پاتوق دختران

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

فرآیند و روش اجرا:

این فعالیت در قالب یک پاتوق دخترانه هم‌زمان با ایام اعتکاف، در مسجدی واقع در شهرستان باوی، طراحی و اجرا شد. هدف آن، ایجاد فضایی صمیمی و معنوی برای دختران نوجوان بود تا بتوانند در محیطی مشابه کافه‌های اجتماعی اما با محتوای دینی، ارتباط بگیرند، مسائلشان را مطرح کنند و در کنار آن، با مفاهیم مذهبی، شهدا، کتاب‌های ارزشی و مشاوره تحصیلی آشنا شوند.

در این پاتوق، فضاسازی چشمگیر و خاصی صورت گرفت که شامل استفاده از گلدان‌های تزئین‌شده، میزهای ویژه، شمع، نورپردازی، کتاب‌های شهدا، عکس‌ها، بنرها و وسایل دست‌ساز بود. جلسات به صورت گعده‌های صمیمانه برگزار می‌شد که در آن‌ها مباحث اعتقادی، فرهنگی، اجتماعی، رفع شبهات، فضای مجازی، و مشاوره تحصیلی مطرح می‌شد.

مراحل اجرا:

ایده‌پردازی و جمع‌آوری نظر طلاب

فضاسازی مسجد با طراحی محیطی شبیه کافه ولی با محتوای معنوی

برگزاری نشست‌ها، پاتوق‌ها و پذیرایی‌ها در ایام اعتکاف

ایجاد فضای تعهد معنوی با برگزاری جشن و روشن‌کردن شمع‌ها در شب میلاد

ادامه ارتباط با نوجوانان از طریق گروه‌های مجازی و جلسات هفتگی

جرقه اولیه:

جرقه ایده زمانی شکل گرفت که مجری با مشاهده علاقه نوجوانان به کافه‌رستوران‌های اجتماعی شهر، تصمیم گرفت جایگزینی معنوی و جذاب برای این فضاها در محیط مسجد ایجاد کند؛ تا هم از جذب نوجوانان به فضاهای نامناسب جلوگیری کند و هم آن‌ها را با محیط معنوی آشتی دهد.

مخاطب‌شناسی:

دختران نوجوان دبیرستانی، در محدوده سنی ۱۵ تا ۱۹ سال، که اغلب از مخاطبان طرح امین و برنامه‌های مدرسه‌ای بوده‌اند. این افراد جذب فضاهای اجتماعی و بیرونی هستند و نیازمند فضایی با صمیمیت، نشاط و مفاهیم عمیق معنوی می‌باشند.

منابع انسانی:

خانم سواری (مجری طرح) به همراه گروهی از طلاب حوزه علمیه، و همکاری مدیر حوزه علمیه و برخی خواهران دیگر فعالیت را پیش بردند. این گروه بدون حمایت رسمی از سازمانی، به صورت خودجوش و مردمی فعالیت کردند.

مهارت‌ها و آموزش‌ها:

خانم سواری دارای مدرک «مربی خانواده» از دفتر تبلیغات اسلامی (حاتم) بوده و در دوره‌های تخصصی تربیت مربی با اساتید مختلف شرکت کرده‌اند.

ابزار و امکانات مورد استفاده:

فضای مسجد

شمع، میز، صندلی، بطری‌های تزئین‌شده، گلدان، پیچک و وسایل فضاسازی

بروشورهای چاپی

پروژکتور

کیک، دسر و پذیرایی

کتاب‌های ارزشی و مذهبی

منابع مالی از خیرین و مشارکت مردمی تأمین شده است.

بازتاب رسانه‌ای:

بازتاب رسانه‌ای رسمی نداشته، اما مسئولان محلی و افرادی از آستان قدس رضوی از این طرح بازدید و تحسین کرده‌اند. فرم‌های نظرسنجی نیز از سوی آنان توزیع و جمع‌آوری شد.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

نوآوری طرح در تلفیق فضاهای اجتماعی جوان‌پسند با مفاهیم معنوی و محتوای تربیتی نهفته است. پاتوق دخترانه، الگوبرداری از کافه‌های رایج اجتماعی است ولی با محتوای دینی، فرهنگی و مشاوره‌ای. از نظر مجری، نکات برجسته‌ی نوآوری عبارت‌اند از:

طراحی فضای معنوی با مؤلفه‌های زیبایی‌شناسی نوجوانانه

ایجاد جشن تولد معنوی برای امام علی (ع) با کیک، شمع و عهدنامه‌های معنوی

استفاده از کتاب‌های خاص مانند «از لاک جیغ تا خدا» و بحث‌های کتاب‌محور توسط خود نوجوانان

تداوم ارتباط با دختران در جلسات بعد از اعتکاف، به صورت گعده‌های هفتگی

پرداختن غیرمستقیم به مسائل عفاف و حجاب، فضای مجازی و شبهات نوجوانان در محیطی دوستانه

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

مسئله‌شناسی:

نوجوانان دختر در معرض جذب به فضاهای سطحی و بعضاً ناسالم اجتماعی‌اند. در عین حال، نیاز به تعلق به گروه، بیان احساسات، و دریافت مفاهیم دینی به زبان خودشان دارند. فضای رسمی و سخت‌گیرانه دینی، اغلب برای این نسل جذاب نیست.

پاسخ طرح به این نیاز:

با ایجاد محیطی صمیمی، زیبا و معنوی، احساس تعلق و امنیت در مخاطبان ایجاد شد. جلسات تعاملی، آزادی در بیان نظرات، و ارتباط مستمر، موجب شد که دختران با رغبت در مسجد حضور یابند و نسبت به مفاهیم دینی، نگاه مثبت‌تری پیدا کنند.

دستاوردها:

جذب طیفی از دختران که پیش‌تر ارتباطی با مسجد نداشتند

ایجاد تغییر نگرش در برخی دختران نسبت به حجاب و معنویت

افزایش مشارکت دختران در برنامه‌های دینی پس از اعتکاف

پایداری ارتباط نوجوانان با مجری و گروه، حتی پس از پایان مراسم اعتکاف

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

چالش‌های اصلی عبارت‌اند از:

هزینه‌های بالا: مانند تهیه کیک و فضاسازی، که توسط خیرین و مشارکت‌های فردی تأمین شد

فقدان پشتیبانی نهادی: برنامه بدون حمایت از هیچ نهاد رسمی اجرا شد

هماهنگی با مسئولان مسجد: گرچه در نهایت هماهنگی حاصل شد، اما زمان‌بر و نیازمند مذاکره با امام جمعه بود

محدودیت فضا برای ادامه جلسات: به دلیل نیاز به مکان ثابت برای گعده‌های بعدی، برخی مخاطبان محروم از ادامه حضور می‌مانند