تصویرسازی مثبت اربعین برای کودکان

فعالیت شما چیست و چگونه است؟ فرآیند، روش اجرا، مراحل، جرقه اولیه، جزئیات، قالب، مخاطب شناسی، منابع انسانی، ابزار و امکانات، بازتاب رسانه ای، را توضیح دهید.

جرقه اولیه:

جرقه این فعالیت زمانی زده شد که مجری در مسیر اربعین با موکب‌هایی ویژه کودکان مواجه شد و دریافت که این فعالیت‌ها اغلب فاقد استمرار بوده و کودکان در سال‌های بعد دیگر به آن‌ها جذب نمی‌شوند. به‌منظور رفع این ناپایداری، طرحی تدوین شد که سه مرحله «پیش از سفر»، «حین سفر» و «پس از سفر» را برای تثبیت مفاهیم اربعین در ذهن کودک پوشش دهد.

فرآیند و روش اجرا:

طرح در سه فاز طراحی شده:

پیش از سفر: شامل جلسات گروهی، کاردستی معنوی، بازی‌های نقش‌آفرینی، قصه‌گویی، فعالیت‌های هنری، آموزش نقشه مسیر، و تولید محتوا توسط خود کودکان.

حین سفر: طراحی بازی‌هایی با مفاهیم معنوی، فعالیت‌هایی مانند عکاسی، داستان‌نویسی، مستندسازی، نظافت محیط، فعالیت در موکب‌ها، ضبط خاطرات، بازی‌های حرکتی با مضامین دینی و اجرای سرود و گفتگوهای گروهی.

پس از سفر: شامل تدوین خاطرات، ساخت کلیپ و محتوا توسط خود کودکان، برگزاری نمایشگاه‌های عکس و فیلم، روایت‌گری نوجوانان، تولید رسانه‌های چندزبانه با استفاده از تکنولوژی‌هایی مانند هوش مصنوعی.

جزئیات و قالب:

قالب فعالیت بر مبنای تعامل مستقیم کودکان و نوجوانان با موضوع اربعین طراحی شده و تکنیک‌های کاربردی برای هر مرحله لحاظ شده‌اند. برنامه‌ها بر پایه مشارکت‌محور بودن کودک، تولید محتوا توسط او و نقش‌آفرینی در موقعیت‌های واقعی و شبیه‌سازی‌شده استوار است.

مخاطب‌شناسی:

مخاطبان طرح عمدتاً کودکان و نوجوانان پسر هستند. فعالیت‌ها در برخی مناطق و توسط برخی تیم‌های همکاری‌کننده، برای دختران نیز اقتباس شده است. عمده تمرکز طرح بر روی گروه سنی پایین‌تر و تربیت دینی در سنین شکل‌پذیر است.

منابع انسانی:

نیروها از میان مربیان کودک، نوجوان و فعالان فرهنگی داوطلب جذب شده‌اند. در مواردی از همکاری با مدارس و مساجد نیز برای شناسایی و همراه‌سازی نیرو استفاده شده است.

ابزار و امکانات:

ابزارهای متنوعی بسته به موقعیت اجرا مورد استفاده قرار گرفته‌اند؛ از جمله وسایل کاردستی، ابزارهای تولید محتوای دیجیتال، تجهیزات ساده رسانه‌ای، اقلام آموزشی و هنری. امکانات متناسب با توان و تخصص موجود در هر تیم یا مجموعه متغیر است.

بازتاب رسانه‌ای:

طرح در رسانه‌های داخلی مانند پیام‌رسان‌های بومی بازتاب داشته ولی در سطح تلویزیون یا رسانه‌های رسمی پوشش داده نشده است. به‌دلیل ماهیت نیمه‌عملیاتی و تمرکز بر کیفیت فعالیت‌ها، پوشش رسانه‌ای رسمی هنوز شکل نگرفته است.

تمایز این فعالیت نسبت به فعالیت‌های مشابه (جنبه نوآورانه) از نظر مجری چیست؟ مهمترین شاخصه فعالیت و بخش برجسته این فعالیت کدام است، قالب یا محتوا یا سناریو ؟

از نگاه مجری، جامعیت طرح مهم‌ترین ویژگی متمایز آن است. برخلاف طرح‌هایی که تنها در زمان سفر فعالیت دارند، این طرح با ساختار سه‌مرحله‌ای قبل، حین و بعد سفر، پیوستگی و اثرگذاری بلندمدت دارد.

همچنین در این طرح، کودک و نوجوان نه صرفاً مخاطب، بلکه عامل و مشارکت‌کننده فعال در اجراست. ترکیب قالب، محتوا و سناریو به‌صورت هماهنگ طراحی شده و همه‌جانبه بودن طرح، آن را از فعالیت‌های مشابه مجزا کرده است.

این فعالیت ناظر به چه نیاز مخاطبان است (مساله شناسی و ریشه یابی)؟ فعالیت شما چگونه این نیاز را برطرف می‌کند؟ نتایج و دستاوردهای شما چیست؟

نیاز مخاطبان در این طرح، ایجاد ارتباط عاطفی و معرفتی پایدار با امام حسین علیه‌السلام و مفاهیم اربعین است. بسیاری از والدین تمایل دارند فرزندانشان عاشق اهل‌بیت باشند، اما ابزار مناسبی برای این تربیت معنوی ندارند.

این طرح با ایجاد خاطره‌سازی مثبت و ماندگار از اربعین، زمینه ارتباطی عمیق با اهل‌بیت را فراهم می‌کند. همچنین با آگاه‌سازی والدین درباره آسیب‌های احتمالی ناشی از اجرای نامناسب سفر اربعین برای کودکان، به بهینه‌سازی تجربه زیارت نیز کمک می‌کند.

از دیگر نتایج:

پرورش حس مسئولیت‌پذیری در نوجوانان

تقویت هویت شیعی

ارائه الگویی برای تربیت دینی غیرمستقیم و لذت‌بخش

بهره‌مندی از ظرفیت هنر و رسانه برای جذب کودک به معارف دینی

چالش‌ها و موانع کسب موفقیت (ریسک ها) این فعالیت را چه می‌دانید؟

دو مانع اصلی در مسیر موفقیت این طرح مطرح شده است:

موانع مالی: تأمین منابع مالی برای توسعه طرح، تولید محتوا، پشتیبانی لجستیکی و اعزام مربیان، یکی از چالش‌های اصلی است.

محدودیت نیروی انسانی متخصص: جذب مربیان مجرب و دلسوز که توانایی تعامل تربیتی، هنری و اعتقادی با کودک و نوجوان را داشته باشند، دشوار است.

طرح به‌صورت محدود در برخی شهرها اجرا شده، اما به‌دلیل نبود حمایت ساختاری از سوی نهادهای کلان، در سطح ملی و فراگیر توسعه نیافته است.