اعزام روحانیون سپاه به مناطق محروم

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

فعالیت معرفی‌شده توسط آقای ستار فراهانی در زمینه پاسخگویی به شبهات دینی و اعتقادی، به‌ویژه در حوزه‌ی وهابیت، مهدویت، و جریان‌های انحرافی مانند یمانی صورت می‌گیرد. این فعالیت به صورت چهره‌به‌چهره و میدانی انجام می‌شود و محل اصلی اجرای آن، زندان شهر آبادان و مناطق درگیر با شبهات مذهبی در جزیره مینو است.

جرقه اولیه این مسیر تبلیغی، ضرورت پاسخگویی به شبهات موجود در منطقه محل سکونت مبلغ (جزیره مینو) بوده که با فعالیت یمنی‌ها و فرقه‌های انحرافی مواجه است. ایشان با توجه به شناخت بومی و احساس نیاز در منطقه، بدون حمایت رسمی از نهاد خاصی و به‌صورت خودجوش وارد این عرصه شده و با گذراندن دوره‌هایی مانند «دوره امامت بنیاد امامت قم» و «دوره مناظره با وهابیت از سوی دفتر تبلیغات اسلامی» آمادگی لازم را کسب کرده‌اند.

روش اجرا به این صورت است که ایشان با مخاطبین در قالب گفتگوهای غیررسمی، جلسات کوتاه، و منبرهای صمیمی در زندان یا ارتباطات فردی در محله و حتی تلفنی، وارد تعامل می‌شوند. تبلیغ ایشان جنبه عمومی دارد ولی از دل مباحث عمومی، شبهات خاص مطرح می‌شود و پاسخ داده می‌شود. تبلیغ در زندان با هدف تشویق به نماز و روزه آغاز می‌شود ولی در ادامه، شبهات اعتقادی نیز مطرح می‌گردد و به آن‌ها پاسخ داده می‌شود.

مخاطب‌شناسی ایشان نشان می‌دهد که بیشتر مخاطبانش از قشر خاص و در معرض آسیب جامعه هستند، به‌ویژه زندانیان که اغلب به دلیل فقدان پشتوانه علمی و فرهنگی، مستعد پذیرش شبهات هستند. همچنین افرادی در جامعه که از طریق فضای مجازی تحت تأثیر القائات فرق ضاله قرار گرفته‌اند، نیز از مخاطبان ایشان به‌شمار می‌آیند.

منابع انسانی محدود به شخص مبلغ است که با هماهنگی حوزه علمیه به فعالیت می‌پردازد و فعالیت او گروهی نبوده و فردی است. هیچ تیم یا گروه تبلیغی به‌صورت منسجم با ایشان همراه نیست.

ابزار و امکانات ایشان بسیار محدود است و تنها ابزاری که به‌طور فعال استفاده می‌شود، گوشی موبایل شخصی مبلغ است. ابزارهایی مانند پروژکتور، تصاویر، یا تجهیزات صوتی و تصویری دیگر در اختیار ندارند و با وجود نیاز به آن‌ها، حمایتی از این جهت صورت نگرفته است.

بازتاب رسانه‌ای برای فعالیت ایشان وجود نداشته و به‌دلیل ماهیت خاص و محدود محیط تبلیغ، تاکنون فعالیت رسانه‌ای خاصی برای بازنمایی این کار انجام نشده است.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

تمایز اصلی فعالیت ایشان در انتخاب مخاطب خاص (زندانیان و افراد آسیب‌پذیر فکری) و نیز تمرکز تخصصی بر پاسخگویی به شبهات اعتقادی است. ایشان در شرایطی وارد گفتگو می‌شود که مخاطب حتی قصد اقناع ندارد و گاهی با پیش‌زمینه‌ای معاندانه، سوالاتی را برای تخریب اعتقادات شیعه مطرح می‌کند. این حالت از تبلیغ، نیاز به ظرافت، صبر و دقت بالایی دارد و نوع مواجهه با مخاطب از نوع سنتی فاصله می‌گیرد.

از نظر مجری، محتوا مهم‌ترین بخش فعالیت اوست. زیرا در بسیاری از موارد، سناریویی خاص یا قالب رسمی وجود ندارد، اما محتوایی که ارائه می‌شود، باید مستند، علمی، متین و در عین حال صمیمانه و قابل پذیرش باشد. او گاه حتی انگیزه و هدف خود را پنهان می‌کند تا مخاطب با او وارد گفت‌وگو شود، سپس محتوای مورد نیاز را به او منتقل می‌کند.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

نیاز اصلی مخاطبان این طرح، فقر علمی و اعتقادی است. مخاطبانی که به دلیل فقدان آموزش دینی صحیح یا تأثیرپذیری از تبلیغات رسانه‌ای و شبهه‌افکنان، با سوالات و شبهات جدی مواجه‌اند، اما مرجع مطمئنی برای پاسخ ندارند.

این نیاز، با استفاده از گفت‌وگوهای محترمانه، تدریجی و صمیمی توسط مبلغ پاسخ داده می‌شود. پاسخگویی به شبهات، همراه با تشریح دقیق، علمی و آرام، مسیر اقناع را برای مخاطب فراهم می‌سازد. حتی در صورت عدم تغییر فوری مخاطب، نتیجه مثبت فعالیت در این است که افراد در جایگاه معاند باقی نمی‌مانند و گاه با نگاهی مثبت‌تر به مفاهیم دینی نزدیک می‌شوند.

نتایج و دستاوردهای این فعالیت از منظر مبلغ، اثربخشی معنوی و تثبیت فضای غیرمنفی در ذهن مخاطب است. اگرچه آمار یا شواهد قابل سنجش ندارد، اما به گفته ایشان، همین که مخاطب معاند، معاندتر نشده یا برخی از نگاه‌هایش اصلاح شده، خود یک دستاورد است.

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

مهم‌ترین چالش، فقدان ابزار و حمایت سازمانی است. نبود امکانات فنی مانند تصاویر یا ویدئوهایی برای اثربخشی بیشتر بر مخاطب، و نبود یک شبکه یا تیم همراه، اثربخشی فعالیت را محدود می‌سازد. همچنین، مخاطبان اصلی این نوع فعالیت (مثل پیروان فرقه یمانی)، معمولاً از گفت‌وگوی مستقیم با روحانیون پرهیز می‌کنند. مبلغ اذعان دارد که اگر واسطه‌هایی از نزدیکان خود آن افراد وجود داشته باشد که ارتباط اولیه را برقرار کنند، امکان گفت‌وگو و تأثیرگذاری بیشتر فراهم خواهد شد.