خانواده بچه‌های مسجد در میدان

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

فرآیند و مراحل اجرا:

این فعالیت با محوریت مدیریت استفاده از فضای مجازی در بین نوجوانان، به‌ویژه در بستر خانواده، طراحی و اجرا شده است. جرقه اولیه طرح در هیئت اندیشه‌ورزی مسجد و از دل جلسات مربیان و سرگروه‌های حلقه‌های تربیتی مسجد شکل گرفت. پس از بررسی مشکلات مشترک نوجوانان خصوصاً در استفاده بی‌رویه از موبایل و فضای مجازی، تصمیم گرفته شد که این چالش نه‌تنها با خود نوجوانان بلکه با همراهی خانواده‌ها پیگیری شود.

در اجرای طرح، یک دوره چهار جلسه‌ای برای والدین دانش‌آموزان پایه پنجم تا نهم برگزار شد. این جلسات در فاصله‌های زمانی تقریباً ماهانه و با محورهای مشخصی انجام شد:

جلسه اول: تبیین صدمات فضای مجازی برای خانواده‌ها.

جلسه دوم: ارائه راهکارهای روانشناختی و تربیتی برای کاهش استفاده بی‌رویه از موبایل.

جلسه سوم: آموزش بازی‌های جایگزین و پیشنهاد فعالیت‌های جایگزین به والدین.

جلسه چهارم: (در آینده برگزار خواهد شد) ادامه و تکمیل محورهای تربیتی قبلی.

در هر جلسه از اساتید متخصص شامل دکتر صالحی، آقای روحانی‌نژاد و دکتر طیبی استفاده شد. همچنین در کنار جلسات، سواد رسانه‌ای نیز به خانواده‌ها آموزش داده شد.

قالب اجرا:

این فعالیت در قالب همایش‌های خانوادگی، کارگاه‌های تربیتی و جلسات آموزشی با حضور والدین و مشاوران انجام گرفت. ابزارهای مورد استفاده شامل سالن مناسب، سیستم صوت، دعوت‌نامه‌های چاپ‌شده، محتوای آموزشی، تولیدات رسانه‌ای و بازی‌های معرفی‌شده بود.

مخاطب‌شناسی:

مخاطبان اصلی طرح، والدین نوجوانان دختر مسجدی با سنین حدود 30 تا 55 سال بودند. ویژگی‌های آنان شامل متأهل بودن، سلامت جسمی، ساکن بودن در منطقه اجرای طرح و درگیر بودن با مسئله تربیت فرزندان در فضای دیجیتال بود. تمرکز طرح بر خانواده‌های بومی و مسجدی بود که در راستای تربیت فرزندان درگیر چالش فضای مجازی بودند.

منابع انسانی و ابزار:

برای اجرای هر جلسه حدود 5 تا 10 نفر نیروی فعال نیاز بود. این شامل گروه‌های پذیرایی، رسانه، مجری، قاری قرآن و نیروهای پشتیبانی بود. مکان جلسات عمدتاً سالن مدارس یا مکان‌های مناسب با ظرفیت حداقل 70 نفر بود. ابزارهای مورد نیاز شامل سیستم صوت، صندلی مناسب، محتوای چاپی، بازی‌های آموزشی و امکانات پذیرایی بود.

بازتاب رسانه‌ای:

این فعالیت در فضای مجازی شهر بازتاب یافت و کلیپ‌ها و تصاویر آن در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد. همچنین بخشی از فعالیت شامل تولید محتوای رسانه‌ای توسط تیم رسانه‌ای مسجد بود.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

از نگاه مجری، مهم‌ترین جنبه نوآورانه این فعالیت، مشارکت عملی خانواده‌ها در اجرای توصیه‌ها بود. خانواده‌ها پس از هر جلسه، راهکارهای ارائه‌شده توسط استاد را در منزل اجرا می‌کردند و بازخورد اجرای آن را به مربیان یا استاد منتقل می‌کردند. این چرخه عملی و پیگیری تجربه‌شده، برای نخستین بار توسط این گروه پیاده‌سازی شده بود و قبلاً در برنامه‌های مشابه مورد استفاده قرار نگرفته بود.

شاخص‌ترین بخش فعالیت، محتوا و سناریوی عملیاتی آن است که در قالب آموزش کارگاهی و تعاملی، نقش فعال خانواده‌ها را نیز در نظر گرفته و از حالت صرفاً سخنرانی خارج شده است.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

مسأله‌شناسی و ریشه‌یابی:

نیاز اصلی مخاطبان، مدیریت صحیح استفاده نوجوانان از موبایل و فضای مجازی بوده است. با توجه به مشاهدات مربیان حلقه‌های مسجد و بررسی‌های هیئت اندیشه‌ورز، مشخص شد که وقت‌گذرانی‌های بی‌هدف نوجوانان در فضای مجازی باعث ایجاد آسیب‌های رفتاری، افت تحصیلی و فاصله‌گیری از خانواده شده است.

پاسخ به نیاز و دستاوردها:

این طرح با آموزش والدین، اصلاح نگاه آنان به فضای مجازی، ارائه راهکارهای جایگزین، آموزش بازی‌ها و تقویت ارتباط تربیتی میان والد و فرزند، به این نیاز پاسخ داده است. نتایج نظرسنجی‌ها و بازخوردهای خانواده‌ها نشان داده که بین 30 تا 50 درصد کاهش در استفاده نادرست از موبایل در فرزندانشان حاصل شده است. همچنین انگیزه والدین برای مشارکت بیشتر در تربیت رسانه‌ای فرزندان افزایش یافته است.

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

اگرچه مجری اشاره کرده که در اجرای این طرح خاص مانع جدی وجود نداشته است، اما چند چالش بالقوه ذکر شده‌اند:

کیفیت استاد: ضعف در توان علمی یا فن بیان اساتید می‌تواند اثربخشی جلسات را کاهش دهد.

فضای نامناسب: نبود سالن مناسب، گرما یا سرمای زیاد و نبود امکانات رفاهی، باعث کاهش مشارکت خانواده‌ها می‌شود.

ضرورت هماهنگی با نهادها: برای برگزاری جلسات در مدارس یا مکان‌های عمومی نیاز به هماهنگی با مدیران مدارس یا نهادهایی مانند آموزش و پرورش، شهرداری و اداره تبلیغات اسلامی است.

این چالش‌ها اگر به‌درستی مدیریت نشوند، می‌توانند اثربخشی طرح را کاهش دهند.