مراقب معنوی

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

۱. معرفی فعالیت

فعالیت ارائه‌شده تحت عنوان «مراقبت و مشاوره سلامت معنوی به بیماران» تعریف می‌شود. این طرح به‌عنوان یک اقدام داوطلبانه و بدون وابستگی سازمانی مشخص، در بیمارستان‌ها اجرا شده و هدف آن حمایت معنوی، مشاوره اخلاقی و دینی، همراهی روحی، و ایجاد آرامش برای بیماران در شرایط دشوار است. این خدمات به‌ویژه برای زنان، کودکان و بیماران دارای مشکلات روحی و روانی ارائه می‌شود.

۲. جرقه اولیه و انگیزه شروع

این فعالیت از تجربیات شخصی آغاز شد، زمانی که مجری طرح به‌طور غیررسمی در بیمارستان‌ها به عیادت بیماران می‌رفت. در این ملاقات‌ها، بیماران به‌صورت طبیعی درباره مشکلات خود صحبت می‌کردند و مشخص شد که بسیاری از مسائل جسمی، ریشه در مشکلات روحی و روانی دارند. همین امر موجب شد که ایده مراقبت معنوی شکل بگیرد و به‌تدریج گسترش یابد. در ابتدا، این کار بدون عنوان رسمی انجام می‌شد، اما پس از مدتی، طرح «مشاور و مراقب سلامت معنوی» معرفی شد و پیشنهاد شد که این خدمات در بیمارستان به‌صورت ساختارمندتر ارائه شود.

۳. فرآیند و روش اجرا

مرحله اول: برقراری ارتباط اولیه

در اولین برخورد، بدون اشاره مستقیم به مباحث دینی یا معنوی، با بیمار ارتباط دوستانه برقرار می‌شود.

بیمار به‌عنوان یک انسان ارزشمند دیده می‌شود و از او خواسته می‌شود در صورت تمایل، مسائل خود را مطرح کند.

معرفی خدمات بدون تحمیل‌گری و بر اساس نیازهای بیمار صورت می‌گیرد.

مرحله دوم: شناسایی نیازهای بیمار

با طرح پرسش‌های غیرمستقیم درباره وضعیت خانوادگی، روابط بین‌فردی، و احساسات بیمار، نیازهای او شناسایی می‌شود.

برخی بیماران در مرحله اول فقط به حمایت روحی نیاز دارند (مثلاً آرامش‌بخشی قبل از عمل جراحی)، برخی دیگر نیازمند مشاوره دینی (مانند احکام پس از زایمان)، و برخی نیز دچار بحران‌های روحی جدی هستند که نیاز به مشاوره عمیق‌تر دارند.

مرحله سوم: ارائه مشاوره و حمایت معنوی

ارائه توصیه‌های معنوی و اخلاقی متناسب با شرایط بیمار (مثلاً درباره روابط خانوادگی، تربیت فرزند، چالش‌های زندگی زناشویی و...)

در موارد خاص، ارائه احکام شرعی متناسب با وضعیت بیمار (مثلاً احکام دوران بارداری و پس از زایمان).

در شرایط حاد، مانند افرادی که قصد خودکشی دارند، تلاش برای بازگرداندن امید به زندگی از طریق گفت‌وگوهای انگیزشی و ارائه چشم‌اندازهای جدید.

مرحله چهارم: پیگیری و استمرار ارتباط

برخی بیماران پس از ترخیص همچنان از طریق تماس‌های تلفنی، پیام‌های صوتی و مشاوره‌های غیرحضوری، ارتباط خود را حفظ می‌کنند.

در مواردی، پیگیری‌های طولانی‌مدت انجام می‌شود تا بیمار مسیر بهبودی خود را کامل کند.

۴. جزئیات و قالب فعالیت

قالب اجرا: گفت‌وگوهای چهره‌به‌چهره، مشاوره تلفنی، و ارائه کمک‌های مادی در موارد ضروری.

زمینه‌های فعالیت: همراهی و حمایت روحی در بیمارستان، ارائه احکام شرعی، مشاوره خانواده، کمک به حل بحران‌های روحی، و حتی معرفی فرصت‌های شغلی برای بیماران نیازمند.

