دورهمی دخترانه

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

فرآیند و روش اجرا:

فعالیت تحت عنوان «دورهمی دخترانه دختران آفتاب» برای دختران نوجوان (۱۲ تا ۱۸ سال) طراحی شده است. این دورهمی‌ها ابتدا در هیئت امام رضا (ع) شهرستان برکن مستقر بودند و به تدریج با توسعه کار، در مکان‌های متنوع مانند پارک‌های سطح شهر و امامزاده‌ها نیز برگزار شدند. جلسات معمولاً هفته‌ای یکبار (ابتدا سه‌شنبه و سپس چهارشنبه‌ها) برگزار می‌شود.

در آغاز جلسه، یکی از دختران قرآن تلاوت می‌کند، سپس موضوع جلسه تعیین می‌شود (توسط مربی یا انتخاب دختران)، و گفتگوی آزاد میان دختران درباره موضوع شکل می‌گیرد. مربی فقط نقش راهنما را دارد و فضای بحث آزاد و گفتمانی فراهم می‌کند. موضوعات شامل مباحث اعتقادی، اخلاقی، مهارتی و احکام است. در پایان جلسات نیز زمان کوتاهی برای بازی‌های گروهی (مانند والیبال یا فوتبال دستی) در نظر گرفته می‌شود.

مراحل اجرا:

تشکیل دورهمی در فضای هیئت یا فضای باز

شروع با تلاوت قرآن

معرفی موضوع و برگزاری گفتمان آزاد

انجام بازی‌های گروهی برای نشاط بخشی

شرکت در فعالیت‌های مناسبتی مانند توزیع گل در مناسبت‌های مذهبی، خادمی در مراسم‌ها، سه‌شنبه‌های مهدوی

برگزاری اردوهای زیارتی و تفریحی (مانند مشهد، طرقبه، نیشابور)

برگزاری اعتکاف علمی برای تقویت درسی دانش‌آموزان نزدیک امتحانات

اجرای جشن‌های بزرگ سالانه مثل جشن روز دختر در تالار شهرستان

جرقه اولیه:

جرقه اولیه از مشاهده احساس معذب بودن نوجوانان در جلسات خانم‌های بزرگسال شکل گرفت. پس از جدا کردن گروه نوجوانان و برگزاری دورهمی مخصوص آنان، افزایش چشمگیر در رضایت، حضور و فعالیت بچه‌ها دیده شد که انگیزه‌ای شد برای ادامه این مسیر.

مخاطب‌شناسی:

مخاطبان طرح دختران ۱۲ تا ۱۸ ساله هستند. تعداد شرکت‌کنندگان از سی نفر شروع شده و در برخی جلسات به نود نفر هم رسیده است.

منابع انسانی و ابزار و امکانات:

منابع انسانی: عمدتاً توسط خانم زهرا صابری ناجار اداره می‌شود با همکاری محدود از سوی مسئول واحد خواهران هیئت (سرکار خانم یداللهی) برای هماهنگی‌های محیطی.

ابزار و امکانات: استفاده از فضای هیئت و پارک‌ها، فوتبال دستی، پرده بیتا برای پخش کلیپ، وسایل تفریحی در اردوها، وسایل پذیرایی ساده، و امکانات فرهنگی (مانند پوستر و هدیه‌های مناسبتی).

بازتاب رسانه‌ای:

بازتاب رسانه‌ای محدود بوده است؛ یک‌بار بازدید از طرف پایگاه‌های بسیج کشور صورت گرفته است. عمده تبلیغات طرح از طریق شبکه‌های داخلی شهرستان و معرفی دهان به دهان بین دختران بوده است.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

ویژگی‌های نوآورانه این فعالیت شامل موارد زیر است:

تنوع مکانی: برگزاری جلسات در مکان‌های مختلف مانند پارک‌ها و امامزاده‌ها که باعث جذابیت برای نوجوانان شده است.

حضور در میدان عمل: استفاده از نوجوانان در فعالیت‌های اجتماعی و فرهنگی مانند خادمی، توزیع گل در مناسبت‌های مذهبی، و مشارکت در برنامه‌های اجتماعی.

گفتمان آزاد: ایجاد فضای گفت‌وگو محور به جای روش‌های سنتی منبری، که به نوجوانان اجازه ابراز عقیده می‌دهد.

ترکیب آموزش‌های متنوع: مانند دعوت از مربیان ورزشی، پرستاری، هلال احمر و غیره در کنار مباحث تربیتی و اعتقادی.

ایجاد حس مسئولیت: از طریق واگذاری مسئولیت‌های کوچک مانند خادمی، موکب‌داری، و خدمت در نماز جمعه.

مهم‌ترین شاخصه برجسته این فعالیت را می‌توان قالب تعاملی و گفتمان محور آن دانست که همراه با محتوای تربیتی غنی و سناریویی جذاب طراحی شده است.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

نیاز شناسایی شده برای مخاطبان عبارت است از:

دیده شدن و احساس ارزشمندی

نیاز به ارتباط و پذیرش اجتماعی

نیاز به فعالیت و حضور مؤثر در اجتماع

راهکارهای رفع این نیازها:

با ایجاد فضایی تعاملی و دادن فرصت برای ابراز نظر، مشارکت در فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی، و سپردن مسئولیت‌های واقعی به نوجوانان، این نیازها به خوبی پاسخ داده شده است. نوجوانان از حالت انفعالی خارج شده و هویت اجتماعی، اعتماد به نفس و تعلق فرهنگی خود را تقویت کرده‌اند.

نتایج و دستاوردها:

رشد خودشناسی و افزایش اعتماد به نفس در دختران

ارتقاء توانمندی‌های اجتماعی و فرهنگی نوجوانان

تقویت حجاب و ارزش‌های دینی در میدان عمل

تقویت حس همکاری، همیاری و احساس مسئولیت اجتماعی میان نوجوانان

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

موانع اصلی عبارتند از:

عدم همکاری برخی والدین: در برخی موارد والدین مانع حضور دخترانشان در برنامه‌ها می‌شدند.

محدودیت‌های مالی: کمبود منابع مالی باعث می‌شد نتوانند هدایا یا امکانات جانبی بیشتری برای بچه‌ها فراهم کنند که بر انگیزه‌ها اثر می‌گذاشت.

محدودیت حمایتی از سوی مراکز رسمی: به‌رغم موفقیت‌های طرح، حمایت نهادی و تبلیغاتی رسمی اندکی دریافت شده است.

با این وجود، این موانع با تدبیر، استفاده از نذورات مردمی و ایجاد اعتماد در میان خانواده‌ها تا حد زیادی مدیریت شده است.