شبکه‌سازی مردمی محرومیت‌زدایی

    1. فعالیت شما چیست و چگونه است؟ معرفی خودش، تحصیلات، شهر و مکان فعالیت، جرقه اولیه، فرآیند، روش اجرا، مراحل، جزئیات، قالب، هزینه های جاری فعالیت، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

فعالیت محوری جناب آقای حمیدی، تبلیغ دین در قالب شبکه‌سازی مردمی برای رفع نیازهای مناطق محروم است. جرقه اولیه این فعالیت در سال ۱۳۸۵ زده شد، زمانی که به دلیل فقدان روحانی در روستای محل سکونت خود، آموزش قرآن را آغاز کرد. بعدها حادثه‌ای در مسجد روستا موجب شد که ایشان نذر کند و به صورت جدی ساخت مسجد را آغاز نماید. با پیگیری مداوم، کمک از خیرین و مراجعی در مشهد، مسجد اول ساخته شد و پس از آن ساخت سایر مساجد منطقه پیگیری شد.

فرآیند کار شامل شناسایی مشکلات محلی، ارتباط با مردم، جذب مشارکت و ساماندهی ظرفیت‌های مردمی است. وی با تشکیل گروه تبلیغی «قرآن و عترت» اقدام به برگزاری برنامه‌های متنوع فرهنگی، آموزشی، اجتماعی، و دینی کرده است. مراحل اجرایی معمولاً شامل آموزش مبلغین، طراحی برنامه‌های مناسب اقشار مختلف، اجرا با مشارکت عمومی و ثبت گزارشات بوده است.

قالب فعالیت‌ها متنوع است؛ شامل ساخت مساجد، خانه‌های عالم، خانه‌های بهداشتی، راه‌اندازی هیئات مذهبی، مراسم فاطمیه، آموزش مداحی، برگزاری روضه‌های خانگی، توسعه ورزش در مساجد، مهدکودک‌ها، جلسات قرآنی خانگی، و راه‌اندازی صندوق‌های قرض‌الحسنه خانگی.

مخاطبان این طرح بسیار متنوع هستند: کودکان (مهدکودک و برنامه‌های فرهنگی)، نوجوانان و جوانان (ورزش، آموزش دینی و مهارتی)، بانوان (حوزه‌های خانگی، تبلیغ و آموزش)، مردان فعال اجتماعی، بازنشستگان، معلمان، دانش‌آموزان، دامداران، و حتی اهل سنت منطقه. بیش از ۴۰۰ نفر شبکه فعال اجتماعی تحت پوشش طرح هستند، از جمله ۷۰ تا ۸۰ طلبه برادر و ۵۰ طلبه خواهر.

ابزار و امکانات اجرایی، مبتنی بر شبکه‌سازی و استفاده از ظرفیت محلی است نه ساختمان‌های مرکزی پرهزینه. گروه دارای ساختار سازمان‌یافته است ولی تمرکز بر هویت محلی دارد. همچنین از حمایت دفتر تبلیغات اسلامی مشهد برای آموزش‌ها، جذب استاد و پوشش هزینه‌ها بهره برده‌اند. آموزش‌های مداوم برای فعالان گروه از طریق کارگاه‌ها و برنامه‌های هفتگی (پنجشنبه‌های آموزشی) اجرا می‌شود.

بازتاب رسانه‌ای به صورت مستقیم اشاره نشده، اما اشاره به چاپ گزارشات، تهیه عکس و ارائه گزارش‌ها برای جذب خیرین و مسئولین وجود دارد.

   2. تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

وجه تمایز اصلی فعالیت حجت‌الاسلام حمیدی، «شبکه‌سازی مردمی» با تمرکز بر حل مسئله است. ایشان تأکید دارد که فعالیت‌ها بر اساس فهم دقیق مسئله، بسیج منابع مردمی، و ایجاد هم‌افزایی بین اقشار مختلف جامعه انجام می‌شود. در این مدل، مردم نه تنها مخاطب بلکه شریک و مجری پروژه‌ها هستند.

مهم‌ترین شاخصه فعالیت، سناریوی سازمان‌یافته و مردمی آن است. سناریویی که با مشارکت همدلانه مردم، بدون اتکا به بودجه‌های دولتی، از درون منطقه و توسط مردم منطقه شکل می‌گیرد. در این سناریو، مردم نه تنها خدمت‌گیرنده بلکه خدمت‌رسان به یکدیگرند.

   3. این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

این فعالیت ناظر به نیازهای گسترده و عمیق مناطق محروم و مرزی است؛ از جمله: فقر امکانات فرهنگی و دینی، کمبود روحانی، نیازهای معیشتی، عدم انسجام اجتماعی، خلأهای تربیتی و آموزشی، و فقدان خدمات پایه‌ای مانند حمام، بخاری، خانه، مسجد و...

پاسخ به این نیازها از مسیر تحریک فطرت مردم برای خدمت به همدیگر و ایجاد الگویی الهام‌بخش انجام شده است. مردم منطقه به‌خوبی درک شده‌اند و از طریق آموزش، اعتمادسازی، و میدان‌دادن، به ظرفیت‌های بالفعل تبدیل شده‌اند.

دستاوردها بسیار گسترده‌اند:

ساخت ۱۵۰۰۰ مترمربع مسجد، خانه عالم، سرویس بهداشتی

ایجاد گروه تبلیغی با بیش از ۴۰۰ فعال اجتماعی

راه‌اندازی ۴۰۰ حمام در مناطق محروم

توزیع ۲۰۰۰ بخاری برای خانواده‌های نیازمند

تأسیس بیش از ۳۰ مهدکودک و تربیت مربیان

ایجاد شبکه‌های خیریه و صندوق‌های قرض‌الحسنه خانگی

تنظیم سند پیشرفت منطقه و اخذ مصوبه آن از استانداری و بنیاد برکت

ایجاد اتحاد عملی میان شیعه و سنی در خدمت‌رسانی اجتماعی

   4. چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

مهم‌ترین چالش مطرح‌شده توسط آقای حمیدی، تنگ‌نظری برخی مسئولین و بدنه سیاسی کشور است. علی‌رغم تأکید رهبری بر شبکه‌سازی مردمی، در عمل حمایت ساختاری و همکاری لازم صورت نمی‌گیرد. همچنین برخی نگاه‌های سیاسی و جناحی مانع از رشد طبیعی این حرکت‌های مردمی می‌شود. ایشان تأکید می‌کند که جریان‌های مردمی نیازمند همراهی نهادها و ساختارهای رسمی هستند، نه مقابله.