کارگاه عملی بین‌نماز

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

فرآیند، روش اجرا و مراحل:

فعالیت خانم سمیه خانلرخانی در قالب کارگاه‌های عملی بین نماز در دبیرستان شهید نادری شهرستان شاهرود اجرا شده است. ایشان مربی طرح امین و مبلغ سازمان تبلیغات اسلامی هستند و با سابقه‌ی طولانی در تبلیغ دینی، این طرح را برای افزایش مشارکت دانش‌آموزان در نماز جماعت مدرسه طراحی کرده‌اند.

جرقه اولیه این فعالیت زمانی زده شد که ایشان مشاهده کردند بسیاری از دانش‌آموزان دبیرستانی به دلیل درگیری با کنکور و مسائل درسی، توجه کافی به نماز جماعت و حضور در فضای مذهبی مدرسه ندارند. بنابراین، برای جذاب‌تر کردن فضای نمازخانه و افزایش مشارکت، طرحی را طراحی کردند که در آن دبیران و دانش‌آموزان در برپایی و اجرای جلسات بین نماز نقش داشته باشند.

مراحل اجرا:

ایجاد فضای مناسب برای نمازخانه:

طراحی و اجرای نمازخانه‌آرایی، از جمله رنگ‌آمیزی، نصب بنرهای مرتبط با تعقیبات نماز، و تلاش برای شبیه‌سازی فضای نمازخانه مدرسه به مسجد.

برگزاری کارگاه‌های بین نماز با حضور دبیران:

برای جلوگیری از تکراری شدن برنامه‌ها، هر هفته یکی از دبیران مدرسه یک کارگاه مرتبط با نماز و دین برگزار می‌کرد.

موضوعات کارگاه‌ها متناسب با رشته تدریس هر دبیر انتخاب می‌شد، مثلاً:

دبیر تاریخ: نماز در ادیان مختلف در طول تاریخ

دبیر جغرافیا: آموزش تعیین قبله با ابزارهای جغرافیایی

دبیر زبان انگلیسی: اهمیت زبان عربی در نماز و تفاوت آن با سایر زبان‌ها

ایجاد کارگاه‌های دانش‌آموزی:

پس از موفقیت کارگاه‌های دبیران، این ایده گسترش یافت و گروه‌هایی از دانش‌آموزان نیز به اجرای برنامه‌های بین نماز پرداختند.

گروه‌های مختلف دانش‌آموزی تشکیل شد، از جمله:

گروه راویان (برای روایتگری در مناسبت‌های مختلف)

گروه آمران به معروف (برای پاسخ به شبهات دینی دانش‌آموزان)

گروه هوش مصنوعی (برای معرفی فناوری‌های جدید مرتبط با دین و نماز)

برنامه‌ریزی دقیق و تبلیغات مناسب:

برنامه‌ها به‌صورت منظم از طریق اطلاع‌رسانی در گروه‌های مدرسه، نصب پوستر در کلاس‌ها و ارسال پیام‌های مجازی به دانش‌آموزان اعلام می‌شدند.

مکان اجرا:

دبیرستان شهید نادری شاهرود (نمازخانه و محیط مدرسه)

در صورت مساعد بودن هوا، نماز جماعت در فضای باز و حیاط مدرسه برگزار می‌شد.

مخاطب‌شناسی:

دانش‌آموزان مقطع دوم متوسطه (پایه دهم، یازدهم و دوازدهم)

دبیران و کادر آموزشی مدرسه

برخی از اولیای دانش‌آموزان که در برنامه‌ها شرکت می‌کردند.

منابع انسانی و امکانات:

مدیریت و معاونت مدرسه: همکاری در اجرای برنامه‌ها و تأمین بودجه.

دبیران مدرسه: اجرای کارگاه‌ها و تشویق دانش‌آموزان به شرکت در برنامه‌ها.

دانش‌آموزان داوطلب: اجرای بخش‌هایی از برنامه‌ها، از جمله روایتگری، پاسخگویی به شبهات و معرفی فناوری‌های جدید.

