گوش بودن برای ناگفته‌ها

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

فرآیند، روش اجرا و مراحل:

این فعالیت تبلیغی با عنوان «گوش بودن برای ناگفته‌ها» به‌صورت فردی و در قالب ارتباط مستقیم و گفت‌وگوی آزاد با دانش‌آموزان در مدارس (به‌ویژه مدارس مناطق محروم و هنرستان‌ها) اجرا می‌شود. روش اجرا به این صورت است که مبلغ وارد کلاس می‌شود، مقدمه‌ای با موضوعاتی چون کنترل خشم یا آسیب‌های اجتماعی ارائه می‌دهد و سپس دانش‌آموزان به بیان مسائل خود می‌پردازند. گفت‌وگوهای گروهی و گاه خصوصی شکل می‌گیرد و مسائل با حفظ احترام و راز‌داری شنیده و تحلیل می‌شود. جلسات گاهی به صورت جمعی و گاهی در فضاهای جداگانه با تفکیک جنسیتی برگزار می‌شود.

جرقه اولیه فعالیت:

پس از چند تجربه ناموفق در تبلیغ دانش‌آموزی و مشاهده آسیب‌دیدگی جدی برخی دانش‌آموزان، به‌ویژه در مدارس دخترانه در شهرستان خاتم، مبلغ تصمیم گرفت روش متفاوتی را بر پایه شنیدن و اعتمادسازی طراحی و اجرا کند. مواجهه با یک دانش‌آموز که با سخن‌گفتن، فضای جمع را آرام کرد و دیگران را نیز به بیان آورد، الهام‌بخش شروع این فعالیت شد.

مخاطب‌شناسی:

مخاطبان اصلی این فعالیت دانش‌آموزان به‌ویژه در گروه نوجوان هستند. عمدتاً قشر خاکستری‌اند، در دوگانگی بین باورهای خانوادگی و تأثیرات محیط اجتماعی دچار سردرگمی‌اند، پرخاشگرتر شده‌اند و نیاز به تکیه‌گاه و شنیده‌شدن دارند.

منابع انسانی:

در اغلب موارد مبلغ به‌تنهایی فعالیت را انجام داده و در معدود موارد به‌صورت گروهی در قالب معاونت تبلیغ اعزام شده است. ویژگی‌های لازم برای چنین مبلغی شامل متأهل‌بودن، راز‌داری، صبر، حوصله، تسلط علمی و مهارت‌های ارتباطی بالا می‌باشد. همچنین مبلغ باید توانایی تفکیک پاسخ‌های علمی و اخلاقی را داشته باشد و در صورت نداشتن پاسخ مناسب، با امانت‌داری و تحقیق بعدی پاسخ‌گو باشد.

ابزار و امکانات:

تنها ابزار مورد استفاده یک لپ‌تاپ شخصی است. گاه با پاورپوینت یا کلیپ موضوع را آغاز می‌کند. از امکانات خاصی برخوردار نیست و نبود تجهیزات فرهنگی و رسانه‌ای متناسب با مناطق محروم یکی از چالش‌های اصلی است.

بازتاب رسانه‌ای:

بازتاب رسانه‌ای رسمی برای این طرح تاکنون ثبت نشده، هرچند تأثیرات آن در دانش‌آموزان بسیار محسوس بوده و توسط مسئولین مدارس و دانش‌آموزان مورد استقبال قرار گرفته است.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

نوآوری این فعالیت در تغییر جایگاه رایج مبلغ و دانش‌آموز است؛ یعنی به جای نگاه از بالا به پایین، مبلغ در جایگاه برابر با دانش‌آموز قرار می‌گیرد و نقش شنونده‌ای همدل را ایفا می‌کند.

ویژگی متمایز این روش، ایجاد احساس اعتماد در دانش‌آموزان و امکان گفت‌وگوی آزاد است؛ چیزی که در روش‌های معمول کمتر دیده می‌شود. این سبک تبلیغی نه صرفاً ارائه‌دهنده محتوا، بلکه راهی برای تخلیه هیجانی و ذهنی نوجوانان و زمینه‌سازی برای پذیرش دین و اخلاق از درون آن‌هاست.

مهم‌ترین بخش برجسته فعالیت، سناریوی ارتباطی آن با نوجوانان است که بر مبنای گفت‌وگو و اعتماد شکل گرفته و به نتایج عمیق روانی و تربیتی منجر می‌شود.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

مسئله‌شناسی:

نیاز اصلی نوجوانان به «شنیده‌شدن» و «تخلیه روانی» در فضای امن و غیر قضاوت‌گر است. در شرایطی که نه خانواده و نه دوستان قابل اعتماد نیستند، بسیاری از نوجوانان دچار بحران‌های شدید روانی و هویتی می‌شوند. نبود این بستر، آسیب‌هایی نظیر دوگانگی دینی، افسردگی، پرخاشگری، اقرار به گناه در فضای ناامن و حتی اقدام به خودکشی را به همراه دارد.

نحوه پاسخ به نیاز:

با ایجاد فضای امن گفت‌وگو، شنیدن بدون قضاوت، پاسخ‌گویی علمی و روان‌شناختی، و همراهی صمیمانه، این خلأ پر می‌شود. اعتمادسازی و احترام به دانش‌آموز باعث تخلیه روانی و پذیرش اصلاحات رفتاری و دینی می‌شود.

نتایج و دستاوردها:

یک نمونه مهم از دستاورد این فعالیت، جلوگیری از اقدام به خودکشی یک دانش‌آموز محجبه بود که دچار دوگانگی شدید دینی شده بود. همچنین بازخوردهای مکرر دانش‌آموزان نشان می‌دهد که توانسته‌اند با نماز آشتی کنند، با والدین بهتر ارتباط بگیرند، و احساس سبکی روانی پیدا کنند.

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

مهم‌ترین چالش‌ها عبارتند از:

مقاومت خانواده‌ها: به‌ویژه در مناطق مذهبی که حاضر به شنیدن مسائل فرزندان خود نیستند.

عدم همکاری برخی مدیران مدارس: که مانع از حضور مبلغ در مدارس می‌شوند.

نبود امکانات فرهنگی متناسب: مثل ابزار رسانه‌ای، حتی ابتدایی‌ترین وسایل مانند ویدئوپروژکتور یا تجهیزات نمایش.

کارشکنی برخی افراد هم‌سو: از جمله برخی فعالان فرهنگی یا حتی روحانیونی که تصور می‌کنند فعالیت مبلغ باعث حذف موقعیت یا پایگاه آنان می‌شود.