اقتصاد مبلغ و اقتصاد تبلیغ

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

این فعالیت با هدف مقابله با آسیب‌های فرهنگی و اقتصادی در جنوب شرق کشور، به‌ویژه مناطق محرومی همچون رودبار جنوب، کهنوج و چابهار شکل گرفته است. جرقه اولیه این فعالیت زمانی زده شد که آقای داوود احمدی، پس از سال‌ها تجربه تبلیغی در آن منطقه، با دو بحران عمده مواجه شد:

فقر شدید اقتصادی و فرهنگی مردم، به‌ویژه درک پایین نسبت به احکام ابتدایی دین

نبود انگیزه و توان اقتصادی در بین طلاب برای ماندگاری در منطقه و استمرار فعالیت تبلیغی

بر اساس این دو محور، طرحی اجرایی شد با عنوان «طرح قامت» که در آن، مجموعه‌ای از افراد محلی (اعم از طلاب نیمه‌حرفه‌ای یا معلمان و افراد مذهبی آشنا به احکام) طی دوره‌های فشرده آموزش احکام، قرائت قرآن، پاسخ به شبهات و مهارت‌های تبلیغی و کارآفرینی تربیت شدند تا به‌عنوان مبلغ بومی در مناطق خود فعالیت کنند.

فرآیند اجرایی شامل مراحل زیر است:

شناسایی افراد مستعد تبلیغ در منطقه

آموزش‌های فشرده دینی و تبلیغی (۵ تا ۶ ماهه)

آموزش مهارت‌های اقتصادی و توانمندسازی از طریق بهره‌گیری از منابع طبیعی منطقه

ایجاد ارتباط با نهادهای مرتبط (منابع طبیعی، شهرداری، بنیاد مستضعفان و ...) برای حمایت قانونی از پروژه‌ها

هدایت عملی افراد به راه‌اندازی کسب‌وکارهای کوچک بومی در حوزه کشاورزی، دامداری، پرورش پرنده و گردشگری

قالب اجرایی طرح ترکیبی است از تبلیغ دینی، آموزش میدانی، و توانمندسازی اقتصادی.

مخاطبان اصلی:

طلبه‌های ساکن در مناطق محروم جنوب شرق کشور

جوانان و افراد مذهبی در منطقه که ظرفیت تبدیل‌شدن به مبلغ را دارند

مردم بومی که متأثر از فقر شدید، نیازمند آموزش و حمایت هستند

منابع انسانی و مهارت‌ها:

مجری اصلی طرح (آقای احمدی) با سابقه ۳۰ سال تبلیغ

مربیان متخصص در حوزه‌های کشاورزی، پرورش پرنده، منابع طبیعی و...

کارشناسان فنی از جمله دکتر اعتمادی (استاد جنگل‌کاری)

ابزار و امکانات مورد استفاده:

منابع و زمین‌های در اختیار منابع طبیعی (واگذار شده برای بهره‌برداری نه تملک)

نهال رایگان، تجهیزات پرورش پرنده، قایق‌های تفریحی، ساختمان‌ها و خانه‌های بومی

ارتباط با نهادهای دولتی برای اخذ مجوز و حمایت حقوقی

بازتاب رسانه‌ای:

پخش گزارش‌هایی از فعالیت‌ها در شبکه‌های صدا و سیمای جمهوری اسلامی (شبکه خبر، شبکه ۳، شبکه کرمان)

معرفی طرح به‌عنوان الگویی موفق در مناطق محروم

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

تمایز اصلی این فعالیت در «تلفیق تبلیغ دینی با خودکفایی اقتصادی» و استفاده از ظرفیت‌های بومی و قانونی منطقه است. برخلاف طرح‌های رایج که صرفاً بر تبلیغ یا کمک مالی متمرکزند، این طرح می‌کوشد طلبه را در جایگاه یک مربی خودکفا و تأثیرگذار تثبیت کند.

مهم‌ترین شاخصه فعالیت، سناریو و مدل اجرایی آن است که یک فرآیند چندمرحله‌ای شامل آموزش، اجرا و حمایت را دربرمی‌گیرد. این مدل برخاسته از تجربه عمیق میدانی است و متناسب با نیازهای واقعی منطقه طراحی شده است.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

نیازهای شناسایی‌شده:

ناآگاهی دینی شدید در میان مردم بومی، حتی در حد احکام ابتدایی

وابستگی معیشتی طلاب به کمک‌های مالی نهادها و ضعف انگیزشی در استمرار تبلیغ

گرایش به قاچاق و بزه به‌عنوان تنها راه معیشت

پاسخ به این نیازها با دو محور انجام شد:

توانمندسازی تبلیغی از طریق طرح قامت

توانمندسازی اقتصادی از طریق آموزش عملی مشاغل کم‌هزینه ولی پر‌بازده مانند:

کاشت درخت اکالیپتوس (زراعت چوب)

پرورش تیهو و قرقاول

ایجاد مراکز گردشگری در سدها و منابع طبیعی

دستاوردها:

اجرای بیش از ۴۰ تا ۵۰ طرح توسط طلاب آموزش‌دیده

استقلال اقتصادی چندین مبلغ و توانایی آن‌ها در تأمین مالی مراسم مذهبی

گسترش فرهنگ کار و خوداتکایی در میان طلاب جنوب شرق کشور

استفاده عملی از قوانین واگذاری منابع طبیعی و ایجاد مدل پایدار درآمد

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

مهم‌ترین چالش‌ها عبارت‌اند از:

فرهنگ‌سازی ضعیف نسبت به کارآفرینی در میان طلاب؛ بسیاری از طلاب تصور نادرستی از شأن خود در نسبت با فعالیت اقتصادی دارند.

ورود غیرحرفه‌ای طلاب به مشاغل اقتصادی بدون آموزش لازم؛ نمونه بارز آن، ورشکستگی مدیر حوزه‌ای بود که بدون مشاوره وارد حوزه رستوران‌داری شد.

عدم همکاری برخی مسئولان محلی و بروکراسی سنگین اداری، مثل عدم تأمین برق برای مجموعه گردشگری

فقدان نظام آموزش مهارتی در حوزه علمیه؛ نظام درسی حوزه‌ها توانمندی اقتصادی طلاب را تقویت نمی‌کند.

تأکید نهادهای حوزوی و دینی بر کمک‌محوری به‌جای استقلال‌بخشی؛ بسیاری از طلاب برای تأمین معیشت خود وابسته به کمک نهادهای حمایتی‌اند.