آموزش قرآن با بازی و نمایش

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

خانم زینب خادمی پاینده، با تحصیلات دیپلم کامپیوتر و طلبه سطح دو حوزه علمیه، فعالیت خود را در زمینه آموزش روخوانی قرآن همراه با بازی و نمایش در شهرستان بندر امام خمینی از استان خوزستان انجام می‌دهند. جرقه اولیه این طرح زمانی زده شد که ایشان پس از گذراندن دوره‌های آموزشی در مؤسسه جامعه‌القرآن قم، به این نتیجه رسیدند که آموزش قرآن باید به شیوه‌ای جذاب‌تر و متناسب با فضای کودکی و نوجوانی انجام شود.

فرآیند اجرایی فعالیت شامل ثبت‌نام دانش‌آموزان، ایجاد ارتباط عاطفی با آنان، استفاده از روش‌های خلاقانه در تدریس، و ترکیب آموزش‌های رسمی با بازی، قصه‌گویی، نمایش، نقاشی و شعر است. کلاس‌ها به صورت حضوری در مؤسسه قرآنی "دوستان قرآن" برگزار می‌شود که شامل مجتمع مدارس بندر امام خمینی است. بچه‌ها از زمان ورود با خوشامدگویی صمیمانه مواجه می‌شوند و آموزش‌ها با مشارکت فعال آن‌ها در قالب معلمی، بازی و اجرای نمایش‌های کودکانه انجام می‌شود.

در تدریس حروف و علائم قرآن، از قصه‌های تصویری، عروسک‌گردانی، شعر، و نقاشی استفاده می‌شود تا حافظه تصویری و شنیداری کودکان فعال شود. همچنین برای آموزش نوجوانان، از بازی‌های فکری استفاده می‌شود.

مخاطبان این فعالیت شامل کودکان از سنین حدود سه و نیم سال تا نوجوانان ۱۷ ساله هستند. تعداد افراد در هر کلاس معمولاً متغیر و بسته به مقطع سنی بین ۱۵ تا ۳۰ نفر است.

منابع انسانی طرح شامل تیمی حدود پنج تا شش مربی به همراه مدیریت مؤسسه است که به صورت گروهی کار تدریس را پیش می‌برند.

ابزارها و امکانات مورد استفاده شامل عروسک‌ها، فلش‌کارت‌ها، وسایل آموزشی تصویری، اسباب‌بازی‌ها، لوازم نقاشی، توپ، لیوان‌های یکبار مصرف و سایر وسایل کمک‌آموزشی است که اغلب با هزینه شخصی مربیان و از محل شهریه‌های دریافتی تأمین می‌شود.

بازتاب رسانه‌ای طرح در سطح محلی و منطقه‌ای وجود داشته است؛ از جمله معرفی در نماز جمعه، دعوت مسئولین مانند حاج آقا طباطبایی، و شناخته شدن مؤسسه در میان مدارس و خانواده‌های شهر بندر امام به عنوان مرکز آموزش تخصصی قرآن.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

نوآوری این فعالیت در شکستن فضای خشک و رسمی آموزش قرآن و جایگزینی آن با شیوه‌های شاد، جذاب و کودکانه مانند بازی، نمایش و قصه‌گویی است.

به اعتقاد مجری، مهم‌ترین شاخصه این فعالیت، ترکیب همزمان قالب (استفاده از بازی، شعر و قصه)، محتوا (آموزش صحیح و اصولی قرآن) و سناریو (برنامه‌ریزی دقیق و گام‌به‌گام برای تدریس) است. هر سه عنصر به طور متعادل و مکمل هم باعث موفقیت طرح شده‌اند.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

نیاز مخاطبان به داشتن محیطی جذاب و دوست‌داشتنی برای یادگیری قرآن، به ویژه در برابر فضای رقابتی و جذاب دنیای مجازی و کلاس‌های دیگر، شناسایی شد. بسیاری از کودکان با آموزش‌های خشک سنتی قرآن ارتباط برقرار نمی‌کردند و دچار دلزدگی می‌شدند.

این نیاز با ایجاد فضای شاد آموزشی، استفاده از روش‌های غیرمستقیم و مشارکتی، و طراحی تدریس با محوریت بازی و نمایش برطرف شده است.

نتایج و دستاوردهای این طرح شامل:

علاقه‌مند شدن کودکان و نوجوانان به آموزش قرآن

موفقیت قابل توجه دانش‌آموزان مؤسسه در مسابقات قرآنی استانی و کشوری

تثبیت جایگاه مؤسسه "دوستان قرآن" به عنوان یک مرکز معتبر آموزش قرآن در بندر امام

افزایش روحیه همکاری، خلاقیت و شادابی در میان کودکان

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

چالش‌های اصلی این فعالیت عبارتند از:

نبود حمایت مالی کافی و تأمین تمامی هزینه‌ها توسط مربیان و شهریه‌های دانش‌آموزان

دغدغه دائمی جابه‌جایی از مکان فعلی (مجتمع مدارس) به دلیل عدم مالکیت قطعی

عدم امکان دعوت از اساتید برجسته و برگزاری دوره‌های تخصصی پیشرفته به دلیل کمبود منابع مالی

محدودیت در به‌روز رسانی مستمر تجهیزات و امکانات آموزشی

با این وجود، با تکیه بر توکل به خداوند، تلاش فردی مربیان و علاقه دانش‌آموزان، فعالیت همچنان با موفقیت ادامه دارد.