ابزارها و امکانات: تخته وایت‌برد، ویدئو پروژکتور، قطب‌نما و ابزارهای تعیین قبله، حصیر و جانماز برای نماز در فضای باز.

بازتاب رسانه‌ای:

این طرح در سطح استان مورد توجه قرار گرفت و بازرسان آموزش‌وپرورش استان شاهرود برای بررسی آن حضور یافتند.

در پیام معلم کشوری به عنوان یک فعالیت نمونه در حوزه نماز دانش‌آموزی معرفی شد.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

عدم تکیه بر یک سخنران واحد: برخلاف جلسات سنتی که فقط یک مبلغ یا مربی مذهبی صحبت می‌کند، در این طرح دبیران و حتی دانش‌آموزان نقش محوری داشتند.

پرداختن به موضوعات متنوع و جذاب: هر دبیر متناسب با تخصص خود، موضوعی مرتبط با نماز ارائه می‌کرد که باعث افزایش جذابیت کارگاه‌ها شد.

ایجاد فرصت تعامل و مشارکت: این طرح موجب شد که دانش‌آموزان نه فقط شنونده، بلکه اجراکننده و مشارکت‌کننده فعال در کارگاه‌های نماز باشند.

استفاده از ابزارهای علمی در آموزش نماز: مانند تعیین قبله با روش‌های جغرافیایی، تحلیل زبان عربی در نماز، و بررسی نماز در ادیان مختلف.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

مسئله‌شناسی و نیاز مخاطبان:

بسیاری از دانش‌آموزان به دلیل مشغله درسی و فضای مجازی، کمتر به حضور در نماز جماعت مدرسه اهمیت می‌دهند.

عدم وجود تنوع در برنامه‌های مذهبی مدارس باعث کاهش جذابیت آن‌ها برای دانش‌آموزان شده است.

نوجوانان دهه هشتادی و نودی بیشتر به روش‌های تعاملی و گروهی علاقه دارند تا سخنرانی‌های سنتی.

راهکارهای ارائه‌شده برای حل این مشکلات:

برگزاری کارگاه‌های متنوع با حضور دبیران و دانش‌آموزان برای افزایش جذابیت نماز.

ایجاد مسئولیت‌های مشارکتی برای دانش‌آموزان در اجرای برنامه‌ها.

افزایش تعامل بین دانش‌آموزان و مربیان مذهبی برای حل شبهات و مسائل دینی.

نتایج و دستاوردها:

افزایش تعداد شرکت‌کنندگان در نماز جماعت (گاهی تا دو برابر ظرفیت معمولی نمازخانه).

جذب دانش‌آموزانی که قبلاً علاقه‌ای به نماز جماعت نداشتند.

تقویت مهارت‌های فردی و اجتماعی دانش‌آموزان از طریق اجرای کارگاه‌های دانش‌آموزی.

افزایش تعامل مثبت بین دانش‌آموزان، دبیران و مربیان مذهبی مدرسه.

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

اصلی‌ترین چالش‌های این طرح:

تعطیلات پی‌درپی مدارس: برنامه‌ریزی جلسات در برخی موارد به‌دلیل تعطیلات دچار اختلال می‌شد.

حضور نامنظم برخی از دبیران: گاهی دبیران به دلایل مختلف (بیماری، تغییر برنامه‌ها) نمی‌توانستند در روز تعیین‌شده حضور داشته باشند.

محدودیت‌های بودجه‌ای: هرچند مدرسه از این طرح حمایت کرد، اما بودجه کافی برای تشویق بیشتر دانش‌آموزان (جوایز و اردوها) وجود نداشت.

برخی دانش‌آموزان همچنان در برابر تغییرات مقاوم بودند: برخی از دانش‌آموزان که سال‌ها به شیوه‌های سنتی عادت کرده بودند، در ابتدا نسبت به حضور در کارگاه‌های نماز رغبت کمتری داشتند.