کارگاه تجربه‌نوردی فرهنگی مسجد محور

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

فرآیند و مراحل اجرا:

فعالیت اصلی ما برگزاری کارگاه‌های تجربه‌نگاری و تجربه‌نوردی است که در آن، تجربیات موفق در حوزه نوآوری‌های مسجد محور به اشتراک گذاشته می‌شود. این فعالیت به این صورت اجرا می‌شود که ابتدا نوآوری‌های برتر مساجد شناسایی شده و سپس از افراد موفق دعوت می‌شود تا در کارگاه‌ها حضور پیدا کنند. این جلسات برای مساجدی که علاقه‌مند به اجرای این نوآوری‌ها هستند، فرصتی برای تعامل، تبادل تجربیات، رفع ابهامات و دریافت پیشنهادات تکمیلی فراهم می‌کند.

ما سال گذشته یک رویداد مستقل به نام رشد آند برگزار کردیم که حدود ۴۰۰ نوآوری مسجد محور در آن دریافت شد. پس از ارزیابی، برترین‌ها به کارگاه‌ها دعوت شدند. معمولاً بین ۷۰ تا ۱۰۰ مسجد در این برنامه شرکت می‌کنند و می‌توانند از افراد نوآور سوالات خود را بپرسند.

جرقه اولیه:

این فعالیت در پی دغدغه‌ای درباره عدم اطلاع‌رسانی مناسب درباره نوآوری‌های موفق مساجد و لزوم تعامل بیشتر میان مساجد شکل گرفت. همچنین در زمان کرونا نیاز به طرح‌هایی برای رونق مساجد احساس شد که یکی از محرک‌های اصلی برای ایجاد این کارگاه‌ها بود.

مخاطب‌شناسی:

مخاطبان این کارگاه‌ها عمدتاً مدیران کانون‌های فرهنگی مساجد هستند که مسئولیت‌های فرهنگی، تبلیغی و مدیریتی در مساجد دارند. این افراد معمولاً بین ۲۵ تا ۴۵ سال سن دارند و اکثر آنها متأهل هستند. همچنین، طیف‌های مختلفی از اقشار فرهنگی و اجتماعی در جلسات شرکت می‌کنند.

منابع انسانی و ابزار مورد نیاز:

این طرح توسط یک تیم چهار نفره اجرا می‌شود:

محمدمهدی ترابی: مسئول پخش آنلاین

فواید خرسندی: عکاس

مجریان: امینی (مصاحبه‌شونده) و در جلسه دوم دکتر سیدمحمد تابش

بابای میرشکاری: تهیه‌کننده خبر

محمدمهدی ترابی: تدوینگر فایل‌های صوتی

از سالن‌های مختلف برای برگزاری این کارگاه‌ها استفاده می‌شود. مکان مورد نیاز معمولاً سالنی با ظرفیت ۷۰ نفر و مجهز به ویدئو پروژکتور است. تاکنون جلسات در کتابخانه مرکزی شهرداری اصفهان برگزار شده که به‌صورت رایگان در اختیار این طرح قرار گرفته است.

قالب برگزاری:

کارگاه حضوری: اصلی‌ترین قالب برنامه که در آن شرکت‌کنندگان به‌صورت فیزیکی حضور دارند.

جلسات آنلاین: برای تعمیق مباحث و فراهم‌کردن فرصت بیشتر برای شرکت‌کنندگانی که در کارگاه حضوری امکان حضور ندارند.

محتوای آفلاین: شامل فایل‌های صوتی، مصاحبه‌های خبری و تصاویر که در فضای مجازی منتشر می‌شود تا افرادی که نتوانسته‌اند در کارگاه شرکت کنند، به آن‌ها دسترسی داشته باشند.

بازتاب رسانه‌ای:

پس از هر کارگاه، حدود ۵ تا ۱۰ مصاحبه خبری تهیه شده و فایل‌های صوتی و متنی در فضای مجازی منتشر می‌شود. همچنین اطلاع‌رسانی از طریق پیامک برای افراد علاقه‌مند انجام می‌شود.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

مهم‌ترین ویژگی نوآورانه این فعالیت، مدل علمی و تعاملی انتقال تجربه است. برای بررسی نوآوری‌ها، از روش‌های "اسپر"، "ایکیگای" و "منتال رشن" در حوزه روان‌شناسی استفاده می‌شود که به شکلی غیرمستقیم در کارگاه‌ها اجرا می‌شود.

