۰ نوجوان در هر مسجد در این اعتکاف شرکت کردند.

طراحی برنامه‌های جذاب و مفرح برای نوجوانان: برنامه‌ها شامل احکام، اعتقادات، اخلاق، بازی‌های گروهی، مسابقات و طنز دینی بود.

ارائه محتواهای دینی با زبان ساده و شیرین: احکام و اعتقادات در قالب طنز، لطیفه، مسابقات و بازی‌های گروهی آموزش داده شد تا برای نوجوانان جذاب‌تر باشد.

عدم دریافت هزینه از نوجوانان: هزینه‌های برنامه از طریق کمک‌های مردمی و حمایت نهادهای فرهنگی مانند ستاد کانون‌های فرهنگی هنری مساجد تأمین شد و نوجوانان بدون پرداخت هزینه در برنامه شرکت کردند.

استفاده از مربیان متخصص در حوزه کودک و نوجوان: برای اجرای برنامه‌ها از مبلغین متخصص در حوزه کودک و نوجوان استفاده شد که مهارت ارتباط با این گروه سنی را داشته باشند.

جرقه اولیه:

این ایده از آنجا شکل گرفت که حضور نوجوانان در مساجد بسیار کمرنگ شده بود و بسیاری از مساجد صرفاً محل حضور افراد مسن بودند. همچنین، مشاهده شد که اعتکاف‌ها اغلب متناسب با نیازهای نوجوانان طراحی نمی‌شوند و این گروه سنی احساس راحتی در این مراسم ندارند.

مخاطب‌شناسی:

نوجوانان ۱۲ تا ۱۸ ساله که ارتباط کمتری با مسجد دارند.

دانش‌آموزانی که از طریق مدارس و پایگاه‌های بسیج جذب شدند.

نوجوانانی که در دوره‌های قبلی اعتکاف شرکت کرده بودند و دوستان خود را نیز تشویق کردند.

منابع انسانی، ابزار و امکانات:

۲۰ مبلغ متخصص در حوزه کودک و نوجوان که همگی تجربه کار با این رده سنی را داشتند.

مساجد محلی، مدارس، پایگاه‌های بسیج و ستاد کانون‌های فرهنگی هنری مساجد که در اجرای برنامه همکاری داشتند.

ابزارهای آموزشی مانند مسابقات، کلیپ‌های کوتاه، بازی‌های گروهی و جوایز فرهنگی.

بازتاب رسانه‌ای:

این فعالیت در کانال‌های داخلی ستاد کانون‌های فرهنگی هنری مساجد منتشر شد.

برخی کلیپ‌ها و گزارش‌های کوتاه از این اعتکاف‌ها تهیه و در فضای مجازی منتشر شده است.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

مهم‌ترین شاخصه و بخش برجسته

برگزاری اعتکاف ویژه نوجوانان: به‌جای اینکه نوجوانان در کنار بزرگسالان باشند، یک مسجد فقط برای آن‌ها اختصاص داده شد.

ارائه مفاهیم دینی با زبان طنز و بازی: در این برنامه احکام و مسائل دینی با روش‌های خلاقانه، لطیفه، مسابقه و داستان‌های جذاب ارائه شد.

جذب نوجوانان از طریق مدارس و عدم دریافت هزینه: برخلاف برخی برنامه‌های مشابه که با هزینه همراه است، این طرح کاملاً رایگان برگزار شد.

استمرار و پیگیری نوجوانان پس از اعتکاف: بسیاری از شرکت‌کنندگان پس از اعتکاف، به‌طور منظم در فعالیت‌های مسجدی شرکت کردند.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

مسئله‌شناسی و نیاز مخاطبان:

کمبود حضور نوجوانان در مساجد: بسیاری از نوجوانان به دلیل برنامه‌های غیرجذاب مساجد، ارتباطی با این فضا ندارند.

عدم تناسب برنامه‌های مذهبی با روحیات نوجوانان: نوجوانان به برنامه‌های خشک و رسمی علاقه‌ای ندارند و باید مفاهیم دینی را با زبان خودشان دریافت کنند.

لزوم ارائه محتوای دینی به زبان ساده و قابل‌فهم: بسیاری از برنامه‌های دینی برای نوجوانان سنگین و پیچیده هستند.

چگونگی رفع نیاز:

برگزاری اعتکاف ویژه نوجوانان با برنامه‌های شاد و متنوع.

آموزش مفاهیم دینی با روش‌های جذاب و غیرمستقیم مانند طنز و مسابقه.

ایجاد فضایی دوستانه که نوجوانان احساس راحتی کنند و پس از اعتکاف نیز در مسجد بمانند.

نتایج و دستاوردها:

افزایش علاقه نوجوانان به شرکت در برنامه‌های مسجدی.

جذب پایدار نوجوانان به مسجد، به‌گونه‌ای که ۸۰ تا ۹۰ درصد از شرکت‌کنندگان سال قبل، امسال نیز شرکت کردند.

برگزاری برنامه‌هایی که مورد استقبال نوجوانان قرار گرفت و باعث شد خودشان دوستانشان را نیز دعوت کنند.

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

موانع و مشکلات:

مخالفت اولیه هیئت‌امنای برخی مساجد: در ابتدا برخی از هیئت‌امنا معتقد بودند که اختصاص مسجد فقط به نوجوانان ممکن است باعث کاهش شأن مسجد شود، اما پس از مشاهده استقبال، همکاری کردند.

چالش تأمین هزینه‌ها: در سال‌های ابتدایی، هزینه‌ها با سختی تأمین می‌شد، اما با افزایش حمایت خیرین، این مشکل کاهش یافت.

عدم اطمینان خانواده‌ها در سال‌های نخست: برخی والدین در ابتدا نگران برگزاری اعتکاف ویژه نوجوانان بودند، اما پس از دیدن نتایج مثبت، استقبال کردند.

کمبود مربیان متخصص در حوزه نوجوان: نیاز به مربیانی که بتوانند با نوجوانان ارتباط خوبی برقرار کنند، چالش مهمی بود، اما با جذب مبلغان متخصص، این مشکل تا حد زیادی حل شد.