نحوه تأثیرگذاری: استفاده از هدایا و نمادهای کوچک معنوی (مانند گیره‌های حجاب) برای تقویت ارتباط و ایجاد انگیزه معنوی در بیماران.

۵. مخاطب‌شناسی

بیماران زن و کودک: به‌ویژه در شرایط حساس مانند دوران بارداری، زایمان، یا بیماری‌های سخت.

بیماران دچار بحران‌های روحی و روانی: از جمله افرادی که اقدام به خودکشی کرده‌اند یا در معرض افسردگی شدید هستند.

خانواده‌های بیماران: به‌ویژه در مواقعی که استرس بیمارستان و نگرانی برای عزیزانشان موجب فرسودگی روحی آن‌ها شده است.

کارکنان بیمارستان: گاهی پرستاران و کارکنان بیمارستان نیز در این طرح مورد حمایت روحی قرار گرفته‌اند، به‌ویژه در دوره‌هایی مانند دوران شیوع کرونا.

۶. منابع انسانی، ابزار و امکانات

این فعالیت به‌صورت فردی و بدون حمایت مستقیم از سوی نهادهای رسمی انجام شده است.

ابزارهای مورد استفاده شامل مهارت‌های ارتباطی، دانش احکام و مشاوره دینی، تجربه شخصی در تعامل با بیماران، و در برخی موارد کمک‌های مالی شخصی برای حمایت از بیماران نیازمند بوده است.

در کنار مهارت‌های ارتباطی، شناخت روحیات بیماران و درک وضعیت روانی آن‌ها از اهمیت بالایی برخوردار بوده است.

۷. بازتاب رسانه‌ای و تأثیرات اجتماعی

این فعالیت به‌صورت رسمی در رسانه‌ها پوشش داده نشده است، اما در میان بیماران، خانواده‌های آن‌ها، و کارکنان بیمارستان شناخته شده و مورد استقبال قرار گرفته است.

برخی بیماران پس از ترخیص همچنان ارتباط خود را حفظ کرده و نتایج مثبت این فعالیت را در زندگی شخصی و خانوادگی خود گزارش داده‌اند.

در برخی موارد، تأثیرگذاری این فعالیت به حدی بوده که اعضای خانواده بیماران از تغییرات مثبت آن‌ها شگفت‌زده شده‌اند و حتی برخی بیماران با انگیزه مضاعف به زندگی بازگشته‌اند.

۸. نمونه‌های تأثیرگذاری عملی

در مواردی، بیماران دچار افسردگی شدید یا کسانی که قصد خودکشی داشته‌اند، با این حمایت‌ها از بحران عبور کرده و مسیر جدیدی برای زندگی خود یافته‌اند.

برخی بیماران نیازمند، از طریق این ارتباط، فرصت‌های شغلی مناسبی پیدا کرده‌اند و توانسته‌اند زندگی خود را تغییر دهند.

در مواردی، زنان باردار یا مادران تازه‌وارد، به دلیل حمایت‌های معنوی و روانی ارائه‌شده، احساس امنیت و آرامش بیشتری در دوران زایمان و پس از آن داشته‌اند.

کارکنان بیمارستان نیز از این ارتباطات بهره‌مند شده و در برخی موارد، حس همدلی و روحیه تیمی آن‌ها افزایش یافته است.

جمع‌بندی:

طرح «مراقبت معنوی در حوزه سلامت» با هدف حمایت از بیماران، کمک به حل مشکلات روحی و معنوی آن‌ها، و ایجاد امید در زندگی اجرا شده است. این فعالیت به‌طور مستقل و داوطلبانه آغاز شد و با استقبال بیماران، خانواده‌ها، و کارکنان بیمارستان همراه شد. روش اجرای این طرح، برقراری ارتباط انسانی و عمیق با بیماران، ارائه مشاوره و حمایت معنوی، و پیگیری‌های مستمر برای بهبود وضعیت آن‌ها بوده است. تأثیرات این طرح در بخش‌های مختلف، از جلوگیری از خودکشی گرفته تا ایجاد انگیزه برای بازگشت به زندگی، نشان‌دهنده اهمیت و کارآمدی آن است.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

