چهار ضلع خورشیدی

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

فرآیند، روش اجرا و مراحل:

فعالیت مذکور، یک طرح تربیتی چندلایه در حوزه کودک و نوجوان است که با هدف تربیت نسل تراز انقلاب اسلامی، در مسجدی در شهر اهواز پیاده‌سازی شده است. این فعالیت با الگوی "چهار ضلع خورشیدی" شامل مسجد، مدرسه، منزل و محله طراحی شده و از طریق ترکیبی از کلاس‌های تربیتی، حلقه‌های معرفتی، اردوهای درون‌استانی و برون‌استانی، فعالیت‌های هنری، رسانه‌ای و فرهنگی به اجرا درمی‌آید.

ابتدا ارتباط با مدارس برقرار می‌شود و نوجوانانی با ویژگی‌های اخلاقی، درسی و خانوادگی مناسب شناسایی می‌شوند. پس از دعوت رسمی، این افراد در کلاس‌ها و برنامه‌ها شرکت می‌کنند و حلقه ارتباطی با خانواده و محله نیز شکل می‌گیرد. مرکز ثقل همه فعالیت‌ها مسجد است که به عنوان منبع اشاعه نور تربیت و معنویت طراحی شده است.

فعالیت‌ها شامل:

برگزاری کلاس‌های تربیتی سنتی با محوریت مربی و حلقه‌های گفتگو

اجرای اردوهای فصلی با مراحل مقدماتی، تکمیلی، و نهایی

طراحی طرح‌های نوین نظیر "تربیت تکیه"، که دوره‌های رشد شخصیت نوجوانان در دوران خلأ و نقص را هدف قرار می‌دهد

راه‌اندازی کافه مذهبی برای دختران و پسران نوجوان، با محتوای کتاب، معنویت و گفتگوهای فرهنگی

ایجاد فضاهای کارآفرینی، مراکز مشاوره و پاسخ‌گویی حقوقی در بطن مسجد

جرقه اولیه شروع فعالیت:

این فعالیت ریشه در تجربه تربیتی مبلغ در مساجد مختلف اهواز دارد؛ جایی که طرح‌هایی مانند صالحین پیاده‌سازی شده بودند و خروجی‌های موفقی داشتند. از همان ابتدا نگاه ایشان تربیت‌محور و ناظر به تولید کادر انقلابی بود و با گذشت زمان این نگاه بسط یافت و در قالب مدل "سر خورشیدی" تثبیت شد.

مخاطب‌شناسی:

مخاطبان اصلی، کودکان و نوجوانان (پسر و دختر) منطقه هستند که در مدارس، مساجد و محله‌های اطراف حضور دارند. نوجوانانی که تحت تأثیر شبکه‌های ماهواره‌ای، مشکلات اقتصادی و اجتماعی، کاهش حجاب، انزوا و بی‌هدفی قرار دارند. مخاطبان به‌ویژه از دهه نودی‌ها هستند که سبک فکری و رفتاری متفاوتی با نسل‌های گذشته دارند.

منابع انسانی:

تیم اجرایی شامل چند کادر اصلی است که هر کادر با مربیان و معاونین خود در یک مقطع سنی خاص فعالیت می‌کند. مربیان عمدتاً از بین طلاب با حداقل چهار سال تحصیل در حوزه یا دانشجویان متعهد انتخاب می‌شوند. این افراد با عبور از فیلترهای اخلاقی، روحی و آموزشی وارد تیم می‌شوند. برای آموزش آنان از کتاب‌های معتبر تربیتی، دوره‌های گروه‌داری، جلسات مباحثه و حضور در فرآیند جذب بهره‌گیری می‌شود.

