لیگ قرائت قرآن

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

این فعالیت با عنوان «لیگ قرآنی»، توسط حاج آقای گلکار، امام جماعت مسجد محمد رسول‌الله در شهرستان رامشیر استان خوزستان، طراحی و اجرا شده است. این طرح، یک مدل نوین برای ترویج انس نوجوانان با قرآن از طریق قالب مسابقه‌ای مستمر به شیوه‌ی «لیگ» است.

جرقه اولیه طرح، مشاهده این مسئله بود که مسابقات قرآنی به‌صورت جشنواره‌ای، اغلب در یک هفته برگزار شده و شور قرآنی ایجادشده به‌سرعت از بین می‌رود. با الهام از مدل مسابقات ورزشی به‌ویژه فوتبال که در قالب لیگ برگزار می‌شوند، ایده‌ی برگزاری مسابقات قرآنی به‌صورت لیگ هفتگی مطرح شد تا پیوستگی و پایداری بیشتری در شور و انس با قرآن ایجاد شود.

روش اجرا به این صورت است که هر هفته یک فراز کوتاه (حدود یک دقیقه‌ای) از قرآن توسط مجری معرفی می‌شود. شرکت‌کنندگان در طول هفته تمرین می‌کنند، تقلید می‌نمایند و در انتهای هفته آن فراز را برای داور می‌خوانند. داوری ساده و عددی (بین یک تا سه امتیاز) طراحی شده تا هم اجرا آسان باشد و هم از دلسردی شرکت‌کنندگان ضعیف جلوگیری شود. مجموع امتیازات در پایان فصل لیگ، نفرات برتر را مشخص می‌کند.

مراحل اجرا شامل معرفی فراز هفتگی، تمرین توسط شرکت‌کنندگان، ارائه قرائت به داور، امتیازدهی و ثبت امتیازات، و در نهایت اعلام نفرات برتر در پایان فصل است. فصل اول لیگ شامل ۱۰ هفته و فصل دوم تا ۳۰ هفته در حال اجراست.

قالب فعالیت کاملاً رقابتی، پیوسته، آموزشی و تشویقی است. قالب ساده ولی پایدار است و امکان اجرا در مساجد، حسینیه‌ها، ادارات و سایر فضاهای فرهنگی فراهم است.

مخاطب‌شناسی: مخاطبان این طرح، پسران پیش‌دبستانی تا پایه نهم (حدوداً ۶ تا ۱۵ سال) هستند. در دو فصل گذشته، حدود ۸۰ نفر ثبت‌نام کرده‌اند که به‌صورت فعال ۳۰ تا ۴۰ نفر به‌طور مستمر در لیگ شرکت کرده‌اند.

منابع انسانی: مجری اصلی حاج آقای گلکار است، اما با مشارکت فعال بچه‌های مسجد، دارالقرآن آموزش‌وپرورش، و برخی مساجد و مجموعه‌های فرهنگی دیگر در سطح شهرستان، طرح پشتیبانی می‌شود. حداقل با دو نفر نیروی انسانی امکان اجرای طرح وجود دارد.

ابزار و امکانات: ابزارهای موردنیاز حداقلی است؛ میکروفون، بلندگو، بنر و میز برای داوری، که در مساجد موجود است یا با کمترین هزینه فراهم می‌شود. طرح در بستر مسجد و مکان‌های متغیر (ادارات، مساجد مختلف) برگزار شده است.

بازتاب رسانه‌ای: طرح دارای گروه رسانه‌ای داخلی بوده که کلیپ‌هایی از لیگ تهیه کرده و در کانال‌های محلی منتشر کرده‌اند. با وجود تماس نهادهایی مانند سپاه و آموزش‌وپرورش، مجری ترجیح داده بدون وابستگی نهادی و بدون ذکر نام سازمان‌ها فعالیت کند. با وجود این، برخی کلیپ‌ها به‌صورت غیررسمی توسط دیگران فوروارد و منتشر شده‌اند.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

مجری فعالیت، سه ویژگی متمایز اصلی برای طرح خود ذکر کرده است:

فرمت مستمر و لیگ‌گونه: برخلاف مسابقات جشنواره‌ای که در یک بازه محدود زمانی برگزار می‌شوند، این فعالیت به صورت مستمر و هفتگی اجرا می‌شود که سبب پیوستگی در انس با قرآن می‌گردد.

