یادواره شهدای همنام امام رضا(ع) قم

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

فعالیت مورد نظر برگزاری «یادواره شهدای همنام امام رضا علیه‌السلام» است که در قالب سوگواره‌ای مردمی به نام «حدیث عشق» برگزار می‌شود. این برنامه در دهه آخر ماه صفر به مدت ده روز برگزار شده و روز آخر به یادواره شهدای همنام امام رضا اختصاص دارد. ایده اولیه این کار در ایام کرونا شکل گرفت، زمانی که روضه‌های خانگی تعطیل شد. حاج آقا قادری با نصب یک پرچم در درب منزلش شروع کرد و این انگیزه تبدیل به حرکتی عمومی شد.

برنامه هر روز شامل قرائت زیارت عاشورا، روایت‌گری از سیره شهدا، سخنرانی، شعرخوانی، مداحی و سینه‌زنی است. راویان، شهدای همنام امام رضا (مانند رضا، احمدرضا، محمدرضا و...) را از قبل شناسایی و زندگی‌نامه آن‌ها را آماده کرده و به صورت روزانه روایت می‌کنند. روز آخر برنامه، با حضور مسئولان لشکری و کشوری، به تجلیل از خانواده شهدای شاخص همنام امام رضا اختصاص دارد.

مخاطبان این فعالیت، مردم محله‌های مختلف شهر قم هستند که طیف گسترده‌ای از خانواده‌های شهدا، جوانان مذهبی، همسایه‌ها و عموم مردم را شامل می‌شود. در برخی موارد اعتراضاتی از سوی ساکنان محله‌ها به دلیل مزاحمت‌های صوتی یا شلوغی بوده است که با رفتار محترمانه و هماهنگی‌های قبلی مدیریت شده است.

از منابع انسانی، طلبه‌ها، راویان شهدا، گروه‌های سرود، مداحان، خادمان حرم امام رضا و حضرت معصومه، و نیروهای مردمی استفاده می‌شود. ابزارهای مورد نیاز شامل صندلی، سیستم صوتی، قاب اسپیس، امکانات رسانه‌ای مانند دوربین و موبایل، بنر و فضاسازی است. بسیاری از این امکانات به صورت اجاره‌ای یا از طریق کمک مردمی تأمین می‌شوند. برای ثبت رسمی و دریافت حمایت‌های مالی، حساب حقوقی برای گروه ایجاد شده است.

از لحاظ بازتاب رسانه‌ای، تلاش شده است تا برنامه به شکل حرفه‌ای پوشش داده شود. همکاری‌هایی با صدا و سیمای قم صورت گرفته و تصاویر برنامه در رسانه‌ها منتشر شده است. برخی خبرنگاران نیز با هزینه شخصی دعوت شده‌اند تا پوشش رسانه‌ای مناسبی فراهم شود.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

از دیدگاه مجری، مهم‌ترین تمایز این یادواره در «رویکرد نو به زنده نگه داشتن نام شهدا از طریق نسبت‌سازی اسمی با امام رضا علیه‌السلام» است. این کار بهانه‌ای برای پرداختن به فرهنگ ایثار و شهادت با جلوه‌ای متفاوت و غیرتکراری است. محتوا و سناریو از نقاط قوت اصلی فعالیت است؛ به‌گونه‌ای که هرسال می‌توان با معرفی شهدای جدید همنام با امام رضا، محتوای تازه‌ای تولید کرد.

این فعالیت همچنین توانسته با استفاده از قالب‌های متنوع مانند روایتگری تخصصی سیره شهدا، حضور خادمان امام رضا، نمایش پرچم و تبرکات، فضای کوچه‌ای و مردمی، از قالب‌های سنتی و مکان‌های رسمی فاصله بگیرد و رویکرد مردمی، محله‌محور و نوآورانه‌تری در پیش بگیرد.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

این فعالیت ناظر به نیاز «زنده نگه داشتن فرهنگ ایثار و شهادت در جامعه، خصوصاً در میان نسل جدید» است. همچنین خلأ ایجادشده در دوره کرونا در برگزاری مجالس مذهبی از دلایل اولیه آغاز این حرکت بود. نیاز به فضای مشارکتی، عاطفی و قابل لمس برای مخاطب، در کنار حفظ ارتباط عاطفی با اهل‌بیت و شهدا، از دیگر ضرورت‌های شناسایی‌شده بود.

فعالیت به خوبی توانسته است این نیاز را پاسخ دهد. با تبدیل کوچه‌ها به فضای روضه، مشارکت مردم محلی، روایتگری روزانه از شهدای محله، و تجلیل از خانواده شهدا، نوعی ارتباط عمیق عاطفی و اجتماعی میان مردم و شهدا شکل گرفته است. حمایت مردم، کاهش تعداد شاکیان، حضور گسترده، بازتاب رسانه‌ای، و پیشنهاد برای توسعه فعالیت به دیگر مناطق از جمله دستاوردهای بارز این یادواره است.

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

از مهم‌ترین چالش‌ها می‌توان به «عدم همکاری برخی نهادها از جمله سپاه در برخی دوره‌ها»، «مشکلات مالی»، «فقدان ابزارهای سخت‌افزاری اختصاصی مانند صندلی و سیستم صوت»، «هزینه‌های رسانه‌ای»، و «نیاز به اخذ مجوزهای مختلف از شهرداری و نهادهای شهری» اشاره کرد. همچنین چالش‌های مربوط به رضایت همسایه‌ها، ضرورت هماهنگی با نهادهای اجرایی، و جذب حمایت‌های مادی و معنوی نیز از دیگر موانع ذکر شده است.

برخی از ارگان‌ها، با وجود تمایل به همکاری، به دلیل نداشتن شهید یا پیچیدگی‌های اداری، مشارکت مؤثری نداشتند. محدودیت زمانی به دلیل هم‌زمانی با اربعین نیز از دیگر موانع اجرایی به شمار می‌رود.