در این روش، به‌جای اینکه صرفاً یک نفر ایده‌ای را پیاده‌سازی کند، ایده در جمع نخبگان و متخصصان ارائه می‌شود و از بازخوردهای آن‌ها برای بهینه‌سازی و سنجش تبعات احتمالی آن استفاده می‌شود. به این ترتیب، فرایند انتقال نوآوری به شکلی علمی، سریع و کارآمدتر انجام می‌شود.

مهم‌ترین شاخصه:

محتوا مهم‌ترین بخش فعالیت است، زیرا هدف اصلی انتقال نوآوری‌های فرهنگی و مسجد محور است. قالب حضوری یا آنلاین تفاوتی ندارد، بلکه آنچه اهمیت دارد، محتوایی است که در اختیار مخاطب قرار می‌گیرد.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

مسئله‌شناسی و نیاز مخاطبان:

بسیاری از مسئولان فرهنگی مساجد به دنبال ایده‌های جدید و خلاقانه هستند اما دسترسی مناسبی به این تجربیات ندارند.

برخی از مساجد دچار رکود، نبود امام جماعت، کمبود مخاطب و عدم تعامل مردمی هستند.

مدیران فرهنگی هنگام مواجهه با مناسبت‌های دینی و فرهنگی اغلب ایده‌ای برای اجرا ندارند.

راهکار ارائه‌شده:

این کارگاه‌ها، مجموعه‌ای از ایده‌های نوآورانه و کاربردی را در اختیار مدیران فرهنگی مساجد قرار می‌دهد تا بتوانند بر اساس شرایط خود، بهترین ایده را انتخاب و اجرا کنند.

علاوه بر ارائه تجربیات، پیشنهادات تکمیلی و بازخوردهای جدید نیز مطرح می‌شود که به بهبود و توسعه فعالیت‌های فرهنگی مساجد کمک می‌کند.

مدیران مساجد با دیدن نمونه‌های موفق، انگیزه بیشتری برای فعالیت پیدا می‌کنند و می‌توانند از راهکارهای ارائه‌شده برای رفع مشکلات خود استفاده کنند.

نتایج و دستاوردها:

استقبال گسترده از کارگاه‌ها با حدود ۲۰۰ ثبت‌نامی و حضور بیش از ۱۰۰ نفر در هر جلسه.

ایجاد شبکه‌ای از فعالان فرهنگی مساجد که به تعامل و انتقال تجربه می‌پردازند.

پیشنهاد از سوی دانشگاه اصفهان، اداره ارشاد اسلامی و شهرک علمی تحقیقاتی برای توسعه این کارگاه‌ها در محیط‌های دیگر.

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

عدم همکاری برخی مساجد: برخی از مسئولین مساجد مقاومت کرده و حاضر به همکاری و اجرای طرح‌های جدید نیستند.

موانع مالی: در حال حاضر، عمده هزینه‌ها توسط شهرداری اصفهان تأمین می‌شود، اما برای استمرار و توسعه فعالیت نیاز به حمایت مالی بیشتری وجود دارد.

ناشناخته بودن برخی نخبگان فرهنگی: بسیاری از افراد خلاق و نوآور در حوزه مسجد شناسایی نشده‌اند. تلاش‌هایی برای شناسایی این نخبگان و معرفی آن‌ها از طریق رسانه‌ها در حال انجام است.

ارزیابی دقیق تأثیرپذیری فعالیت: هنوز به دلیل جدید بودن طرح، داده‌های کافی برای تحلیل میزان تأثیرگذاری طولانی‌مدت آن وجود ندارد و نیاز به نظرسنجی‌های بیشتر است.

مشکلات تبلیغاتی: با وجود حمایت شهرداری، هنوز تبلیغات به اندازه کافی گسترده نشده است.

برنامه‌های توسعه‌ای:

توسعه شبکه ارتباطی با دانشگاه‌ها و نهادهای فرهنگی برای برگزاری این کارگاه‌ها در محیط‌های علمی و دانشجویی.

ارتقای رسانه‌ای و تبلیغاتی برای معرفی بیشتر فعالیت‌ها و جذب مخاطبان جدید.

افزایش شناسایی و حمایت از نخبگان فرهنگی و ایجاد فرصت برای ارائه و معرفی طرح‌های نوآورانه آن‌ها.