رویکرد آموزشی: این لیگ صرفاً مسابقه‌ای برای رقابت نیست، بلکه شرکت‌کنندگان به صورت تدریجی آموزش می‌بینند. برخی از شرکت‌کنندگان فصل اول، در فصل دوم در جلسات قرائت قرآن مشارکت فعال دارند و به عنوان قاری شناخته شده‌اند.

وجه تعاملی و شبکه‌سازی فرهنگی: طرح به‌واسطه پویایی خود باعث رفت‌وآمد بین مساجد و حسینیه‌ها شده و محلی برای تعامل بین مجموعه‌های فرهنگی شده است. همچنین امکان مشارکت داوران نوجوان و فعالین قرآنی به‌عنوان پشتیبان و عامل اجرایی در داوری نیز وجود دارد.

در نتیجه، برجسته‌ترین شاخصه این فعالیت، قالب و سناریو نوآورانه آن است که باعث پیوستگی، آموزش تدریجی، تعامل اجتماعی و پویایی فرهنگی شده است.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

مسئله‌ای که مبنای طراحی طرح قرار گرفته، فاصله گرفتن نسل جدید نوجوانان از فضای قرآنی در شهر رامشیر است. با وجود سابقه قرآنی در این شهر، مجری احساس کرده که نوجوانان جدید کمتر جذب فضای قرائت قرآن شده‌اند و خطر از بین رفتن هویت قرآنی شهر وجود دارد.

ریشه این مسئله در کم‌رنگ شدن ارتباط خانواده‌ها و نوجوانان با قرآن، نبود جذابیت در قالب‌های سنتی آموزش قرآن، و عدم استمرار فعالیت‌های قرآنی شناسایی شد.

پاسخ طرح به این نیاز، طراحی یک ساختار مستمر، رقابتی و جذاب با زبان نوجوانانه و تعامل اجتماعی است که با ساده‌سازی داوری و ایجاد انگیزه‌های تشویقی (جوایز، هویت‌یابی به‌عنوان قاری، حضور در جلسات رسمی) به انس‌گیری پایدار با قرآن منتهی می‌شود.

دستاوردهای مشخص طرح:

فعال شدن دوباره ظرفیت‌های قرآنی شهرستان و احیای چهره‌های مهجور.

رشد نوجوانان قاری و شناخته‌شدن آن‌ها در جلسات قرآنی و روستاها.

راه‌اندازی تیم رسانه‌ای نوجوان با آموزش عملی و تجربی در کنار طرح.

پویاسازی فضای بین مساجد و مجموعه‌های فرهنگی از طریق دعوت و مشارکت.

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

مجری به‌صراحت اعلام کرده که طرح سعی دارد وابسته به هیچ نهاد رسمی نباشد، اما چالش‌هایی نیز وجود دارد:

هزینه‌ها: تمام هزینه‌های جوایز و اجرای طرح تا کنون شخصاً توسط مجری تأمین شده است و این موضوع در بلندمدت چالش‌برانگیز است.

نیاز به حمایت محتوایی: نبود حمایت از سوی اساتید قرآنی در انتخاب دقیق فرازها برای حفظ رویکرد آموزشی.

عدم ثبت‌نام مؤثر: با اینکه تعداد ثبت‌نامی‌ها زیاد است (حدود ۸۰ نفر)، اما حضور مستمر پایین‌تر است (۳۰ تا ۴۰ نفر).

نبود حمایت رسانه‌ای گسترده: انتشار محتوا محدود به کانال‌های محلی بوده و رسانه‌های رسمی مشارکت نداشته‌اند.