ابزار و امکانات:

ابزارهای مورد استفاده شامل:

تجهیزات مدرن مانند ویدیو پروژکتور، برد، اتاق صوت، اتاق نمایش

ابزارهای سنتی حلقه‌های تربیتی

رسانه‌های خودجوش و محتوامحور

برنامه‌های جانبی مانند اردو، کلاس‌های درسی تقویتی، مسابقات، محصولات فرهنگی

تهیه و پخش کلیپ‌ها و تیزرهای تربیتی با مشارکت نوجوانان

بازتاب رسانه‌ای:

اگرچه تمرکز اصلی فعالیت بر بُعد حضوری و تربیتی است، اما برخی از اعضای پیشین مجموعه با راه‌اندازی فعالیت‌های مشابه در شهرهایی چون آبادان، بازتاب رسانه‌ای خوبی را رقم زده‌اند و حتی محتوای تولیدی مجموعه را نیز استفاده کرده‌اند. در حال حاضر، گام‌هایی برای تقویت بُعد رسانه‌ای برداشته شده است.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

تمایز اصلی این فعالیت در بومی‌سازی فرآیند تربیتی و تربیت اغتشاشی با نگاه همه‌جانبه و چندوجهی به کودک و نوجوان است. ویژگی خلاقانه مهم فعالیت:

طراحی مدل تربیتی مسجد–مدرسه–منزل–محله به عنوان الگوی تلفیقی و کاربردی

ایجاد فضای کارآفرینی، مشاوره روانشناسی و حقوقی در بطن مسجد

راه‌اندازی کافه‌های مذهبی ویژه نوجوانان با رویکرد فرهنگی و دینی

استفاده از ابزارهایی همچون تدبر در قرآن، سرود، هنر و رسانه با نگاهی به روز و مطابق با نیازهای نسل جدید

به بیان روشن، خلاقیت مجموعه در آن است که نه‌تنها کودک و نوجوان را در نظر می‌گیرد، بلکه در تعامل با خانواده، فضای شهری، نهادهای فرهنگی و مسائل اجتماعی، به یک سیستم تربیتی کامل دست یافته است.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

مسأله‌شناسی و ریشه‌یابی:

در منطقه مورد نظر، نوجوانان تحت تأثیر فضای رسانه‌ای، آسیب‌های تربیتی و فرهنگی، سبک زندگی غربی و کمبود فضاهای فرهنگی تربیتی قرار دارند. پدیده‌هایی نظیر کشف حجاب، بحران هویت، انزوا، تنبلی ذهنی، و وابستگی به فضای مجازی از مهم‌ترین آسیب‌ها هستند.

پاسخ فعالیت به این نیاز:

این فعالیت با ایجاد فضاهای معنادار، صمیمی، هنری و دینی درون مسجد، نوجوانان را به جایگاه خودشان بازمی‌گرداند. مدل ارتباطی با مدرسه، خانواده و محله نیز کمک می‌کند تا فرآیند تربیت به‌صورت جامع اجرا شود. محتواهای برنامه‌ریزی شده، حلقه‌های گفتگو، مشاوره، هم‌نشینی با شهدا و اسوه‌سازی، مجموعه‌ای از ابزارهای حل این مسائل است.

نتایج و دستاوردها:

تغییر مسیر زندگی نوجوانان به سمت رشد دینی و اجتماعی

رویش نیروهای متعهد که اکنون در جایگاه‌هایی نظیر آموزش و پرورش، شوراهای شهر، مسئولیت‌های فرهنگی و حتی حراست و پزشکی مشغول‌اند

ارتقای سطح اخلاقی و بینشی نوجوانان

کاهش چشمگیر تأثیر فضای مسموم فرهنگی و رسانه‌ای بر نوجوانان

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

چالش‌ها و موانع اصلی عبارتند از:

اختلاف نسلی و عدم درک دنیای پرشتاب کودکان و نوجوانان: بسیاری از مربیان به‌روز نیستند یا متدهای قدیمی را استفاده می‌کنند.

گسترش ابزارهای رسانه‌ای مسموم: موبایل و اینترنت در نبود نظارت تربیتی، نوجوان را در معرض انحراف قرار می‌دهد.

کاهش حضور نوجوانان در مسجد و مدارس علمیه پس از کرونا

کمبود نیروی انسانی متخصص، فضا و منابع مالی برای گسترش فعالیت

ضعف در انعکاس رسانه‌ای فعالیت‌ها و نبود برنامه منسجم برای ثبت و انتشار دستاوردها

این مجموعه، با درک چالش‌ها، تلاش کرده است با برگزاری دوره‌های ارتقای مربیان، تولید محتوا، استفاده از روش‌های روز و همگام‌سازی با فضای فکری نوجوانان، این موانع را مدیریت کند.