۱. جنبه نوآورانه فعالیت در مقایسه با فعالیت‌های مشابه

مجری طرح معتقد است که این فعالیت از چند جنبه با اقدامات مشابه در حوزه مشاوره و مراقبت معنوی تفاوت دارد و دارای نوآوری‌هایی است که آن را متمایز می‌کند:

الف) تعامل عمیق و پیگیری مستمر (فراتر از خدمات رسمی بیمارستانی)

برخلاف مشاوره‌های رسمی که صرفاً در قالب گفت‌وگوهای کوتاه‌مدت و مقطعی انجام می‌شود، این طرح بر پایه ارتباط عمیق و مستمر با بیماران بنا شده است.

در بسیاری از موارد، بیماران پس از ترخیص همچنان ارتباط خود را حفظ کرده و مشاوره‌ها ادامه پیدا می‌کند. این امر باعث شده است که بیمار از یک رابطه سطحی مشاوره‌ای فراتر رفته و یک همراه و حامی معنوی در مسیر درمان خود داشته باشد.

ب) تلفیق معنویت با شناخت روان‌شناختی و شخصیت‌شناسی فردی

در این طرح، مشاوره صرفاً محدود به مباحث دینی و معنوی نیست، بلکه بر اساس شناخت روان‌شناختی و نیازهای فردی بیمار تنظیم می‌شود.

مجری طرح ابتدا با روش‌های غیرمستقیم، بیمار را مورد ارزیابی قرار داده و سپس بر اساس ویژگی‌های شخصیتی و شرایط زندگی او، نوع مشاوره را تعیین می‌کند.

در برخی موارد، بیمارانی که دچار مشکلات خانوادگی و حتی اقدام به خودکشی بوده‌اند، از طریق این سبک ارتباطی توانسته‌اند مسیر جدیدی برای زندگی خود پیدا کنند.

ج) ایجاد احساس پذیرش و امنیت برای بیماران بدون تحمیل باورها

برخلاف بسیاری از فعالیت‌های مشابه که تأکید مستقیم بر آموزه‌های دینی دارند، این طرح با استفاده از یک روش تدریجی، بیمار را به سمت آرامش و معنویت هدایت می‌کند.

ابتدا بیمار به‌عنوان یک انسان مورد پذیرش قرار می‌گیرد و پس از ایجاد ارتباط، مباحث معنوی به‌گونه‌ای مطرح می‌شوند که بیمار احساس تحمیل یا اجبار نکند.

به‌عنوان مثال، در مواجهه با بیمارانی که گرایش مذهبی ضعیف‌تری دارند، صحبت‌ها ابتدا حول محور مفاهیم کلی معنویت (مانند امید، آرامش و هدفمندی) شکل گرفته و سپس به آموزه‌های اسلامی مرتبط می‌شود.

د) ورود به مسائل عملی زندگی بیمار (حمایت‌های اقتصادی و شغلی در کنار مشاوره)

یکی از جنبه‌های خاص این فعالیت، فراتر رفتن از محدوده مشاوره معنوی و پرداختن به چالش‌های عملی زندگی بیماران است.

برای نمونه، در برخی موارد، بیماران نیازمند از نظر مالی مورد حمایت قرار گرفته‌اند یا راهکارهای اقتصادی مانند راه‌اندازی کسب‌وکارهای کوچک (مانند خیاطی یا بسته‌بندی محصولات غذایی) برای آن‌ها ارائه شده است.

این حمایت‌ها نه‌تنها به بهبود روحیه بیمار کمک کرده، بلکه مسیر جدیدی برای استقلال اقتصادی آن‌ها ایجاد کرده است.

۲. مهم‌ترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته آن (قالب، محتوا یا سناریو؟)

مجری طرح معتقد است که وجه تمایز این فعالیت را نمی‌توان صرفاً در یکی از سه بخش قالب، محتوا یا سناریو محدود کرد، بلکه هر سه این عوامل به‌طور هماهنگ موجب برجستگی این فعالیت شده‌اند. بااین‌حال، می‌توان تأکید بیشتری بر برخی از این بخش‌ها داشت:

الف) محتوا (شاخصه کلیدی و برجسته‌ترین بخش فعالیت)

محتوای این فعالیت ترکیبی از مراقبت معنوی، حمایت روان‌شناختی، و ارائه راهکارهای عملی برای مشکلات زندگی بیماران است.

