سخنرانی گروهی

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

فرآیند و روش اجرا:

طرح «ارتقای مسجد به عنوان مکانی برای تفکر، تفکر نقادانه و تعالی معنوی» شامل برگزاری جلسات هفتگی منظمی در مسجد است که طی آن گروهی از علاقه‌مندان با محوریت مطالعه متون معارفی مانند آثار شهید مطهری و مقام معظم رهبری به مباحثه، مناظره، پرسش و پاسخ و جمع‌بندی موضوعی می‌پردازند. این جلسات با نام‌گذاری رسمی تحت عنوان «جلسه‌ی تفکر نقادانه و تعالی معنوی» برگزار می‌شود.

مراحل اجرا:

انتخاب متن: معمولاً از آثار شهید مطهری یا رهبر انقلاب، بخشی به عنوان متن هفته انتخاب و در گروه بارگذاری می‌شود.

مطالعه فردی: اعضای گروه (حدود ۵۰ تا ۶۰ نفر) موظف‌اند هر روز حدود ۱۰ دقیقه مطالعه کنند.

فضاسازی مسجد: پیش از جلسه، با استفاده از بنر، میز، صندلی و سایر ابزار تبلیغاتی فضای علمی و پژوهشی ایجاد می‌شود.

برگزاری جلسه دوشنبه شب: پس از نماز، افراد مطالعه‌کننده به‌صورت قرعه‌کشی یا داوطلبی، محتوای مطالعه‌شده را ارائه می‌دهند.

مباحثه و مناظره: شرکت‌کنندگان وارد گفت‌وگو درباره فهم و تفسیر متن می‌شوند.

پرسش و پاسخ عمومی: مخاطبان عمومی نیز امکان ورود به بحث و پرسش را دارند.

جمع‌بندی و کاربردی‌سازی: مسئول جلسه یا شرکت‌کنندگان، بحث را جمع‌بندی و به کاربرد روز آن اشاره می‌کنند.

جرقه اولیه شروع فعالیت:

برآمده از دغدغه‌ی شخصی مجری نسبت به فرمایشات مقام معظم رهبری درباره پایین بودن سطح مطالعه مردم و بی‌توجهی به کرسی‌های آزاداندیشی. این دغدغه در نهاوند به شکل عملیاتی درآمد و از جمع‌های کوچک دانشجویی آغاز شد تا به جلسات عمومی در مسجد گسترش یافت.

مخاطب‌شناسی:

مخاطبان این طرح بسیار متنوع‌اند؛ از کودکان دبستانی تا سالمندان، از دانشجویان تا افراد عامی. زنان و مردان به‌طور مشترک در جلسات حضور دارند و مخاطب خاصی از نظر قشر یا وضعیت جسمی مورد هدف نیست. گروه مخاطب به تدریج افزایش یافته و اکنون برخی از مخاطبان چندین سال است در جلسات شرکت می‌کنند.

منابع انسانی:

اداره جلسه توسط حجت‌الاسلام صالح انجام می‌شود. وی نظارت محتوایی دارد و جمع‌بندی علمی و تربیتی مباحث را بر عهده دارد. شرکت‌کنندگان فعال نیز با پیشرفت در مطالعه و بیان، خود به تدریج در مدیریت علمی جلسات مشارکت دارند.

ابزار و امکانات:

فضای فیزیکی مسجد، صندلی، میز، بنر، دیتا پروژکتور، کتاب‌های مطالعه، و فضای مجازی گروهی. جلسات هزینه قابل توجهی ندارند و تهیه کتاب معمولاً از سوی شرکت‌کنندگان یا بانیان مردمی صورت می‌گیرد.

بازتاب رسانه‌ای:

در سطح شهرستان و محدود به تبلیغات چهره‌به‌چهره، بنر و گروه‌های محلی بوده است. فضای مجازی نقش محدودی در معرفی داشته و به‌صورت وسیع اطلاع‌رسانی نشده است.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

وجه نوآورانه این فعالیت در چند محور است:

برگزاری کرسی آزاداندیشی در فضای عمومی مسجد: تاکنون بیشتر این جلسات در محیط‌های دانشگاهی و تخصصی برگزار می‌شد، اما این طرح توانسته است این قالب را به فضای مردمی مسجد بیاورد.

ترکیب مطالعه مستمر با مناظره علمی و پرسش و پاسخ جمعی: به جای سخنرانی‌های یک‌طرفه، گفت‌وگوی واقعی و نقادانه با محوریت متن اتفاق می‌افتد.

ایجاد فضای مطالبه‌گری اجتماعی: با تربیت افراد در قالب پرسش‌گر، آگاه و کنش‌گر نسبت به مسائل اجتماعی و دینی، به تدریج مردم از بی‌تفاوتی عبور کرده‌اند.

استفاده از متن کلاسیک (شهید مطهری) با روش به‌روز و کاربردی: کاربردی‌سازی مفاهیم متعالی فکری برای زندگی روزمره.

بخش برجسته این فعالیت به‌روشنی در قالب آن است، یعنی شیوه ارائه محتوا و نحوه مشارکت‌دهی مردم که با کرسی آزاداندیشی، مناظره و گفتگو صورت می‌گیرد. البته محتوا نیز غنی و عمیق است، اما وجه تمایز اصلی در قالب و روش اجرا است.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

مسأله‌شناسی و ریشه‌یابی:

نیاز اصلی مخاطبان در این طرح شامل:

ضعف در مطالعه و سطح آگاهی دینی

بی‌تفاوتی نسبت به مسائل دینی، اجتماعی و انقلابی

نبود فضای آزاد برای تفکر و گفت‌وگو

فاصله گرفتن مردم از اندیشه‌های بزرگ دینی و فکری

این نیازها از طریق مشاهده مستقیم مجری از رفتارهای عمومی، گفت‌وگو با مردم، و بررسی واکنش‌ها به مسائل مختلف شهری شناسایی شده است؛ مانند عدم واکنش به مسائل عبادی غلط یا بی‌تفاوتی نسبت به آسیب‌های اجتماعی.

نحوه پاسخ‌دهی به این نیاز:

تشویق روزانه به مطالعه

تمرین گفت‌وگو و تفکر انتقادی در مسجد

پیوند مردم با متفکرانی مانند شهید مطهری و امام خمینی

ایجاد حس مسئولیت اجتماعی و دینی از طریق مطالبه‌گری

نتایج و دستاوردها:

رشد چشمگیر سطح مطالعاتی مخاطبان

فعال شدن ذهن‌های منفعل به تفکر و مشارکت

علاقه‌مندی گروه‌های مختلف سنی به ادامه جلسات

پیوند عمیق مخاطبان با مفاهیم بلند دینی

ثبت تجربه موفق مطالبه‌گری مردمی در مسجد

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

تفکر سنتی در میان برخی افراد مذهبی: مخالفت با فعالیت‌های غیرعبادی در مسجد، مانند جلسات فکری یا فرهنگی.

نبود حمایت رسمی از سوی نهادهای فرهنگی: همچون ائمه جمعه، امامان جماعت و مسئولین فرهنگی.

ضعف در اطلاع‌رسانی و تبلیغ مؤثر: به‌ویژه در فضای مجازی که موجب کم‌اطلاعی بسیاری از علاقه‌مندان شده است.

مسئله امکانات برای توسعه: نبود تیم پشتیبان یا منابع لازم برای گسترش برنامه به دیگر مساجد و مناطق.