شهرک معارفی شهر نشاط

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

فعالیت شهرک معارفی شهر نشاط، برنامه‌ای تربیتی-تفریحی با محوریت انتقال معارف دینی به کودکان و نوجوانان از طریق بازی و مشارکت خانواده‌هاست. جرقه اولیه این فعالیت در سال ۱۳۹۶ با دغدغه‌مندی شخصی آقای نصیری برای ارائه‌ی معارف دینی در قالبی جذاب برای کودکان و نوجوانان شکل گرفت. ایشان پس از بررسی تجربیات مشابه، مانند شهرک معارفی مشهد، تصمیم گرفتند طرحی بومی برای شهر قزوین تدوین و اجرا کنند.

فرآیند اجرا شامل نگارش طرح اولیه، مشخص‌کردن تجهیزات مورد نیاز، برآورد هزینه‌ها، رایزنی با نهادها (از جمله اداره اوقاف و شهرداری)، تأمین منابع مالی، آماده‌سازی محل اجرا (از جمله داربست، چادر، بنرها)، طراحی و ساخت غرفه‌های متنوع و مدیریت مربیان و نیروهای اجرایی بود. مراحل اجرایی از تهیه زیرساخت‌ها در امامزاده حسین قزوین آغاز شد و به برگزاری موفق دو دوره در سال‌های ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸ انجامید.

قالب اجرای طرح، غرفه‌های متنوع آموزشی، تفریحی، مشاوره‌ای و معارفی بود که شامل بازی‌های ترکیبی کودک و والد، مسابقات خانوادگی، غرفه‌های احکام، مشاوره کودک و خانواده، غرفه "کعبه فضایل"، مسابقات پازل با مضامین تربیتی، و حتی شلیک تانک به دشمنان نمادین (ترامپ و نتانیاهو) بود. یک فضای جنگ فرهنگی نیز به منظور برقراری پیوند میان نشاط و محتوا طراحی شده بود.

مخاطبان هدف، کودکان و نوجوانان (با تمرکز بر نونهالان و نوجوانان) بودند، ولی خانواده‌ها نیز به صورت فعال در روند برنامه‌ها مشارکت داشتند. از نظر ویژگی‌های مخاطبان، محدودیت خاصی وجود نداشت و از عموم مردم دعوت شده بود.

در بخش منابع انسانی، حدود ۱۰۰ نفر از طلبه‌های داوطلب، مربیان کودک، مشاوران و اعضای گروه فرهنگی آیینه ظهور مشارکت داشتند. از مربیان متخصص در حوزه کودک، مشاوران روان‌شناس، نیروهای فنی و تبلیغاتی استفاده شده بود.

ابزارها و امکانات مورد استفاده شامل تاتامی، وسایل بازی (ترامپولین، سرسره، پازل‌های تربیتی، تیر و کمان)، سیستم صوتی، کولر برای فضای چادری، داربست، بنر، و طراحی غرفه‌ها توسط نجار و طراح گرافیک بود. بخش مشاوره روان‌شناسی از طریق تحلیل نقاشی نیز انجام می‌گرفت.

بازتاب رسانه‌ای فعالیت در صدا و سیمای استان قزوین انجام شده و گزارش آن نیز پخش شده است. همچنین بنرهای شهری و تبلیغات در نماز جمعه و صدا و سیما نیز نقش داشتند.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

از نظر مجری، مهم‌ترین تمایز طرح در توجه همزمان به بازی و انتقال معارف در قالبی خلاقانه و خانوادگی بود. بخش مشاوره کودک و خانواده که در کنار بازی طراحی شده بود، از ویژگی‌های برجسته و منحصر به فرد این طرح به شمار می‌آید. همچنین طراحی بازی‌ها به‌گونه‌ای بود که مفاهیم دینی و تربیتی (مانند احکام، فضایل اخلاقی، دشمن‌شناسی) به‌صورت غیرمستقیم منتقل شوند.

شاخص‌ترین جنبه این فعالیت «قالب اجرا» است که با خلاقیت در طراحی فضاها، سناریوهای تربیتی، مشارکت خانواده و استفاده از مربیان توانمند، آن را از فعالیت‌های مشابه متمایز می‌کند. سناریو نیز متناسب با محتواهای دینی طراحی شده بود و فضایی پویا و تعاملی ایجاد می‌کرد.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

مسأله اصلی که این فعالیت ناظر به آن است، کاهش ارتباط خانوادگی، افزایش فضای آپارتمانی، وابستگی کودکان به موبایل و تلویزیون، و نبود فضای تفریحی-تربیتی مناسب برای خانواده‌های مذهبی است. نیاز به تفریح سالم، تقویت ارتباط خانواده، و انتقال غیرمستقیم معارف دینی به کودکان، از مهم‌ترین نیازهایی بود که آقای نصیری در جامعه شناسایی کرده بود.

این فعالیت با فراهم‌کردن بستری جذاب و خانوادگی در محیطی معنوی مانند امامزاده حسین، به این نیازها پاسخ داده است. نتایج ملموس شامل نشاط بالا در بین کودکان، مشارکت والدین، رضایت گسترده شرکت‌کنندگان، و شکل‌گیری یک مدل فرهنگی کم‌هزینه و قابل‌توسعه بوده است.

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

مهم‌ترین چالش‌ها و موانع، شامل موارد زیر است:

تأمین منابع مالی: در ابتدا هیچ منبع مالی در دسترس نبود و پیگیری گسترده برای جذب حمایت از اوقاف، شهرداری و نهادهای دیگر انجام شد.

همکاری ناپایدار نهادها: برخی نهادها مانند اوقاف در دوره دوم همکاری را قطع کردند و وسایل خریداری‌شده را به انبار منتقل کردند.

عدم همکاری برخی دستگاه‌ها: برخی نهادها به‌جای حمایت، تنها خواهان ثبت نام خود در طرح بودند و همکاری اجرایی ارائه نمی‌دادند.

نیاز به نیروی متخصص کودک: مبلغین سنتی اغلب توانمندی کار با کودک را نداشتند و باید مربیان خاص آموزش دیده استفاده می‌شد.

هزینه‌بر بودن طراحی فنی و اجرای چادری در تابستان: گرمای هوا و چالش تأمین سرمایش در تابستان کار را سخت می‌کرد.

عدم ایجاد پیوستگی پس از برنامه: علی‌رغم بازخورد مثبت، امکان راه‌اندازی استمرار فعالیت و پیگیری‌های تربیتی پسینی فراهم نشد.