در این طرح، معنویت به‌عنوان یک عامل همه‌جانبه دیده شده و صرفاً به عبادات و احکام محدود نمی‌شود، بلکه به تمام ابعاد زندگی فردی و اجتماعی بیمار گسترش پیدا می‌کند.

پرداختن به مسائل خانوادگی، تربیتی، اقتصادی و اجتماعی در کنار مباحث دینی، یکی از مهم‌ترین عوامل تمایز این طرح نسبت به دیگر فعالیت‌های مشابه است.

ب) سناریو (رویکرد متفاوت در ارتباط با بیمار)

مجری طرح برای تأثیرگذاری بیشتر، یک سناریوی ارتباطی مشخص را دنبال می‌کند که با روش‌های سنتی مشاوره متفاوت است.

در این سناریو، ابتدا بیمار از نظر روانی و شخصیتی تحلیل شده و سپس مشاوره متناسب با نیازهای او ارائه می‌شود.

یکی از نکات مهم در این رویکرد، استفاده از روش‌های غیرمستقیم برای جلب اعتماد بیمار و جلوگیری از ایجاد حس مقاومت در برابر مشاوره است.

ج) قالب (انعطاف‌پذیری در روش اجرا)

قالب این فعالیت به‌گونه‌ای طراحی شده که محدود به یک روش ثابت نیست، بلکه بر اساس شرایط بیمار، نحوه اجرا تغییر می‌کند.

استفاده از گفت‌وگوهای چهره‌به‌چهره، مشاوره تلفنی، ارسال پیام‌های انگیزشی، و حتی کمک‌های عملی، همگی به‌عنوان روش‌های مکمل در این طرح استفاده شده‌اند.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

۱. مسئله‌شناسی و ریشه‌یابی نیاز مخاطبان

این فعالیت با توجه به چندین نیاز اساسی بیماران و مراجعان در محیط بیمارستان طراحی شده است. بررسی‌های انجام‌شده در خلال اجرای طرح، نشان می‌دهد که بیماران علاوه بر نیازهای جسمی، با چالش‌های روحی، روانی و معنوی متعددی مواجه هستند که تأثیر مستقیمی بر روند درمان و کیفیت زندگی آن‌ها دارد.

الف) نیاز به حمایت روحی و روانی در محیط بیمارستان

بستری شدن در بیمارستان، به‌ویژه برای بیمارانی که تحت عمل‌های جراحی قرار می‌گیرند یا از بیماری‌های مزمن رنج می‌برند، معمولاً با استرس، ترس و نگرانی همراه است.

بسیاری از بیماران، به‌ویژه زنان و کودکان، در چنین شرایطی احساس تنهایی، ناامیدی و اضطراب دارند و به فردی نیاز دارند که در کنارشان باشد و آن‌ها را از نظر روحی حمایت کند.

برخی بیماران از نزدیکان خود دور هستند و ارتباطات محدودی دارند، درحالی‌که نیازمند همراهی و دلگرمی هستند.

ب) عدم دسترسی به مشاوره معنوی و پاسخگویی به سؤالات دینی

بسیاری از بیماران در دوران بیماری و بستری شدن، سؤالات شرعی و اعتقادی دارند که پاسخ مناسبی برای آن‌ها پیدا نمی‌کنند.

احکام مربوط به دوران بیماری، زایمان، و عبادات در شرایط خاص، از جمله موضوعاتی است که برخی بیماران با آن درگیر هستند.

علاوه بر سؤالات فقهی، برخی بیماران درگیر شبهات اعتقادی هستند که در شرایط بحرانی، پررنگ‌تر شده و بر روحیه آن‌ها تأثیر می‌گذارد.

ج) تأثیر بیماری بر روابط خانوادگی و اجتماعی

بیماری، به‌ویژه بیماری‌های طولانی‌مدت، گاهی باعث بروز مشکلات در روابط خانوادگی بیمار می‌شود.

