پیاده‌روی معرفتی

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

فرآیند و روش اجرا: طرح «پیاده‌روی معرفتی» یک فعالیت خودجوش و جمعی است که پس از نماز صبح یا گاهی عصرها برگزار می‌شود. افراد شرکت‌کننده بعد از اقامه نماز از جلوی مسجد حرکت می‌کنند و به پیاده‌روی در طبیعت می‌پردازند. در حین پیاده‌روی، مباحث معرفتی، سلسله‌ای از نکات مرتبط با امامان، و گاهی مباحث آزاد و سوال‌جوابی مطرح می‌شود. زمان اجرای این فعالیت بین نیم ساعت تا یک ساعت متغیر است و به موضوع بحث و شرایط جوی بستگی دارد.

مراحل: فعالیت شامل سه مرحله اصلی است: ۱. نماز جماعت (صبح یا عصر) ۲. آغاز پیاده‌روی از مقابل مسجد به سمت طبیعت ۳. گفت‌وگو و بیان مطالب معرفتی و سپس بازگشت به مسجد

جرقه اولیه: جرقه این فعالیت در ماه رمضان حدود ۶ تا ۷ سال پیش زده شد. پس از مشاهده استقبال کم از نماز صبح، تصمیم به ایجاد یک برنامه جانبی گرفته شد. ابتدا به‌طور تصادفی با چند نفر بعد از نماز صبح قدم می‌زدند و صحبت می‌کردند. سپس این تجربه تبدیل به یک برنامه رسمی‌تر شد.

مخاطب‌شناسی: مخاطبین این برنامه طیف متنوعی از مردم‌اند، از نوجوانان، جوانان تا میانسالان و کهنسالان. حتی برخی از افراد که ساکن منطقه نیستند، در زمان‌هایی که به محل سفر می‌کنند، به قصد شرکت در این پیاده‌روی حضور پیدا می‌کنند.

منابع انسانی: تیم اجرایی مشخصی وجود ندارد. کارها عمدتاً به شکل خودجوش پیش می‌رود. شخص حاج آقا روشن‌بین مدیریت اصلی را برعهده دارد و یکی از اعضای همراه به نام حاج اصغر معروفی (که کوهنورد است) نیز در تعیین مسیرها کمک می‌کند. دیگر افرادی که در فعالیت مشارکت دارند عبارت‌اند از: کریم مرادی، رضا زمانی و مسعود نجاتی.

ابزار و امکانات: ابزار خاصی مورد استفاده قرار نمی‌گیرد. در برخی موارد شرکت‌کنندگان با خود وسایل پذیرایی، چای، میوه یا وسایلی برای ایجاد فضای بانشاط می‌آورند. بعضی اوقات با باشگاه‌های ورزشی یا نهادهایی مثل سپاه و تربیت بدنی همکاری‌هایی صورت گرفته تا فضای برنامه متنوع‌تر شود.

بازتاب رسانه‌ای: تبلیغات گسترده‌ای برای این فعالیت انجام نشده است. اطلاع‌رسانی صرفاً در مسجد ولی‌عصر صورت گرفته و اعضای مسجد این برنامه را به دیگران معرفی کرده‌اند. در فضای مجازی یا رسانه‌های رسمی فعالیت خاصی صورت نگرفته، ولی برخی تصاویر در کانال‌های محلی منتشر شده‌اند.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

به گفته مجری، این فعالیت نمونه مشابهی ندارد و بر اساس الگوگیری از جای دیگر طراحی نشده است. آنچه فعالیت را متمایز می‌کند، ترکیب پیاده‌روی با گفتگوهای معرفتی و فضای دوستانه و خودمانی است که تأثیرگذارتر از جلسات رسمی منبر تلقی می‌شود. مهم‌ترین شاخصه این فعالیت، محتوا و نحوه ارائه آن در قالب غیررسمی و در دل طبیعت است، نه قالب رسمی. از نگاه مجری، نوآوری در همین است که چند هدف—عبادت، تفریح، آموزش دینی، و گفتگو—در یک قالب ساده و مردمی ترکیب شده‌اند.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

این فعالیت در پاسخ به چند نیاز مهم شکل گرفته است:

نیاز به معارف دینی: شرکت‌کنندگان علاقه‌مند به کسب دانش دینی‌اند و سؤالاتی مطرح می‌کردند که نشان‌دهنده میل به دانستن بود.

نیاز به گفت‌وگو و ابراز احساسات: فضا به گونه‌ای طراحی شده که فرصت گفتگو، تخلیه هیجانی، و ابراز احساسات فراهم باشد.

نیاز به آرامش و نشاط: فضای طبیعی، دوری از محیط رسمی، و تعامل دوستانه موجب ایجاد حس نشاط و آرامش می‌شود.

دستاوردها: بازخوردها نشان از تأثیر مثبت برنامه دارد. شرکت‌کنندگان آرامش، نشاط، کاهش خستگی و یادگیری معارف را تجربه کرده‌اند. به گفته مجری، گاه تأثیر این جلسات بیش از مجالس رسمی و منبرها بوده است. تغییر رفتارها و افزایش تمرکز در فراگیری از دیگر نتایج ملموس این طرح است.

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

مهم‌ترین مانع، جمعیت کم منطقه است که باعث محدود شدن تنوع و شور جمعی می‌شود. دیگر موانع عمده‌ای در این منطقه وجود ندارد؛ همکاری‌های خوبی از سوی نهادهایی مثل سپاه، بسیج و تربیت بدنی انجام شده است. با این حال، نبود تبلیغات گسترده یکی از نقاط ضعف شناسایی‌شده است که مجری آن را به عنوان یک ظرفیت توسعه‌ای در نظر دارد. همچنین، شرایط جوی در فصل‌های سرد سال مانع اجرای برنامه می‌شود، اما مجری آن را نیز فرصتی برای خلاقیت و طراحی برنامه‌های مکمل مانند برف‌بازی، چای ذغالی و نشست‌های فصلی می‌داند.