گفتگو محور

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

فعالیت معرفی‌شده با محوریت «گفت‌وگو» انجام می‌شود. در این طرح، موضوعات اجتماعی و خانوادگی که به عنوان چالش برای نوجوانان و یا قشر کارگری و مهندسین مطرح است، به صورت گفت‌وگومحور در جلسات حضوری مورد بررسی قرار می‌گیرد. در مدارس، این جلسات در قالب «گفتمان کلاسی» اجرا می‌شوند، به‌گونه‌ای که دانش‌آموزان در گفت‌وگوها شرکت فعال دارند و با راهنمایی مصاحبه‌شونده، مشکلات خود را بیان کرده و راه‌حل‌ها را به صورت گروهی جست‌وجو می‌کنند. در میان قشر کارگر و مهندس نیز این جلسات معمولاً در نمازخانه محل کار بعد از نماز یا به‌صورت هفتگی با طرح موضوعات اجتماعی و خانوادگی برگزار می‌شود.

مراحل اجرا:

جلسات با طرح یک موضوع چالشی آغاز می‌شود، سپس شرکت‌کنندگان وارد گفت‌وگو می‌شوند. نقش مجری در این میان مدیریت جلسه، زمان‌بندی، ایجاد نظم و در نهایت جمع‌بندی و ارائه نتیجه‌گیری است. در صورت نیاز، افراد برای مشاوره تخصصی به مراکز مرتبط ارجاع داده می‌شوند.

جرقه اولیه فعالیت:

ایده اولیه این فعالیت زمانی شکل گرفت که مجری متوجه شد ارتباط یک‌سویه با نوجوانان (سخنرانی صرف) اثرگذاری مطلوبی ندارد و لازم است نوجوانان خود نیز وارد بحث شوند تا در فضای گفت‌وگویی بهتر بتوانند حرف خود را بزنند و راه‌حل بیابند. همچنین، در محیط‌های کارگری و مهندسی نیز همین مسئله احساس شد که گفت‌وگوی متقابل باعث کشف بهتر مشکلات و راهکارهای عملی‌تر می‌شود.

مخاطب‌شناسی:

مخاطبین اصلی طرح در دو بخش هستند:

دانش‌آموزان مقاطع متوسطه اول و دوم در مدارس دخترانه و پسرانه، عمدتاً در سنین ۱۳ تا ۱۵ سال.

کارگران و مهندسین در محیط‌های صنعتی و کارگاهی، با رده سنی ۳۰ تا ۴۵ سال.

پیش از ورود به فضای کارگری، مخاطبین در مساجد نیز شامل افراد بالای چهل سال بوده‌اند.

منابع انسانی، مهارت‌ها، ابزار و امکانات:

این فعالیت توسط شخص مصاحبه‌شونده به‌صورت فردی اجرا می‌شود و متکی به مهارت گفت‌وگو، تسلط بر مباحث دینی، روان‌شناختی و خانوادگی است. امکانات خاصی نیاز ندارد؛ جذابیت و تأثیر آن در ایجاد فضای شنیدن و مشارکت است، نه در ابزارهای نمایشی. با این حال، اگر امکاناتی برای پشتیبانی فراهم شود، کمک‌کننده خواهد بود.

بازتاب رسانه‌ای:

به صورت رسمی توسط مجری تبلیغ رسانه‌ای انجام نشده است؛ ولی در برخی موارد، صدا و سیمای مرکز آبادان در حوزه خانواده و نوجوان با وی همکاری داشته‌اند و بعضی موضوعات را پوشش داده‌اند.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

وجه تمایز اصلی این طرح، درگیر کردن مخاطب در فرایند گفت‌وگو و راه‌حل‌یابی است. برخلاف فعالیت‌های مشابه که به‌صورت سخنرانی یک‌سویه انجام می‌گیرند، این طرح مبتنی بر شنیدن بی‌قضاوت مخاطب و اعتمادسازی است. شخصیت دادن به نوجوانان و کارگران، ایجاد حس شنیده‌شدن، و اعتمادسازی متقابل از برجسته‌ترین ویژگی‌های نوآورانه این فعالیت است. محتوا و سناریو به صورت پویا از دل خود جلسه و مشارکت شرکت‌کنندگان استخراج می‌شود.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

این فعالیت ناظر به نیازهای روانی، عاطفی و اجتماعی مخاطبین خود است:

در نوجوانان: نیاز به ابراز وجود، درک شدن، حل چالش‌های عاطفی (از جمله روابط با جنس مخالف)، و مواجهه با تأثیرات فضای مجازی و رسانه‌ها.

در قشر کارگر و مهندس: نیاز به بهبود ارتباط با همسر، مهارت ارتباط با خانواده، مقابله با چالش‌های اقتصادی و سیاسی که بر روابط خانوادگی اثرگذارند.

با ایجاد فضای گفت‌وگوی آزاد و بدون قضاوت، شرکت‌کنندگان احساس می‌کنند که شنیده می‌شوند و می‌توانند راهکارهای عملی برای چالش‌های خود بیابند. این جلسات گاه به معرفی افراد برای مشاوره‌های تخصصی نیز منتهی می‌شود.

نتایج و دستاوردها:

افزایش اعتماد مخاطبین، برقراری ارتباط عاطفی مثبت با مربی، و یافتن راهکارهای عملی برای مشکلات از مهم‌ترین دستاوردهای این فعالیت است. دانش‌آموزان پس از جلسات با تشکر از مجری، اذعان می‌کنند که مشکلشان را بهتر درک کرده و راه‌حلی یافته‌اند. کارگران و مهندسین نیز به‌مرور به طرح اعتماد پیدا کرده‌اند و با آن همراه شده‌اند.

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

موانع اصلی این طرح به دو دسته تقسیم می‌شوند:

در مدارس:

برخی معلمان با بیان دیدگاه‌های شخصی خود، باعث سستی باورهای اخلاقی و دینی دانش‌آموزان می‌شوند و حتی امید به آینده را در آنان تضعیف می‌کنند.

در محیط کارگری و مهندسی:

بی‌اعتمادی ناشی از شرایط سیاسی و اقتصادی کشور باعث می‌شود مخاطب نسبت به فعالیت‌های فرهنگی گارد بگیرد و تأثیرگذاری برنامه‌ها کاهش یابد.

با این حال، همکاری مدیریتی در هر دو محیط (مدارس و قرارگاه‌ها) مطلوب گزارش شده و در صورت وجود موارد خاص، امکان ارجاع به مشاوره تخصصی نیز وجود دارد.