برخی بیماران، به دلیل مشکلاتی مانند افسردگی یا استرس ناشی از بیماری، دچار اختلافات زناشویی یا مشکلات تربیتی با فرزندان خود می‌شوند.

در مواردی، بیمارانی که دچار بحران‌های خانوادگی بوده‌اند، به دنبال راهکارهای عملی برای بهبود روابط خود هستند.

د) نیاز به مشاوره و همراهی برای بیماران در معرض بحران‌های روحی (از جمله اقدام به خودکشی)

برخی بیماران، به‌ویژه زنان و نوجوانانی که دچار بحران‌های روحی شدید هستند، در معرض خودکشی قرار دارند.

بیمارانی که دچار آسیب‌های شدید روحی یا مشکلات خانوادگی هستند، به حمایت و راهنمایی ویژه‌ای نیاز دارند تا بتوانند از این بحران عبور کنند.

۲. این فعالیت چگونه این نیازها را برطرف می‌کند؟

برای پاسخ به این نیازها، طرح «مراقبت و مشاوره سلامت معنوی» با استفاده از روش‌های زیر اجرا شده است:

الف) ارائه حمایت روحی و روانی از بیماران

ارتباط با بیماران بر اساس روش‌های غیرمستقیم و تدریجی صورت می‌گیرد تا احساس اجبار یا تحمیل در آن‌ها ایجاد نشود.

برای بیمارانی که قبل از عمل جراحی دچار استرس هستند، از تکنیک‌های آرام‌سازی و معنویت‌درمانی استفاده می‌شود.

در مواردی که بیماران احساس ناامیدی دارند، از مفاهیم انگیزشی و امیدبخش در کلام دینی و معنوی بهره گرفته می‌شود.

ب) ارائه مشاوره دینی و پاسخگویی به سؤالات شرعی و اعتقادی

ارائه مشاوره درباره احکام شرعی مرتبط با بیماری، زایمان، و سایر شرایط خاص.

پاسخگویی به شبهات و سؤالات اعتقادی بیماران، به‌ویژه آن‌هایی که در شرایط بیماری دچار تردیدهای ذهنی شده‌اند.

هدایت بیمار به سمت درک عمیق‌تری از معنای زندگی و جایگاه خود در نظام خلقت.

ج) حمایت از بیماران در حوزه مشکلات خانوادگی و اجتماعی

ارائه راهکارهای عملی برای بهبود روابط زناشویی و تربیت فرزندان، بر اساس آموزه‌های دینی و اصول روان‌شناختی.

تلاش برای تقویت پیوندهای خانوادگی و ایجاد انگیزه در بیماران برای تعامل بهتر با همسر و فرزندان.

حمایت از خانواده بیماران در مواقع بحرانی و ارائه راهکارهایی برای کاهش استرس ناشی از بیماری عزیزانشان.

د) مداخله در بحران‌های شدید و کمک به بیماران در معرض خودکشی

در مواردی که بیماران به خودکشی فکر می‌کنند، تلاش می‌شود با ارائه مشاوره‌های فوری و انگیزشی، نگاه آن‌ها به زندگی تغییر کند.

ایجاد ارتباط طولانی‌مدت با این بیماران و ارائه مشاوره‌های مستمر برای بازگرداندن آن‌ها به زندگی عادی.

در موارد خاص، پیگیری وضعیت بیماران حتی پس از ترخیص، از طریق تماس تلفنی و پیام‌رسانی.

۳. نتایج و دستاوردهای این فعالیت

اجرای این طرح، تأثیرات مثبت و قابل‌توجهی در میان بیماران و خانواده‌های آن‌ها به همراه داشته است. مهم‌ترین دستاوردهای آن عبارت‌اند از:

الف) بهبود وضعیت روحی و روانی بیماران

بسیاری از بیماران که دچار استرس، اضطراب یا افسردگی بوده‌اند، پس از دریافت مشاوره‌های معنوی، آرامش بیشتری پیدا کرده‌اند.

