کلاس قرآنی

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

فرآیند و روش اجرا: فعالیت تبلیغی آقای خاوری با تمرکز بر آموزش اعتقادات و مفاهیم قرآنی در قالب کلاس‌های آموزشی انجام می‌شود. محور اصلی فعالیت، استفاده از قرآن و روایات اهل‌بیت برای تبیین عقلانی باورهای دینی است. این فعالیت معمولاً در ماه رمضان اجرا می‌شود و در شهرها و روستاهای مختلف از جمله آذربایجان، چهارمحال و بختیاری، اصفهان، کرمانشاه، قم و تهران پیاده شده است. ایشان پیش از آغاز فعالیت در یک منطقه، شناخت اولیه‌ای از ویژگی‌های فرهنگی، سلیقه‌ای و سنی مخاطبان به دست می‌آوردند تا محتوای کلاس‌ها متناسب با شرایط بومی طراحی شود. کلاس‌ها معمولاً با محوریت آموزش قرآن برگزار می‌شد اما مسائل اعتقادی به شکل غیرمستقیم و عقلانی در خلال جلسات مطرح می‌گردید.

جرقه اولیه: نقطه آغاز این فعالیت، احساس کمبود جدی در شناخت عقلانی از اعتقادات دینی در میان طلاب و مردم بود. ایشان در همان سال‌های ابتدایی ورود به حوزه، متوجه شدند که حتی طلاب تازه‌وارد نسبت به چرایی طلبگی و باورهای شیعی آگاهی روشنی ندارند، لذا تصمیم گرفتند فعالیتی را طراحی کنند که این ضعف را جبران کند.

مخاطب‌شناسی: طیف مخاطبان از کودکان ۴-۵ ساله تا بزرگ‌سالان ۴۰ ساله را شامل می‌شود، با این تفاوت که فعالیت در میان خانم‌ها بازخورد و اثربخشی بیشتری داشته است. آقایان کمتر در سنین بالا جذب کلاس‌ها می‌شدند، اما در میان نوجوانان نیز فعالیت‌های محدودی انجام شده است. در مناطق خاصی مانند چهارمحال و بختیاری، مخاطبان تحت تأثیر تبلیغات زرتشتی‌ها بودند که با روش‌های اقناعی و عقلانی نسبت به باورهایشان بازنگری کردند.

منابع انسانی و مهارتی: فعالیت عمدتاً به‌صورت فردی انجام شده و خود آقای خاوری مربی اصلی کلاس‌ها بوده‌اند. با این حال، در مواردی که افراد بومی توانایی‌هایی مانند قرائت یا تجوید داشتند، از ایشان برای همکاری استفاده می‌شده است. مهم‌ترین ویژگی مورد نیاز برای اجرای این طرح، مردمی بودن و توانایی ارتباط مؤثر با اقشار مختلف جامعه عنوان شده است.

ابزار و امکانات: امکانات عمدتاً ساده و محدود بوده و شامل تخته وایت‌برد، ماژیک، کتاب، لپ‌تاپ و منابع مطالعاتی مانند آثار شهید مطهری و علامه طباطبایی بوده است. استفاده از ابزارهای چندرسانه‌ای یا تجهیزات پیشرفته در این طرح رایج نبوده است.

بازتاب رسانه‌ای: فعالیت بازتاب رسانه‌ای خاصی نداشته است. عکس و فیلم‌های محدودی از جلسات موجود است، اما در سطح رسانه‌ها یا فضای مجازی انتشار نیافته‌اند.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

تمایز اصلی فعالیت آقای خاوری، بهره‌گیری از "استعدادیابی" در بستر فعالیت تبلیغی است. ایشان از دوران نوجوانی دغدغه کشف استعداد در کودکان و نوجوانان را داشته‌اند و در اجرای برنامه‌های قرآنی-اعتقادی نیز تلاش کرده‌اند استعدادهای دینی، علمی یا هنری مخاطبان را شناسایی و تقویت کنند. نکته برجسته دیگر، شیوه بیان عقلانی مفاهیم دینی است؛ به‌جای استفاده از رویکردهای احساسی یا شعاری، تلاش شده با زبان منطق و استدلال، باورهای دینی مخاطب تقویت گردد. از منظر قالب، فعالیت در قالب "کلاس" طراحی شده که ساختاری مشخص و آموزشی دارد. از نظر محتوا، مهم‌ترین شاخصه این طرح، تمرکز بر محتوای عقلانی و اعتقادی است. در میان سه عنصر قالب، محتوا و سناریو، محتوا نقش پررنگ‌تری دارد و برجسته‌ترین بخش فعالیت محسوب می‌شود.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

مسئله محوری مخاطبان، "ضعف در فهم عقلانی باورهای دینی و اعتقادی" است. طبق مشاهدات مجری، بیشتر مردم اطلاعات ناقصی از اصول دین و چرایی باورهای مذهبی دارند. همین ضعف باعث شده که در مواجهه با جریان‌های انحرافی یا شبهات دینی، دچار تزلزل شوند. فعالیت تبلیغی مورد نظر با تکیه بر قرآن، عقل، و روایت، به دنبال پاسخ‌گویی به همین نیاز است. طرح مذکور تلاش کرده به‌جای تمرکز صرف بر عبادات یا مناسک، به "فهم اعتقادی" و "تقویت بنیان‌های فکری" بپردازد. دستاورد این رویکرد، ایجاد تحولات فکری در مخاطبان، جذب افراد به فضای مسجد و کلاس، و پیگیری دائمی وضعیت شرکت‌کنندگان حتی پس از اتمام برنامه است. مجری با مخاطبان قبلی خود همچنان در ارتباط است و رشد فکری و دینی آن‌ها را پیگیری می‌کند.

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

چالش‌های اصلی طرح عبارت‌اند از:

مخالفت برخی بزرگان محلی و هیئت امنای مساجد: این افراد اغلب با رویکردهای عقلانی و نوگرایانه مخالفت می‌کردند یا آن را با سوءظن نگاه می‌کردند.

کمبود امکانات مالی: نبود بودجه برای تهیه جایزه یا اجرای اردوی فرهنگی، از موانع جدی بوده و مجری مجبور به استفاده از منابع شخصی خود شده است.

واکنش‌های منفی و بازخوردهای سوء بعضی مخاطبان: برخی تلاش می‌کردند فعالیت‌ها را به‌عنوان حرکت‌های تشنج‌زا به نهادهای رسمی گزارش دهند، که باعث ایجاد فشارهای محیطی می‌شد.