حلقات مباحثاتی دانشجویی

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

فعالیت ارائه شده، «راه‌اندازی حلقات مباحثات دانشجویی» ذیل تشکل دانشجویی «مقدار ظهور» در دانشگاه‌های استان خراسان شمالی است که از سال ۱۳۹۸ آغاز شده و با هدف تربیت نیروهای گفتمانی و عملیاتی برای انقلاب اسلامی، در چهار سطح محلی، شهرستانی، منطقه‌ای و ملی طراحی شده است. این طرح بخشی از یک برنامه کلان‌تر برای کادرسازی و تربیت نیرو در ده سال آینده است.

فرآیند و روش اجرا: این طرح دارای دو دوره اصلی مطالعاتی است: قدم اول با طول دوره دوساله و قدم دوم نیز دوساله. جذب دانشجویان از طریق فراخوان در بسیج دانشجویی انجام می‌گیرد و سپس وارد حلقه‌های مطالعاتی ۷ تا ۱۵ نفره می‌شوند. در هر گروه، یک استاد حضور دارد و هفته‌ای یک جلسه برگزار می‌شود. برنامه‌ها آنلاین‌اند اما جلسات حضوری هم طبق برنامه زمانی خاص برگزار می‌شوند.

مراحل اجرا: جذب از طریق فراخوان، تقسیم افراد به گروه‌های مباحثاتی، ارائه سیر مطالعاتی مشخص شامل کتاب‌هایی از شهید مطهری و رهبر انقلاب، برگزاری نشست‌های علمی مکمل، ارائه توسط خود دانشجویان، پرسش و پاسخ، حضور استاد به‌عنوان ناظر، استمرار جلسات به‌صورت هفتگی و تدوین خلاصه‌برداری توسط دانشجویان.

جرقه اولیه: ایده اولیه طرح از سال ۱۳۹۸ با شناسایی دانش‌آموزان رتبه‌برتر و گفت‌وگو در پارک و علاقه‌مندی به شروع یک فعالیت تشکیلاتی آغاز شد.

مخاطب‌شناسی: مخاطبان، دانشجویان دانشگاه‌های مختلف استان خراسان شمالی از جمله علوم پزشکی، فرهنگیان، دولتی، علوم قرآنی و... هستند. هم دختران و هم پسران در این طرح شرکت دارند. بیشتر مخاطبان در بازه سنی جوان و در مقطع کارشناسی هستند. همچنین برنامه‌هایی ویژه کارکنان و هیئت علمی نیز در سابقه فعالیت وجود داشته است.

منابع انسانی: تیم اصلی شامل ۵ کادر دانشجویی و ۷ استاد است. در هر گروه یک استاد و یک دبیر فعالیت دارد. برای اجرای موفق نیاز به استادانی با توان ارتباط‌گیری بالا، انگیزه‌سازی و تعهد بالا وجود دارد.

ابزار و امکانات: جلسات بیشتر به‌صورت آنلاین برگزار می‌شود و نیازمند بسترهای فناورانه مانند پلتفرم‌های آموزشی است. همچنین امکان برگزاری جلسات حضوری در دانشگاه‌ها نیز لحاظ شده است. مکان ثابت یا دفتر اختصاصی در اختیار نیست. جلسات حضوری گاه در اردوها یا خوابگاه‌ها نیز برگزار می‌شود.

بازتاب رسانه‌ای: فعالیت رسانه‌ای خاصی نداشته و به‌صورت عامدانه از انتشار رسانه‌ای خودداری شده است. اطلاع‌رسانی داخلی در گروه‌ها و کانال‌های دانشجویی صورت می‌گیرد.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

از دید مجری، مهم‌ترین تمایز طرح، نظارت جدی و حضور مستمر استاد در کنار مشارکت فعال دانشجویان در ارائه مباحث و خلاصه‌نویسی است. برخلاف طرح‌های مشابه که صرفاً یک سیر مطالعاتی با صدور گواهی پایان دوره هستند، این طرح هیچ‌گونه گواهی یا مشوق مادی ندارد و بر مبنای تعهد دلی مخاطب اجرا می‌شود. همچنین جلسات بسیار عمیق و طولانی مدت برگزار می‌شوند؛ به‌طور مثال، یک کتاب طرح کلی در ۲۸ جلسه بررسی می‌شود. تفاوت دیگر این است که ارائه مباحث توسط دانشجویان انجام شده و استاد در جایگاه منتقد و راهنما قرار می‌گیرد، نه ارائه‌دهنده.

از نظر مجری، نقطه برجسته فعالیت، محتوا و مدل اجرای آن است که عمق مطالعاتی و تأثیرگذاری بلندمدت در تربیت نیرو را تضمین می‌کند.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

این فعالیت ناظر به نیازهای فکری و ذهنی دانشجویان و چالش‌های رفتاری در فضای دانشگاه است. بسیاری از دانشجویان با خلأ در نظام فکری و هویتی مواجه‌اند که منجر به تزلزل رفتاری و ضعف در عملکرد فرهنگی و اجتماعی آنان می‌شود. این طرح با ارائه یک سیر مطالعاتی منسجم و مبتنی بر منابع اصیل، باعث تقویت بینش، نگرش و رفتار دینی دانشجویان می‌شود. همچنین با تقویت شبکه‌سازی تشکیلاتی، مخاطبان را برای فعالیت‌های بعد از فارغ‌التحصیلی آماده می‌کند. نمونه‌هایی از تأثیرات طرح شامل تبدیل‌شدن مخاطبین به مرجع فکری در دانشگاه، راه‌اندازی گروه‌های جهادی خدماتی و تشکیل شبکه‌های اجتماعی مؤثر در بین پزشکان، معلمان و طلاب است.

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

از چالش‌های اصلی می‌توان به عدم حمایت کافی از طرف نهادهای رسمی مانند بسیج و نهاد رهبری در مراحل اولیه اشاره کرد. نگاه منفی نسبت به کارهای عمیق فکری و ترس از قدرت‌گیری تشکیلاتی نیز وجود داشته است. همچنین محدودیت منابع انسانی در سطح اساتید و امکان برگزاری جلسات حضوری، از دیگر موانع محسوب می‌شود. کمبود منابع مالی برای اعزام اساتید به شهرهای مختلف و نبود مکان ثابت برای جلسات حضوری نیز چالش‌های اجرایی طرح هستند. از طرفی، عدم همکاری برخی مسئولین و نگاه تقلیل‌گرایانه به فعالیت‌های مطالعاتی از سوی بخش‌هایی از سیستم نیز مانع‌تراشی‌هایی ایجاد کرده است.