برخی بیماران که در مراحل اولیه بستری، دچار ترس و نگرانی شدید بوده‌اند، پس از ارتباط با مجری طرح، با امید و آرامش بیشتری به روند درمان ادامه داده‌اند.

ب) کاهش موارد خودکشی و بازگرداندن بیماران به زندگی عادی

برخی بیماران که در شرایط بحرانی قرار داشته و حتی اقدام به خودکشی کرده بودند، از طریق این طرح به مسیر طبیعی زندگی بازگشته‌اند.

در برخی موارد، خانواده‌ها از تغییرات مثبت بیماران پس از دریافت مشاوره‌های معنوی، شگفت‌زده شده‌اند.

ج) تقویت بنیان خانوادگی بیماران و بهبود روابط زناشویی و تربیتی

بیمارانی که به دلیل مشکلات روحی و روانی دچار تنش‌های خانوادگی بودند، با دریافت راهکارهای مناسب، توانسته‌اند روابط خود را بهبود دهند.

برخی بیماران که دچار مشکلات در تربیت فرزند بودند، با استفاده از توصیه‌های ارائه‌شده، روش‌های بهتری را برای تعامل با فرزندان خود اتخاذ کرده‌اند.

د) ایجاد فرصت‌های اقتصادی و اشتغال برای بیماران نیازمند

در برخی موارد، بیمارانی که دچار مشکلات مالی بوده‌اند، با راهنمایی‌های ارائه‌شده، موفق به راه‌اندازی کسب‌وکارهای کوچک شده‌اند.

برخی زنان سرپرست خانوار که از نظر مالی در شرایط دشواری قرار داشتند، با استفاده از حمایت‌های ارائه‌شده، توانسته‌اند درآمدی برای خود ایجاد کنند.

هـ) بازخورد مثبت از سوی بیمارستان و کادر درمان

در مواردی، کارکنان بیمارستان نیز از این خدمات بهره‌مند شده و ارتباط مؤثری با مجری طرح برقرار کرده‌اند.

برخی از پزشکان و پرستاران تأکید کرده‌اند که تأثیرات این مشاوره‌ها حتی از برخی روش‌های دارویی نیز قوی‌تر بوده و موجب بهبود سریع‌تر بیماران شده است.

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

۱. چالش‌های ساختاری و اجرایی

الف) نبود جایگاه رسمی و قانونی برای فعالیت در بیمارستان‌ها

این فعالیت به‌صورت فردی و بدون حمایت رسمی از سوی نهادهای دولتی یا بیمارستانی انجام شده است.

عدم وجود یک جایگاه رسمی باعث می‌شود که امکان دسترسی گسترده‌تر به بیماران محدود شود و هماهنگی با بیمارستان‌ها دشوار باشد.

در برخی موارد، کادر درمانی بیمارستان از فعالیت‌هایی که خارج از چارچوب‌های رسمی تعریف شده‌اند، استقبال نمی‌کنند.

ب) نبود حمایت مالی و امکانات اجرایی

این فعالیت کاملاً داوطلبانه انجام شده و هیچ منبع مالی مشخصی برای آن در نظر گرفته نشده است.

در برخی موارد، نیاز به حمایت مالی برای ارائه کمک‌های مادی به بیماران نیازمند یا تأمین برخی ملزومات معنوی (مانند هدایا و بسته‌های فرهنگی) احساس شده است.

محدودیت‌های مالی باعث می‌شود که امکان گسترش این فعالیت و افزایش تأثیرگذاری آن کاهش یابد.

ج) محدودیت زمانی و فشار کاری زیاد

مجری طرح علاوه بر این فعالیت، مسئولیت‌های شخصی و خانوادگی نیز دارد و نمی‌تواند تمام وقت خود را به این کار اختصاص دهد.

با توجه به گستردگی نیاز بیماران، برخی از آن‌ها انتظار ارتباط مستمر دارند که مدیریت زمان را دشوار می‌کند.

۲. چالش‌های فرهنگی و اجتماعی

الف) عدم آگاهی برخی از بیماران نسبت به مراقبت‌های معنوی

برخی بیماران یا خانواده‌های آن‌ها در ابتدا نگاه مثبتی به این نوع مشاوره ندارند و تصور می‌کنند که معنویت تأثیر چندانی بر بهبود وضعیت جسمی ندارد.

برخی بیماران تمایلی به گفت‌وگوی معنوی ندارند و در برابر این‌گونه خدمات مقاومت نشان می‌دهند.

ب) وجود باورهای نادرست درباره نقش مشاوره معنوی

در برخی موارد، بیماران و حتی کارکنان بیمارستان، مشاوره معنوی را با روش‌های سنتی و غیرعلمی اشتباه می‌گیرند.

برخی افراد تصور می‌کنند که این فعالیت صرفاً به ترویج احکام شرعی محدود می‌شود، درحالی‌که رویکرد اصلی آن حمایت روحی و روان‌شناختی است.

ج) چالش‌های مرتبط با پذیرش افراد با دیدگاه‌های مختلف دینی و فکری

برخی بیماران دیدگاه‌های مذهبی متفاوتی دارند و ممکن است در برابر مشاوره‌های معنوی مقاومت نشان دهند.

برای ایجاد تأثیر مثبت، لازم است که شیوه گفت‌وگو به‌گونه‌ای باشد که بیمار احساس تحمیل عقاید نداشته باشد.

۳. چالش‌های روحی و روانی برای مجری طرح

الف) فشار روحی ناشی از ارتباط با بیماران در شرایط بحرانی

مواجهه مداوم با بیماران در شرایط دشوار، از جمله بیمارانی که دچار افسردگی شدید یا اقدام به خودکشی کرده‌اند، می‌تواند تأثیرات روحی منفی بر مشاور داشته باشد.

برخی بیماران پس از ترخیص نیز به ارتباط ادامه می‌دهند که ممکن است بار روانی زیادی را بر دوش مشاور بگذارد.

ب) لزوم حفظ تعادل بین همدلی و فاصله حرفه‌ای

در این فعالیت، ایجاد یک رابطه عمیق با بیماران اهمیت زیادی دارد، اما اگر این رابطه از حد تعادل خارج شود، ممکن است مشاور درگیر مشکلات روحی و احساسی بیماران شود.

مدیریت این تعادل یکی از چالش‌های مهمی است که نیاز به مهارت‌های خاص ارتباطی دارد.

۴. چالش‌های مرتبط با پذیرش فعالیت در محیط بیمارستان

الف) عدم هماهنگی برخی بخش‌های بیمارستان با این فعالیت

در برخی موارد، پرسنل بیمارستان ممکن است همکاری لازم را نداشته باشند یا اهمیت مشاوره معنوی را درک نکنند.

برخی پزشکان و پرستاران ممکن است این فعالیت را به‌عنوان یک مداخله غیرضروری در روند درمانی ببینند.

ب) محدودیت در تعامل مستقیم با بیماران خاص

برخی بیماران، به‌ویژه آن‌هایی که تحت نظر روان‌پزشک هستند، ممکن است اجازه گفت‌وگو با افراد غیرمتخصص در حوزه روان‌شناسی را نداشته باشند.

در برخی موارد، پزشکان و روان‌شناسان بیمارستان ممکن است تشخیص دهند که بیمار نیازی به مشاوره معنوی ندارد، درحالی‌که خود بیمار احساس نیاز می‌کند.

۵. چالش‌های مرتبط با گسترش و توسعه فعالیت

الف) نبود یک مدل سازمان‌یافته برای اجرای گسترده‌تر این طرح

در حال حاضر، این فعالیت به‌صورت فردی انجام می‌شود و یک مدل سازمان‌یافته برای اجرای آن در بیمارستان‌های مختلف وجود ندارد.

در صورتی که این طرح به‌صورت رسمی تعریف شود، می‌تواند تأثیر بیشتری داشته باشد و بیماران بیشتری را پوشش دهد.

ب) نیاز به تربیت نیروهای متخصص در این حوزه

برای گسترش این فعالیت، لازم است که افراد دیگری نیز آموزش ببینند و به‌عنوان مشاوران معنوی در بیمارستان‌ها فعالیت کنند.

در حال حاضر، کمبود افراد آموزش‌دیده در این حوزه، یکی از موانع گسترش این طرح است.